Nëse udhëtoni me aeroplan nga Los Anxhelosi për në Stamboll, mund të habiteni kur të shikoni nga dritarja në mes të fluturimit dhe të shihni Grenlandën. Në fillim, kjo rrugë duket krejtësisht absurde. Drejtimi nga Los Anxhelosi në Stamboll në hartë është pothuajse drejtpërdrejt në lindje, kështu që pse një aeroplan do të fluturonte mijëra milje në veri dhe në jug gjatë këtij procesi?

Nëse i vizatoni itineraret e çdo fluturimi ajror çdo ditë në një hartë, do të zbuloni se shumica e tyre udhëtojnë përgjatë shtigjeve të mëdha, harkore, të ngjashme me kursin nga Los Anxhelosi në Stamboll. Shumë pak fluturime udhëtojnë në të vërtetë në një vijë të drejtë në një hartë. Kjo vjen si surprizë për shumë njerëz, të cilët supozojnë se rruga më e shkurtër midis dy pikave është gjithmonë një vijë e drejtë, por realiteti është pak më i komplikuar se kaq.

Arsyeja pse aeroplanët rrallë fluturojnë në vija të drejta ka pak të bëjë me vetë aeroplanët dhe shumë me mënyrën se si i vizatojmë hartat. Toka është një sferë, por hartat janë dy-dimensionale, që do të thotë se kur e përkthen realitetin në harta, në fakt po kalon midis llojeve të ndryshme të gjeometrisë , nga gjeometria tre-dimensionale jo-euklidiane në gjeometrinë euklidiane dy-dimensionale.

Forma më e zakonshme e hartës globale, e quajtur projeksioni Mercator, është e njohur për shtrembërimin e perceptimeve (Grenlanda nuk është aq e madhe në të vërtetë). Rruga hipotetike e fluturimit nga Los Anxhelosi në Stamboll në fakt është kryesisht një vijë e drejtë, por për shkak se ndjek lakimin e globit, duket e lakuar kur e vizatoni në një hartë projeksioni Mercator.

Shtegu i fluturimit varet gjithashtu nga rrymat e ajrit

Rruga e lakuar që ndjekin shumica e aeroplanëve komercialë quhet zakonisht një rrugë e madhe rrethore. Përdoret më gjerësisht në fluturimet që udhëtojnë midis Amerikës së Veriut dhe Evropës ose Azisë. Duke u kthyer te ai fluturim hipotetik nga Los Anxhelosi në Stamboll, marrja e rrugës së madhe rrethore në fakt kursen shumë kohë krahasuar me prerjen drejt në lindje përmes Atlantikut, sepse, sa më larg të udhëtosh drejt poleve, aq më i vogël është perimetri i Tokës, dhe për rrjedhojë distanca e fluturimit.

Megjithatë, fluturimet nuk e ndjekin gjithmonë saktësisht itinerarin e rrethit të madh. Ndonjëherë, ato ndjekin një itinerar paksa të lakuar, të cilin e bëjnë për të përfituar nga rrymat e ajrit në atmosferë . Rrymat më të rëndësishme të ajrit për aeroplanët janë rrymat reaktive. Rrymat reaktive janë si lumenj, por në vend të ujit, ato përbëhen nga ajri që lëviz me shpejtësi dhe që rrotullohet në një brez rreth globit. Rrymat reaktive mund të ofrojnë një erë të dobishme në bisht për aeroplanët, por ato fryjnë vetëm nga perëndimi në lindje.

Fluturimet që udhëtojnë nga perëndimi në lindje zakonisht devijojnë nga itineraret e rrethit të madh për të marrë një rritje shpejtësie nga rrymat e ajrit. Rrymat e ajrit luhaten në varësi të motit, që do të thotë se këto itinerare mund të jenë të ndryshme nga një fluturim në tjetrin. Megjithatë, fluturimet që udhëtojnë nga lindja në perëndim do të ngadalësohen nga rryma e ajrit, kështu që ato i përmbahen itinerareve të rrethit të madh. Kjo është arsyeja pse fluturimi nga perëndimi në lindje kërkon më pak kohë sesa fluturimi nga lindja në perëndim.

/Motilokal.com