Pastrimi i ajrit që thithim mund të jetë një fitore për shëndetin publik, por gjithashtu përshpejton ngrohjen globale. Kjo sipas një studimi të kohëve të fundit të botuar në Communications Earth & Environment, i cili e lidhi pastrimin e fundit të ndotjes së ajrit në Azinë Lindore me përshpejtimin e krizës klimatike.
Gjatë 15 viteve të fundit, ngrohja globale është përshpejtuar - dhe deri më tani, shkencëtarët nuk ishin të sigurt pse.
Bashkautori dr. Robert Allen , profesor i klimatologjisë në Universitetin e Kalifornisë, Riverside, tha: “Kur ndodh diçka si ngrohtësia anormale dhe rekordthyese e viteve 2023 dhe 2024, shkencëtarët e klimës fillojnë të pyesin veten nëse ka ndonjë faktor që po na mungon. Ky studim ishte përpjekja jonë për të kuptuar se çfarë mund të jetë ai.”
Pra, një ekip i madh shkencëtarësh ndërkombëtarë analizuan simulimet nga tetë modele kryesore klimatike.
Ata zbuluan se pjesa më e madhe e përshpejtimit të ngrohjes së vëzhguar që nga viti 2010 ka të ngjarë të jetë për shkak të përpjekjeve kundër ndotjes së ajrit në Azinë Lindore.
Në të njëjtën periudhë, Kina kishte zbatuar politika drastike për cilësinë e ajrit që ulën emetimet e dioksidit të squfurit me afërsisht 75 për qind.
Dr. Bjørn Samset, autori kryesor i studimit dhe studiues i lartë në Qendrën për Kërkime Ndërkombëtare të Klimës dhe Mjedisit në Norvegji, i tha BBC Science Focus pse ndotja ka një efekt ftohës.
“Mendo për një ditë të ndotur ose me mjegull”, tha ai. “Grimcat në ajër pengojnë që një pjesë e dritës së diellit të arrijë sipërfaqen dhe për këtë arsye veprojnë si një tendë dielli freskuese.”
"Me ndotjen e ajrit, ne e kemi bërë këtë në një shkallë globale për dekada të tëra, dhe kjo ka qenë duke kundërshtuar një pjesë të ngrohjes globale nga gazrat serë."
Samset shpjegoi se heqja e ndotjes së ajrit, siç ka bërë Kina, ka hequr edhe një pjesë të kësaj hijeje, "dhe ftohja artificiale që kemi pasur për njëfarë kohe ka filluar të zvogëlohet".
Megjithatë, zgjidhja nuk është ta lëmë ndotjen aty. Allen tha: “Përmirësimet e cilësisë së ajrit janë një gjë e qartë për shëndetin publik. Por nëse duam të parandalojmë ndikimet më të këqija të ndryshimeve klimatike, duhet të ulim edhe CO2 dhe metanin. Të dyja duhet të shkojnë dorë për dore.”
Përveç uljes së gazrave serrë, disa shkencëtarë kanë sugjeruar zgjidhje më të çuditshme për të ngadalësuar krizën klimatike - siç është rikthimi i ndotjes së rreme në ajër.
Samset tha se kjo do të përfshinte “shtimin e grimcave në stratosferë, ose në re, ku ato mund të kenë të njëjtat efekte si ndotja e ajrit, por pa (shumicën e) ndikimeve negative shëndetësore”.
Për ta bërë këtë, shpjegoi ai, një aeroplan mund të spërkasë gazra në ajër nga 20 km mbi tokë shumë më lart se një fluturim pasagjerësh ose shkencëtarët mund të injektojnë spërkatje deti ose grimca të tjera natyrore në re.
Por bashkautorja, prof. Laura Wilcox, një meteorologe në Universitetin e Reading, i tha BBC Science Focus se zgjidhje të tilla nuk do ta zgjidhnin problemin.
“Ashtu si ndotja e ajrit, ato thjesht po maskojnë ngrohjen, pa adresuar shkakun”, tha ajo, duke shtuar se gjithashtu na mungon teknologjia për t'i bërë ato të mundura.
“Qasja tjetër është heqja aktive e CO2 nga atmosfera”, tha Wilcox. “Kjo quhet kapje e karbonit dhe ne tashmë po e bëjmë këtë, por në një shkallë shumë të vogël.”
Zgjidhjet përfshijnë mbjelljen e pemëve dhe algave detare, përdorimin e pemëve mekanike dhe kapjen e CO2 direkt nga ajri për t'u ruajtur në shkëmbinj.
Por zgjidhja kryesore, tha Samset, "është të zvogëlojmë emetimet e gazrave serrë, kryesisht përmes një largimi nga përdorimi i lëndëve djegëse fosile".
/Motilokal.com
