Ndryshimi i klimës i shkaktuar nga njeriu kërcënon shumë specie, përfshirë zogjtë. Shumica e studimeve mbi këtë temë përqendrohen në trendet afatgjata të klimës, të tilla si rritja graduale e temperaturave mesatare ose ndryshimet në modelet e reshjeve. Por ngjarjet ekstreme të motit po bëhen më të zakonshme dhe intensive, kështu që ato meritojnë vëmendje të mëtejshme.

Hulumtimi ynë i ri tregon se nxehtësia ekstreme po ka një efekt veçanërisht të rëndë te zogjtë tropikalë. Ne zbuluam se ekspozimi në rritje ndaj nxehtësisë ekstreme ka ulur popullatat e zogjve në rajonet tropikale me 25-38% që nga viti 1950.

Kjo nuk është vetëm një rënie e përkohshme, është një efekt afatgjatë kumulativ që vazhdon të rritet ndërsa planeti ngrohet.

Hulumtimi ynë ndihmon në shpjegimin e arsyes pse numri i zogjve po bie edhe në vende të egra relativisht të paprekura nga njerëzit, siç janë disa pyje tropikale shumë të largëta dhe të mbrojtura. Ai nënvizon nevojën urgjente për të zvogëluar emetimet e gazrave serrë, për të ruajtur biodiversitetin e mbetur.

Gërmimi në grupe të mëdha të dhënash globale

Ne analizuam të dhënat nga monitorimi afatgjatë i më shumë se 3,000 popullatave të shpendëve në të gjithë botën midis viteve 1950 dhe 2020. Ky grup të dhënash kap më shumë se 90,000 vëzhgime shkencore.

Edhe pse ka disa boshllëqe, të dhënat ofrojnë një pamje të pakrahasueshme se si kanë ndryshuar popullatat e shpendëve me kalimin e kohës. Disa pjesë të botës, si Evropa Perëndimore dhe Amerika e Veriut, u përfaqësuan më mirë se të tjerat, por u përfshinë të gjitha kontinentet.

Ne i përputhëm këto të dhëna për zogjtë me të dhëna të detajuara ditore të motit nga një bazë të dhënash globale e klimës që daton që nga viti 1940. Kjo na lejoi të gjurmonim se si popullatat e zogjve reaguan ndaj ndryshimeve specifike në temperaturat dhe reshjet ditore, duke përfshirë edhe nxehtësinë ekstreme.

Ne shqyrtuam gjithashtu temperaturat mesatare vjetore, reshjet totale vjetore dhe episodet e reshjeve jashtëzakonisht të dendura.

Duke përdorur një tjetër të dhënë që pasqyron aktivitetin industrial njerëzor me kalimin e kohës, ne kemi marrë parasysh presionet njerëzore, të tilla si zhvillimi i tokës dhe dendësia e popullsisë njerëzore.

Duke kombinuar të gjitha këto burime të dhënash, ne krijuam modele kompjuterike për të vlerësuar se si faktorët klimatikë dhe ndikimet njerëzore ndikojnë në rritjen e popullatës së shpendëve.

Hulumtimi ynë konfirmoi punën e shkencëtarëve të tjerë të klimës që tregojnë se ngjarjet ekstreme të nxehtësisë janë rritur ndjeshëm gjatë 70 viteve të fundit, veçanërisht pranë ekuatorit.

Zogjtë në rajonet tropikale tani po përjetojnë ditë të nxehta të rrezikshme rreth dhjetë herë më shpesh sesa në të kaluarën.

Çfarë zbuluam: nxehtësia ekstreme është kërcënimi më i madh klimatik për zogjtë

Ndërsa ndryshimet në temperaturën mesatare dhe reshjet e shiut ndikojnë te zogjtë, ne zbuluam se numri në rritje i ditëve të nxehta rrezikshëm kishte efektin më të madh, veçanërisht në rajonet tropikale.

Ky është një shqetësim i madh sepse zogjtë tropikalë shpesh kanë zona të vogla banimi dhe janë shumë të specializuar për sa i përket habitateve dhe klimave në të cilat jetojnë. Në shumë raste, zogjtë tropikalë ekzistojnë brenda një diapazoni të vogël tolerance ndaj nxehtësisë.

Në temperatura përtej limitit të qëndrueshmërisë së një zogu, ata kalojnë në hipertermi, ku temperatura e trupit të tyre rritet në mënyrë të pakontrollueshme. Në këtë gjendje, zogjtë mund të marrin një qëndrim me krahë të varur për të ekspozuar më shumë lëkurë për humbjen e nxehtësisë, të mbajnë sqepat hapur dhe të psherëtijnë shpejt, të hapin pendët dhe të bëhen letargjikë ose të çorientuar. Në raste të rënda, ata humbasin koordinimin, bien nga vendet ku vendosen ose edhe shemben pa ndjenja.

Nëse i mbijetojnë kësaj përvoje, mund të pësojnë dëmtime afatgjata, të tilla si dështimi i organeve i shkaktuar nga nxehtësia dhe aftësia riprodhuese e reduktuar. Ekspozimi ndaj nxehtësisë zvogëlon suksesin e shumimit duke ulur gjendjen e trupit të të rriturve dhe duke zvogëluar kohën e kaluar në kërkim të ushqimit, sepse zogjtë duhet të pushojnë ose të kërkojnë hije gjatë orëve më të nxehta.

Gjithashtu shkakton stres nga nxehtësia te vezët dhe zogjtë e vegjël. Në raste ekstreme, zogjtë e vegjël mund të ngordhin nga hipertermia, ose prindërit mund të braktisin foletë për të shpëtuar veten.

Nxehtësia gjithashtu rrit kërkesën e një zogu për ujë, jo sepse djersiten (zogjtë nuk kanë gjëndra djerse), por sepse humbasin ujë me shpejtësi nëpërmjet ftohjes avulluese. Kjo ndodh kryesisht nëpërmjet gulçimit (avullimit respirator) dhe, në disa specie, dridhjes së shpejtë të lëkurës së fytit për të rritur rrjedhën e ajrit), si dhe avullimit nëpërmjet lëkurës. Ndërsa temperaturat rriten, këto procese përshpejtohen, duke shkaktuar dehidratim të konsiderueshëm, përveç nëse zogjtë mund të pinë më shpesh ose të kenë akses në ushqim më të lagësht.

Studimi ynë zbuloi se në zonat tropikale, ndikimi i ndryshimeve klimatike te zogjtë është ndoshta edhe më i madh tani sesa ndikimi i aktiviteteve të drejtpërdrejta njerëzore, siç janë prerja e drurëve, minierat ose bujqësia. Kjo nuk do të thotë që shkatërrimi i habitatit për shkak të këtyre aktiviteteve nuk është një problem serioz, është qartësisht një shqetësim i madh për biodiversitetin tropikal . Por studimi ynë nxjerr në pah sfidat që ndryshimet klimatike po u sjellin tashmë zogjve në rajonet tropikale.

Një paralajmërim i qartë

Hulumtimi ynë thekson rëndësinë e përqendrimit jo vetëm në trendet mesatare të klimës, por edhe në ngjarjet ekstreme. Valët e të nxehtit nuk janë më incidente të rralla dhe të izoluara, ato po bëhen një pjesë e rregullt e jetës në shumë pjesë të botës.

Nëse ndryshimi i klimës vazhdon i pakontrolluar, zogjtë tropikalë dhe me shumë gjasa shumë kafshë dhe bimë të tjera, do të përballen me kërcënime në rritje për mbijetesën e tyre. Ndryshimi mund të jetë shumë i shpejtë dhe shumë ekstrem për shumë specie që të përshtaten.

Dhe meqenëse rajonet tropikale strehojnë një pjesë të madhe të biodiversitetit të botës, duke përfshirë gati gjysmën e të gjitha llojeve të shpendëve, efektet e valëzuara mund të jenë të gjera.

Strategjitë e ruajtjes duhet ta marrin parasysh këtë. Mbrojtja e habitateve nga zhvillimi industrial njerëzor mbetet e rëndësishme, por nuk mjafton më vetëm. Veprimi proaktiv për të ndihmuar speciet të përshtaten me ndryshimet klimatike duhet të jetë pjesë e planeve të mbrojtjes së jetës së egër, veçanërisht në tropikë.

Në fund të fundit, nëse duam të ruajmë biodiversitetin global, ngadalësimi dhe përfundimisht përmbysja e ndryshimeve klimatike është thelbësore. Kjo do të thotë ulja e emetimeve të gazrave serrë, investimi në mënyra për të ulur nivelet ekzistuese të dioksidit të karbonit dhe mbështetja e politikave që zvogëlojnë ndikimin tonë në planet. Fati i zogjve tropikalë dhe i specieve të panumërta të tjera varet nga kjo.

/Motilokal.com