Zjarret vazhdojnë të shkrumbojnë në të gjithë jugun e Evropës mes valëve rekord të të nxehtit të verës në shumë rajone të prirura ndaj zjarreve.

Në disa vende, këto zjarre janë përkeqësuar nga muajt e lagësht të pranverës, të cilët kanë ndihmuar rritjen e bimësisë që mund të ndizet lehtësisht gjatë një vere të thatë.

Tashmë, një sipërfaqe ekuivalente me 1.5 herë madhësinë e Luksemburgut, afërsisht 438,568 hektarë, është djegur në të gjithë Evropën në vitin 2025. Kjo shifër është pothuajse tre herë më e madhe se madhësia e dëmeve nga zjarret e shkaktuara deri në të njëjtën pikë në vitin 2024.

Kjo vjen në një kohë kur disa pjesë të Evropës Jugore vuajnë nga ditë të shumta me 40 gradë dhe valë të zgjatura të nxehtësisë që zgjasin dy javë.

Vera aktuale është përshkruar si më e keqja për sa i përket zjarreve në dy dekada.

Ku po digjen zjarret? Cila është situata tani?

"Po shohim temperatura ekstreme në pjesë të mëdha të Evropës , rekorde prej 40 gradësh që po thyhen në shumë vende", tha Julie Berckmans, një shkencëtare e klimës në Agjencinë Evropiane të Mjedisit.

"Franca Jugore, Spanja, Greqia, Turqia, Belgjika, Holanda, Mbretëria e Bashkuar, të gjitha po përballen me temperatura të larta [dhe] me zjarre masive në Spanjë, Portugali, Francë, Greqi, Turqi, Shqipëri."

Në Spanjë, këto zjarre kanë djegur tashmë një zonë me madhësinë e Londrës.

Portugalia po lufton zjarret e veta, me rreth katër mijë zjarrfikës aktivë në shtatë zona aktive. Gjithashtu, është detyruar të kërkojë ndihmë nga forcat zjarrfikëse të Bashkimit Evropian.

Një numër edhe më i madh zjarrfikësish është mobilizuar në Greqi , e cila po lufton me 20 flakë gjatë këtij sezoni kulmor të zjarreve.

Vdekje kanë ndodhur në Spanjë , Portugali, Mal të Zi dhe Itali nga zjarret dhe ngjarjet e lidhura me të nxehtin këtë verë.

Ka qenë një sezon i zjarreve të rënda

Evropa përdor të dhëna nga flota e saj satelitore Copernicus për të monitoruar aktivitetin e zjarreve dhe i mbledh të dhënat nëpërmjet Sistemit Evropian të Informacionit për Zjarret në Pyje (EFFIS).

Një sasi e konsiderueshme dëmesh nga zjarret në vitin 2025 ka ndodhur tashmë.

Më shumë se 250,000 hektarë tokë më shumë janë djegur sesa në të njëjtën kohë në vitin 2024.

Në të gjithë Evropën ka më shumë se 1,600 zjarre, krahasuar me pak më pak se 1,100 vitin e kaluar.

Dhe rajone të reja po përjetojnë gjithashtu aktivitet më të madh zjarri se zakonisht.

Për shembull, Spanja ka parë dy herë më shumë territor të djegur krahasuar me mesataren e viteve 2006-2024. Rumania ka humbur katër herë më shumë tokë nga zjarret këtë vit.

Qiproja është prekur rëndë. Zakonisht mund të pritet që rreth 0.32% e sipërfaqes së saj tokësore të digjet çdo vit. Tashmë në vitin 2025 është 2.5% - gati tetë herë më shumë.

Por është edhe numri i zjarreve që është shqetësues. Franca ka pasur gati tre herë më shumë zjarre se mesatarja gjatë asaj që ka qenë sezoni më i keq i zjarreve në rajonet e saj jugore në dekada.

Më shumë do të vijnë...

Pasojat e zjarreve të rënda shkojnë përtej humbjes së tokës ose vdekjeve njerëzore. Dëmtimi i ekosistemeve përmes humbjes së bimësisë, ndikimet shëndetësore përmes thithjes së tymit dhe rënia ekonomike janë të gjitha pasoja të zjarreve të përhapura gjerësisht.

"Bëhet fjalë për rreth 2.5 miliardë euro [2.9 miliardë dollarë] dëme të humbura çdo vit në BE", tha Berckmans për DW. "Mesatarisht 45,000 njerëz u zhvendosën për shkak të zjarreve nga viti 2008 deri në vitin 2023."

Vlerësimi i parë i rrezikut klimatik i Agjencisë Evropiane të Mjedisit, i publikuar në vitin 2024, zbuloi se kërkohet veprim urgjent për të adresuar rrezikun kritik që zjarret në pyje do të paraqesin për popullsinë, infrastrukturën dhe biodiversitetin në Evropën Jugore.

"Zjarret janë një rrezik urgjent për t'u adresuar", tha Berckmans. "Është gjithashtu një rrezik i madh që kërkon më shumë veprime tani në pjesën tjetër të Evropës."

Ndërsa vjeshta evropiane afrohet, numri i zjarreve dhe dëmet që ato shkaktojnë duhet të ngadalësohen. Megjithatë, parashikimi i kohëzgjatjes së sezonit të rrezikut nga zjarret dhe i sjelljes së vetë zjarreve po bëhet gjithnjë e më i vështirë.

Ndryshimi i klimës jo vetëm që do të gjenerojë kushte më të ngrohta dhe më të thata në të gjithë Evropën Jugore, por do të fillojë të ndryshojë edhe faktorë të tjerë dinamikë.

Sistemet e erës më të shpejta dhe më të paqëndrueshme, për shembull, do ta rrisin sfidën për personelin e menaxhimit të zjarreve për të parashikuar se si do të sillen flakët. Kjo i vë jetën e punonjësve të emergjencës dhe civilëve në rrezik më të madh.

“Imagjinoni një zjarr kaq të egër, kaq të shpejtë dhe kaq të paparashikueshëm sa duket i gjallë, i aftë të riformësojë motin përreth tij dhe të kalojë kilometra në një çast”, tha Antonio Lopez, një ekspert i zjarreve në Universitetin e Seviljes, Spanjë.

/Motilokal.com