Negociatorët që punojnë për një traktat për të adresuar ndotjen globale nga plastika diskutuan të mërkurën një draft të ri të tekstit që nuk do të kufizonte prodhimin e plastikës dhe as nuk do të trajtonte kimikatet e përdorura në produktet plastike.

Bisedimet ngecën vetëm një ditë para se të përfundonin, pasi vendet me pikëpamje shumë të ndryshme shprehën zhgënjim me draftin.

Mund të ndryshojë ndjeshëm dhe një version i ri pritet të enjten, dita e fundit e planifikuar e negociatave.

'E pabalancuar' apo një pikënisje 'mjaftueshëm e mirë'?

Kur u mblodhën të mërkurën në mbrëmje, delegacioni i Kolumbisë tha se teksti ishte krejtësisht i papranueshëm sepse ishte i pabalancuar dhe i mungonin ambicia dhe detyrimet globale të nevojshme për t'i dhënë fund ndotjes nga plastika. Delegacioni tha se nuk do ta pranonte formulimin si bazë për negociata.

Kreu i delegacionit të Panamasë në bisedime, Juan Carlos Monterrey Gómez, u ngrit në këmbë dhe brohoriti. Shumë delegacione bënë deklarata në shenjë dakordësie, përfshirë Meksikën, Kilin, Ganën, Kanadanë, Norvegjinë, Mbretërinë e Bashkuar, Bashkimin Evropian dhe grupin e shteteve të vogla ishullore në zhvillim.

“E kemi bërë të qartë se teksti në tryezë nuk është i pranueshëm për BE-në”, tha Komisionerja Evropiane për Mjedisin, Rezistencën ndaj Ujit dhe një Ekonomi Rrethore Konkurruese, Jessika Roswall.

Përfaqësuesi i BE-së, Magnus Heunicke, tha në një postim në mediat sociale se teksti “nuk përmbush minimumin e nevojshëm për t’iu përgjigjur sfidës së madhe të plastikës”.

“Le të jem i qartë, kjo nuk është e pranueshme për brezat e ardhshëm”, tha Erin Silsbe, duke përfaqësuar Kanadanë.

Vendet prodhuese të naftës dhe gazit ngritën shqetësime të tjera, me Arabinë Saudite, Kuvajtin, Katarin dhe të tjerë që thanë se drafti nuk ka fushëveprimin që ata duan për të vendosur parametrat e traktatit ose përkufizime të sakta.

Shtetet e Bashkuara thanë se gjashtë nene kaluan vijat e kuqe, por nuk thanë se si.

Delegacioni i Indisë, nga ana tjetër, tha se drafti është një "pikënisje mjaftueshëm e mirë".

Çfarë përfshihej në draftin e traktatit?

Drafti përmban një përmendje të prodhimit të plastikës në preambulë, duke riafirmuar rëndësinë e promovimit të prodhimit dhe konsumit të qëndrueshëm të plastikës. Ai nuk përmban asnjë artikull mbi prodhimin nga një draft i mëparshëm. Nuk ka asnjë përmendje të kimikateve.

Dispozitat e reja synojnë të zvogëlojnë numrin e produkteve plastike problematike që shpesh hyjnë në mjedis dhe janë të vështira për t'u ricikluar, si dhe të nxisin ridizajnimin e produkteve plastike në mënyrë që ato të mund të riciklohen dhe ripërdoren. Palët në traktat do të përmirësojnë menaxhimin e mbeturinave të tyre.

Luis Vayas Valdivieso, kryetari i komitetit negociator, hartoi dokumentin bazuar në pikëpamjet e shprehura nga kombet gjatë gjithë negociatave. Ai u tha atyre se e bëri këtë për t'i afruar ato më shumë me një instrument ligjërisht të detyrueshëm, dhe se ata mund ta formësojnë dhe përmirësojnë atë, si dhe të shtojnë dhe fshijnë formulime.

Me pak kohë të mbetur, tha ai, është koha për të ndërtuar ura, jo për të gërmuar mbi vijat e kuqe.

David Azoulay, Kryetar i delegacionit për Qendrën për të Drejtën Ndërkombëtare Mjedisore, tha se teksti bën “një tallje me një proces konsultativ tre-vjeçar”, një proces që përfshinte mbështetjen e bordit për një traktat që trajtonte ciklin e plotë jetësor të plastikës.

“Ky është një traktat që pothuajse siguron që asgjë nuk do të ndryshojë. Ai i nënshtrohet kërkesave të shteteve të naftës dhe industrisë me masa të dobëta dhe vullnetare që garantojnë se ne do të vazhdojmë të prodhojmë plastikë në nivele në rritje për një kohë të pacaktuar, nuk do të mbrojmë shëndetin e njeriut, do të rrezikojmë mjedisin dhe do të mallkojmë brezat e ardhshëm”, shton ai.

"Do të jetë shumë e vështirë të rikthehemi nga kjo dhe ne i inkurajojmë Shtetet Anëtare ta refuzojnë tekstin."

Çfarë po e pengon përparimin në traktatin për plastikën?

Çështja më e madhe e bisedimeve ka qenë nëse traktati duhet të vendosë kufizime në prodhimin e plastikës së re apo të përqendrohet në gjëra të tilla si dizajni më i mirë, riciklimi dhe ripërdorimi.

Rreth 100 vende duan të kufizojnë prodhimin, si dhe të merren me pastrimin dhe riciklimin. Shumë prej tyre kanë thënë se është thelbësore të adresohet çështja e kimikateve toksike.

Vendet e fuqishme prodhuese të naftës dhe gazit dhe industria e plastikës kundërshtojnë kufizimet e prodhimit. Ato duan një traktat të përqendruar në një menaxhim më të mirë të mbeturinave dhe ripërdorim.

/Motilokal.com