Shqisat tona na tregojnë se ekziston një ndryshim i dukshëm midis patateve të skuqura dhe domateve lëngshme mesdhetare. Megjithatë, shkencëtarët kanë përcaktuar se patatet dhe domatet nuk janë aq të ndryshme.

Konkretisht, ata vërtetuan se nëntë milionë vjet më parë patatja u zhvillua nga paraardhësi i domates. Bëhet fjalë për faktin se domatja e egër, e cila u rrit në Ande, u kryqëzua me bimën Etuberosum, që nënkuptonte hibridizimin e materialit gjenetik, i cili i dha jetë patates.

"Domatja është nëna dhe Etuberosum është babai, por në fillim nuk ishte e qartë", tha Sanwen Huang, një profesor në Institutin e Gjenomikës Bujqësore në Shenzhen të Kinës, i cili udhëhoqi ekipin kërkimor.

Bima e patates duket pothuajse identike me Etuberousm mbi tokë, por është e ndryshme nga bima mbi tokë nën tokë. Etuberosum ka një kërcell të hollë nëntokësor dhe nuk ka zhardhokët niseshte që i bëjnë patatet një ushqim bazë global.

Për të zbuluar pse patatet kanë zhardhokë, shkencëtarët studiuan domatet. Edhe pse domatet nuk prodhojnë zhardhokë, ato ndajnë një profil gjenetik çuditërisht të ngjashëm me patatet.

"Ato i përkasin të njëjtës familje bimësh, së bashku me patëllxhanin dhe duhanin. Megjithatë, domatja, patatja dhe Etuberosum janë gjenetikisht më të afërta. Kjo është arsyeja pse vendosëm t'i studiojmë ato më në detaje", theksoi Huang.

Siç thuhet në revistën shkencore Cell, studiuesit analizuan 450 gjenoma të patateve të kultivuara dhe 56 specieve të egra.

"Ky është një nga koleksionet më të mëdha gjenomike të patateve të egra të analizuara ndonjëherë", tha shkencëtari Zhiyang Zhang.

U zbulua se dy gjene ishin thelbësore për formimin e zhardhokëve, përkatësisht SP6A që është në domate dhe IT1 që është në Etuberosum. Megjithatë, asnjë gjen i vetëm nuk është i mjaftueshëm më vete, por kur ato kombinohen, siç është rasti në patate, ato krijojnë zhardhokë të shijshëm dhe me niseshte.

"Studimi është revolucionar sepse tregon se si hibridizimi shkakton shfaqjen e një organi të ri, ose të një specieje të re", tha James Mallet, profesor i biologjisë organizmike dhe evolucionare në Universitetin e Harvardit.

Patatja ka trashëguar një përzierje të qëndrueshme gjenesh nga të dy "prindërit", duke e bërë atë një bimë të fortë dhe elastike. Zhardhokët e saj ruajnë energji, duke e ndihmuar atë të mbijetojë dimrin ose thatësirën, dhe të riprodhohet pa pasur nevojë për fara ose pjalmues. Në vend të kësaj, bimët e reja rriten nga sythat që mbijnë nga zhardhokët.

Organet e pasura me lëndë ushqyese ndihmuan patatet të lulëzonin në Ande. Bimët u përshtatën dhe u përhapën, duke çuar në një shpërthim diversiteti. Njerëzit zbutën shumë lloje të egra, duke përzgjedhur ato me zhardhokë të mëdhenj e të ngrënshëm.

"Popujt indigjenë të Andeve kanë qindra lloje patatesh. Në Evropë kemi ndoshta pesë prej tyre, dhe të gjitha nga një specie Solanum tuberosum", kujtoi dr. Sandra Knapp, botaniste në Muzeun e Historisë Natyrore në Londër.

Patatja u soll në Evropë nga anijet spanjolle në shekullin e 16-të. Ishte e dyshimtë për shumë njerëz sepse rritej nën tokë, nuk përmendej në Bibël dhe dukej e çuditshme, por u përqafua shpejt për vlerën e saj ushqyese dhe aftësinë për t'i bërë ballë kushteve të vështira. U bë një ushqim bazë në të gjithë Evropën dhe botën.

Nuk është e qartë se çfarë do të ndodhë më pas me këtë bimë që adaptohet, sepse "të afërmit" e saj më të ngushtë janë larguar shumë larg hibridizimit natyror që të ndodhë përsëri. Megjithatë, shkencëtarët po hetojnë mënyra artificiale për të krijuar varietete të reja.

"Po punojmë në një projekt për të ndihmuar patatet të riprodhohen me anë të farave. Po futim IT1 dhe gjene të tjera të nevojshme nga patatet në domate, në mënyrë që ato të formojnë zhardhokë", shpjegoi profesor Huang.

Për momentin, gjithçka është në fazën eksperimentale, por nëse ka sukses, domatja jo vetëm që do të jetë pjesë e së kaluarës së patates, por mund të bëhet pjesë e së ardhmes së saj, shkruan Guardian.

/Motilokal.com