Problemi i mbetjeve bërthamore prek të gjitha vendet e botës ku ato gjenerohen. Në shumicën e rasteve, mbetjet bërthamore ruhen në fuçi të posaçme dhe më pas ruhen në rezervuarë nëntokësorë.

Megjithatë, kjo nuk është realisht një zgjidhje e përhershme për asgjësimin e mbeturinave. Prandaj, shkencëtarët janë përpjekur prej vitesh të kuptojnë se si t’i riciklojnë mbeturinat bërthamore, ose t’i bëjnë ato më pak të rrezikshme.

Dhe duket se shkencëtarët në SHBA janë në rrugën e duhur. Konkretisht, ata po zhvillojnë një metodë për riciklimin e mbetjeve bërthamore që do të prodhonte tritium, një version të rrallë të hidrogjenit që shërben si një nga lëndët djegëse kryesore në bashkimin bërthamor.

Le të kujtojmë se bashkimi bërthamor është një proces në të cilin dy atome bashkohen për të çliruar nxehtësi që mund të vërë në lëvizje gjeneratorët, të cilët më pas prodhojnë energji elektrike pothuajse pa emetime. I gjithë procesi, ndryshe nga fizika bërthamore e përdorur në centralet bërthamore, prodhon shumë pak mbetje radioaktive.

Për të krijuar bashkim bërthamor, ju nevojitet deuteriumi dhe tritiumi. Ndërsa deuteriumi është lehtësisht i disponueshëm, tritiumi nuk është. Çmimi i tij aktual është rreth 33 milionë dollarë për kilogram.

Tritiumi gjendet natyrshëm në atmosferën e sipërme, por që të përdoret në bashkimin bërthamor, duhet të përpunohet. Bota aktualisht ka një rezervë prej vetëm 25 kilogramësh, e cila është e mjaftueshme për të furnizuar me energji më shumë se gjysmë milioni shtëpish për gjashtë muaj. Por nuk është e mjaftueshme për të gjithë botën.

Nëse shkencëtarët amerikanë ia dalin mbanë të nxjerrin tritiumin nga mbetjet bërthamore, kjo do të rriste disponueshmërinë e tritiumit dhe do të mundësonte zhvillimin më të shpejtë të teknologjisë së bashkimit bërthamor.

Simulimet kanë ngjallur optimizëm

Shkencëtarët testuan metodën e tyre të mundshme në simulime kompjuterike. Reaktorët e tritiumit të simuluar përdorën një përshpejtues grimcash për të shkaktuar reaksione të ndarjes së atomeve në mbetjet bërthamore.

Simulimi tregoi se funksioni i përshpejtuesit do të mundësonte aktivizimin ose çaktivizimin e reaksioneve, duke mundësuar kështu një menaxhim më të mirë dhe më të sigurt të vetë procesit.

Një sistem i tillë, në teori, do të funksiononte me 1 GW energji dhe mund të prodhonte rreth dy kilogramë tritium në vit, që është më shumë se 10 herë më shumë tritium sesa një reaktor shkrirjeje me të njëjtën fuqi.

Tani u takon shkencëtarëve të llogarisin se sa do të kushtojë e gjitha kjo dhe në cilën pikë mund të bëhet fitimprurëse.

Konkretisht, në të gjithë botën po zhvillohet një garë për të ndërtuar termocentralin e parë bërthamor me bashkim. Kroacia po merr pjesë në një projekt të tillë. Nëse ky dizajn nga shkencëtarët amerikanë rezulton të jetë efektiv nga ana e kostos, ai mund të sigurojë energji për reaktorët e ardhshëm të bashkimit dhe kështu të lehtësojë kalimin në burime më të pastra energjie, duke zvogëluar në të njëjtën kohë problemin e mbetjeve bërthamore të gjeneruara në termocentralet bërthamore, por edhe gjetkë (p.sh. spitalet).

/Motilokal.com