Gjethe që notojnë, shkëlqejnë nën diell… dhe prodhojnë energji të pastër! Duket si magji, por është një projekt real që po zhvillohet nga shkencëtarët në Zvicër. Këto “gjethe diellore hibride” imitojnë funksionin e gjetheve të bimëve, por në vend që të prodhojnë ushqim, ato prodhojnë hidrogjen, një lloj karburanti të pastër që mund të ndihmojë në mbrojtjen e planetit. Dhe pjesa më e mirë: funksionojnë duke përdorur vetëm rrezet e diellit, ajrin dhe pak lagështi.

Doni të dini si funksionojnë?

Vazhdoni leximin dhe zbuloni si shkenca po krijon gjethe që mund të ndryshojnë të ardhmen e energjisë!

Çfarë janë gjethet diellore hibride?

Imagjinoni një gjethe që nuk rritet në pemë, por është krijuar nga shkencëtarët. Dhe tani imagjinoni që kjo gjethe, duke përdorur vetëm dritën e diellit dhe lagështinë nga ajri, mund të prodhojë energji të pastër pa ndotur mjedisin.

Ky shpikim po studiohet në Zvicër, në universitetin EPFL (École Polytechnique Fédérale de Lausanne). Ato quhen “gjethe diellore hibride” ose “gjethe artificiale”, sepse funksionojnë duke imituar atë që bëjnë gjethet e vërteta, vetëm se janë ndërtuar me materiale të prodhuara nga njeriu.

Si funksionojnë?

Gjethet natyrore kryejnë një proces të quajtur fotosintezë, ku drita e diellit shndërron ujin dhe dioksidin e karbonit në oksigjen dhe ushqim për bimën. Gjethet artificiale kopjojnë këtë proces, por në vend që të prodhojnë ushqim, ato prodhojnë hidrogjen, një gaz që mund të përdoret si karburant i pastër.

Shkencëtarët kanë krijuar një pajisje që:

• Thith lagështinë nga ajri (pa pasur nevojë për ujë të lëngshëm).
• Përdor rrezet e diellit për të nisur një reaksion kimik.
• Ndërpret molekulat e ujit duke i ndarë në hidrogjen dhe oksigjen.
• Ruajt hidrogjenin që mund të përdoret më pas si energji.

Pse janë të veçanta?

Këto gjethe dallohen sepse:

• Nuk kanë nevojë të zhyten në ujë si teknologjitë e ngjashme.
• Mund të notojnë mbi sipërfaqen e liqeneve ose rezervuarëve, duke përdorur lagështinë përreth.
• Ndihmojnë në uljen e avullimit të ujit, duke kontribuar në ruajtjen e tij.
• Mund të funksionojnë edhe në kushte të ndryshme klimatike, mjafton të kenë ajër të lagësht dhe diell.

Falë këtyre veçorive, kjo shpikje nuk dëmton mjedisin dhe mund të përdoret në shumë vende të ndryshme.

Kush i krijoi?

Ekipi drejtohet nga shkencëtari Kevin Sivula, i cili bashkë me ekspertë të tjerë zhvilloi një strukturë të veçantë me elektroda transparente dhe poroze. Kjo i lejon pajisjes të thithë lagështinë nga ajri dhe të lejojë kalimin e dritës së diellit që procesi të funksionojë.

Kërkimi është pjesë e programit evropian Sun-to-X, që synon të gjejë mënyra të reja për të prodhuar energji nga drita e diellit.

A po përdoren tashmë?

Për momentin, gjethet diellore hibride janë ende në fazën e laboratorit. Shkencëtarët po i testojnë dhe po i përmirësojnë, por ato ende nuk janë gati për përdorim masiv. Lajmi i mirë është se materialet janë të lehta për t’u përshtatur, kështu që në të ardhmen mund të prodhohen në sasi të mëdha.

Sa hidrogjen mund të prodhojnë?

Këto gjethe kanë një efikasitet konvertimi diell–hidrogjen rreth 12%. Kjo do të thotë se nga 100% energji diellore që marrin, rreth 12% shndërrohet në energji kimike (hidrogjen). Edhe pse ky nivel është më i ulët se disa teknologji që përdorin ujë të lëngshëm, avantazhi është se nuk ndotin, nuk shpenzojnë ujë drejtpërdrejt dhe mund të notojnë mbi sipërfaqe.

Pse ka rëndësi për të ardhmen?

Gjithnjë e më shumë vende po kërkojnë burime energjie të pastra, dhe hidrogjeni është një opsion premtues sepse kur përdoret si karburant nuk lëshon gazra të dëmshëm.

Nëse këto gjethe mund të prodhojnë hidrogjen në mënyrë të pastër dhe të thjeshtë, mund të shërbejnë si burim energjie për:

• Transport publik si autobusë ose trena.
• Industri që sot ndotin shumë.
• Zona ku furnizimi me energji elektrike është i vështirë.

Mund ta imagjinoni një liqen të mbuluar me këto gjethe lundruese, ndërsa prodhojnë energji? Shkenca është shumë pranë ta bëjë realitet.

/Motilokal.com