Me zjarret më të mëdha dhe më të forta që po bëhen më të zakonshme, ndërsa Evropa po përvëlohet nga një nxehtësi rekord, njerëzit do të duhet të përshtaten dhe të mësojnë se si të qëndrojnë të sigurt.

Sa vdekjeprurëse janë zjarret në pyje?

Zjarret vrasin drejtpërdrejt qindra njerëz në mbarë botën çdo vit. Edhe pse mund të duken apokaliptike, numri i të vdekurve është shumë më i ulët se ai i përmbytjeve, të cilat vrasin mijëra dhe i valëve të të nxehtit, të cilat vrasin qindra mijëra.

Por kur llogaritet edhe tymi, kostoja njerëzore rritet me shpejtësi. Studimi më i fundit vlerëson se ndotja e ajrit e shkaktuar nga zjarret vret plot 1.5 milion njerëz çdo vit. Avujt toksikë mund të arrijnë aq larg saqë tymi nga zjarret në Australi ka kërcënuar Amerikën e Jugut, ndërsa tymi nga zjarret kanadeze, të cilat rregullisht mbytin qytete në të gjithë SHBA-në, ka ndotur ajrin në Evropë.

Çfarë i shkakton zjarret në pyje?

Shumë gjëra mund të shkaktojnë një zjarr në pyll: shkaqe natyrore si rrufeja, infrastruktura e dëmtuar si rrëzimi i linjave të energjisë ose njerëzit që sillen keq. Zjarret shkatërruese në vitet e fundit janë shkaktuar nga duhanpirësit që hedhin bishtat e cigareve, nga turistët që nuk i shuajnë zjarret e kampit dhe madje edhe nga zjarrvënësit që i vënë qëllimisht flakën natyrës.

Por nëse këto shkëndija shndërrohen në zjarre të vogla apo në flakë të tërbuara varet nga moti. Zjarret kanë nevojë për lëndë djegëse të nxehtë dhe të thatë për t'u djegur dhe përhapen më tej me erëra të forta.

Si ndikon përkeqësimi i klimës në zjarret e egra?

Ndotja nga lëndët djegëse fosile e ka ngrohur planetin me rreth 1.3 gradë Celsius, duke rritur rrezikun e nxehtësisë së zgjatur që i shndërron pyjet dhe kullotat në zjarre. Në disa rajone, siç është Mesdheu, ngrohja globale po nxit gjithashtu thatësira që thajnë gjelbërimin e harlisur.

Shkencëtarët kanë zbuluar se ndryshime të tilla i kanë bërë më të mundshme zjarret në pyje që kanë ndodhur këtë vit në vende si Kalifornia, Koreja e Jugut dhe Australia, në disa raste duke dyfishuar mundësinë e kushteve ekstreme të motit që ndihmojnë përhapjen e zjarreve.

A po përkeqësohen zjarret?

Edhe pse planeti është ngrohur, zona e djegur nga zjarret është zvogëluar. Kjo për shkak se njerëzit kanë marrë natyrën që dikur digjej lirisht dhe e kanë shndërruar atë në ferma ose qytete, në dekadat e fundit kryesisht në Afrikë - që ndalojnë përhapjen e flakëve. Modelet më të fundit zbulojnë se ndryshimet në përdorimin e tokës dhe faktorë të tjerë njerëzorë kanë zvogëluar sipërfaqen e djegur me 19.1% që nga viti 1900, ndërsa ndryshimet klimatike e kanë rritur atë me 15.8%, duke rezultuar në një rënie të vogël prej 3.3% në përgjithësi.

A do të bëhen zjarret më të zakonshme?

Kushtet për zjarre të egra pritet të përkeqësohen ndërsa planeti po ngrohet. Dy indekse të veçanta të motit të zjarreve parashikojnë një rritje të vazhdueshme të numrit të ditëve me rrezik të lartë zjarri, ndërsa temperaturat rriten gradualisht, zbuloi një studim i kohëve të fundit.

Deri në fund të shekullit, sipërfaqja totale e djegur parashikohet të rritet me 40% edhe në një skenar optimist për uljen e ndotjes nga karboni, sipas një studimi të veçantë. Në skenarin më të keq, ajo parashikohet të dyfishohet.

Si mund të përshtatemi ndaj zjarreve në pyje?

Rreziku që zjarret paraqesin për njerëzit dhe pronën mund të ulet ndjeshëm duke menaxhuar më mirë tokën. Kjo mund të përfshijë krijimin e zonave të shuarjes së zjarrit për të ndaluar përhapjen e një zjarri, ndalimin e vendbanimeve të reja në vendet e prirura për zjarre dhe madje edhe dërgimin e kopeve të dhive në tokat bujqësore të braktisura për të kullotur bimësinë e mbipopulluar.

Në disa vende, zjarrfikësit po provojnë teknikën e djegies së qëllimshme të tokës për të shmangur grumbullimin e lëndës djegëse që mund të çojë në zjarre katastrofike, një praktikë indigjene e hershme në Australi dhe Amerikën e Veriut që ekspertët evropianë të zjarreve po fillojnë ta përvetësojnë.

Si mund të qëndroj i sigurt gjatë një zjarri në pyll?

Nëse jetoni diku ku rrezikohen zjarret, hartoni një plan përpara se të ndodhë katastrofa. Kjo mund të përfshijë identifikimin e rrugëve të sigurta dhe strehimoreve aty pranë, si dhe paketimin e një çante emergjence. Disa shërbime zjarrfikëse rekomandojnë krijimin e një zone të sigurt rreth shtëpisë tuaj, pa gjethe dhe materiale të ndezshme.

Ekspertët thonë se duhet të largoheni menjëherë nëse autoritetet ju thonë ta bëni këtë ose nëse shtëpia juaj është në rrezik, por nuk kanë ardhur paralajmërime. Për të shmangur tymin, mbani dritaret të mbyllura dhe përdorni maska respiratore.

/Motilokal.com