Përmbytjet katastrofike në Teksasin qendror gjatë fundjavës kanë lënë të paktën 80 të vdekur, dhjetëra të tjerë ende të zhdukur dhe lagje të tëra të mbuluara nga uji.

Një stuhi me lëvizje të ngadaltë solli reshje të rrëmbyeshme shiu në të ashtuquajturin zonë kodrinore, një rajon me kodra shkëmbore, fusha dhe lugina midis San Antonios dhe Austin, duke mbingarkuar brigjet e lumenjve dhe duke përmbytur qytete të vogla me ujë që u ngrit më shpejt sesa shumë prej tyre mund të shpëtonin.

Ndër më të prekurit ishin fëmijët që ndiqnin një kamp veror përgjatë brigjeve të lumit Guadalupe, ku uji i ngritur me shpejtësi goditi para agimit pa paralajmërim. Të paktën 10 fëmijë dhe një këshilltar rezultojnë ende të zhdukur.

Zyrtarët e kanë përmendur vazhdimisht këtë ngjarje si një “përmbytje 100-vjeçare”. Por ky term mund të mos pasqyrojë rreziqet e tanishme dhe të ardhshme.

Ndryshimi i klimës po i fuqizon shumë stuhitë

Teksasi Qendror është njohur prej kohësh si "rrugica e përmbytjeve të menjëhershme" për kombinimin e terrenit të pjerrët, lagështisë tropikale dhe stuhive me lëvizje të ngadaltë - veçanërisht në korrik. Por meteorologët thonë se shkalla e reshjeve të kësaj jave nuk ishte aspak tipike.

Në Kerrville, më shumë se 25 cm shi ranë vetëm në tre orë të premten, sipas kompanisë së parashikimit të motit. Të shtunën, një stuhi e veçantë në perëndim të Austin ra gati 35 cm shi në vetëm pesë orë.

Vetëm brenda pak orësh në qytetin Hunt, lumi Guadalupe u rrit nga rreth 2 metra në pothuajse 9 metra – lartësia e tij e dytë më e madhe e regjistruar ndonjëherë, sipas Shërbimit Kombëtar të Motit (NWS).

Për vite me radhë, shkencëtarët kanë dhënë alarmin se ndryshimi i klimës po i intensifikon ngjarjet ekstreme të motit - përfshirë përmbytjet e menjëhershme në të gjithë botën.

Studimet vazhdojnë të tregojnë se oqeanet më të ngrohta dhe një atmosferë më e lagësht po nxisin stuhi më të forta dhe më të shpeshta kudo, nga Evropa deri në Rrugicën e Tornadove në SHBA.

Vitin e kaluar, studiuesit paralajmëruan se ndryshimi i klimës i bënte përmbytjet që shkatërruan Evropën Qendrore dyfish më të mundshme. Pasi stuhitë përmbytën Greqinë me shira dhe përmbytje rekord në fund të marsit të këtij viti, shkencëtarët nga ClimaMeter zbuluan se stuhi të ngjashme janë 10-15 për qind më të lagështa tani sesa do të kishin qenë në të kaluarën.

Në Teksas, këto efekte ishin të dukshme.

Kombinimi i temperaturave pothuajse rekord të ujit në Gjirin e Meksikës, mbetjet e stuhisë tropikale Barry dhe mungesa e një rryme uji për ta larguar atë, kanalizuan lagështi ekstreme në Teksas. Duke parë prapa, një shenjë paralajmëruese se përmbytjet mund të jenë historike...

“Me ndryshimin e klimës kemi një atmosferë që po ngrohet. Një atmosferë më e ngrohtë përmban shumë më tepër lagështi dhe padyshim që po shohim shumë më tepër lagështi atmosferike totale në të gjithë globin vitet e fundit sesa kemi zakonisht”, tha Brett Anderson, një meteorolog për AP.

Stuhitë komplekse përballen me burime të kufizuara

Ndërsa disa zyrtarë vendorë kanë vënë në pikëpyetje kohën e alarmeve të motit, zyrat e NWS në Teksas lëshuan një sërë paralajmërimesh në ditët para përmbytjeve, duke përfshirë një emergjencë të rrallë përmbytjesh të menjëhershme që shkaktoi alarme në telefonat celularë.

Por sfida e parashikimit të vendit, kohës dhe sasisë së reshjeve mbetet e madhe. Parashikimi i përmbytjeve të menjëhershme është veçanërisht i vështirë kur stuhitë lëvizin ngadalë dhe totalet e reshjeve mund të ndryshojnë në mënyrë dramatike në distanca të shkurtra.

Mungesa e stafit dhe investimet e reduktuara në sistemet e parashikimit mund ta përkeqësojnë problemin.

Pasi përmbytjet vdekjeprurëse goditën Valencian vitin e kaluar, banorët e indinjuar pretenduan se paralajmërimet erdhën shumë vonë.

Zyrtarët lokalë dhe federalë në Teksas tani po përballen me shqyrtim të hollësishëm, ndërsa shtohen pyetjet nëse paralajmërimet më të shpejta apo më të qarta mund të kishin shpëtuar jetë.

Shkurtimet gjithëpërfshirëse të stafit deri në 40 për qind kanë ndikuar në zyrat e NWS në të gjithë vendin që kur Donald Trump mori detyrën në janar. Shërbimi ka eliminuar ose zvogëluar lëshimet e balonave të motit në tetë vende të SHBA-së, një veprim i kritikuar nga meteorologët dhe ish-drejtuesit e agjencisë përpara fillimit të sezonit të motit të ashpër.

Nuk është e qartë se sa shumë ndikuan shkurtimet në degën New Braunfels të NWS, e cila mbulon Austin, San Antonio dhe zonat përreth, por thuhet se kishte personel shtesë në detyrë gjatë stuhive gjatë fundjavës.

A do të përballet Teksasi me stuhi më të këqija në të ardhmen?

Teksasi i ka njohur përmbytjet, por ekspertët thonë se ngjarjet e kësaj jave janë një kujtesë urgjente se e ardhmja ka shumë të ngjarë të jetë më e lagësht, më pak e parashikueshme dhe më e rrezikshme.

“Askush nuk e parashikoi këtë”, u tha gjyqtari i qarkut Kerr, Rob Kelly, gazetarëve në një konferencë për shtyp të shtunën.

Ndërsa ndryshimet klimatike vazhdojnë të riformësojnë modelet e motit, bota ka të ngjarë të ketë nevojë për përmirësime të mëdha për të përballuar një botë ku stuhitë "një herë në shekull" mund të mbërrijnë çdo dekadë.

“Në një klimë që po ngrohet, ne e dimë se atmosfera ka më shumë lagështi për të dhënë, për ta mbajtur dhe pastaj për ta lëshuar. Por gjithashtu, ajo që dimë për ndryshimet klimatike është se reshjet tona të shiut nuk janë aq uniforme sa ishin më parë”, tha Shel Winkley, një meteorologe në Climate Central.

/Motilokal.com