Praktika e gatimit të ushqimit daton mijëra vjet më parë. Ndërsa paraardhësit tanë mund ta kenë përdorur atë për të ruajtur shëndetin e tyre dhe për ta bërë ushqimin më të tretshëm, gatimi tani është një formë argëtimi dhe një mundësi për kreativitet. Duke qenë një gjuhë dashurie në vetvete, është e pamundur që arti i gatimit të shuhet ndonjëherë. Kjo është veçanërisht e vërtetë pasi shumica e ushqimeve kërkojnë nxehtësi për t’u konsumuar.

Duke lënë mënjanë të gjitha këto, si ndikon në mjedis interesi ynë i shtuar për gatimin? A janë disa metoda më të mira se të tjerat? Është koha të hedhim një vështrim më të afërt mbi ushqimin që hamë dhe mënyrat se si e përgatisim atë. 

Çfarë zgjidhni të hani? 

Para se të merrni në konsideratë se si gatimi i ushqimit ndikon në mjedis, së pari duhet të kuptoni se si dieta juaj ndikon në planet.

Me shumë mundësi keni dëgjuar se veganët dhe vegjetarianët kanë një ndikim më të vogël në mjedis, por a është kjo vërtet e vërtetë? Për më tepër, a është ngrënia e produkteve shtazore aq e dëmshme sa e paraqesin të gjithë? Është e rëndësishme të merren në konsideratë disa faktorë.

1. Përdorimi i Tokës

Zgjerimi i bujqësisë industriale dhe të tjera, ka qenë një nga kërcënimet më të mëdha për mjedisin dhe biodiversitetin për vite me radhë.

Sot, njerëzit ia kushtojnë 77% të të gjithë tokës bujqësore prodhimit të mishit dhe produkteve të qumështit. Megjithatë, ajo prodhon vetëm 18% të konsumit botëror të kalorive.

Kullota dhe bagëti Blegtoria - Si ndikon gatimi i ushqimit në mjedis?

Nëse popullsia botërore vazhdon të rritet me ritmin aktual, mishngrënësit mund të përbëjnë një problem edhe më të madh për planetin. Ata do ta detyronin industrinë të shpyllëzojë më shumë tokë dhe të shkatërrojë në mënyrë të pariparueshme ekosistemet e brishta.

2. Stresi i ujit

Mungesa e ujit prek çdo kontinent dhe më shumë se 2 miliardë njerëz jetojnë aktualisht në vende që përjetojnë mungesa. Ndërsa popullsia rritet, njerëzimi do të ushtrojë më shumë presion mbi burimet ujore, duke e përkeqësuar problemin. Edhe mishngrënësit luajnë një rol të madh në krijimin e stresit ujor.

Për të prodhuar një biftek prej 454 gramësh duhen rreth 9,000 litra ujë, ekuivalenti i gjashtë muajve dush. Megjithatë, disa ushqime vegane, si qumështi i bajameve, kërkojnë gjithashtu shumë ujë, prandaj bëni kërkimet tuaja.

3. Emetimet e gazrave serrë

Përveç përdorimit të tokës dhe ujit, prodhimi i ushqimit lëshon edhe gazra serrë, pavarësisht nëse është produkt bimor apo shtazor. Këto emetime kontribuojnë në ngrohjen globale, e cila ndikon negativisht në çdo gjallesë në planet.

Blegtoria përbën pjesën më të madhe të emetimeve, duke përfaqësuar 14.5% të totalit të gazrave serrë në botë.

Ndërkohë, për kalori, ushqimet me bazë bimore si tofu, fasulet dhe arrat prodhojnë një sasi relativisht të vogël emetimesh, duke pasur kështu një ndikim shumë më të vogël në mjedis.

Si e gjeni burimin e saj?

Mënyra se si e siguroni ushqimin tuaj ka gjithashtu një ndikim të drejtpërdrejtë në mjedis.

A bëni pazar në zonën tuaj apo vizitoni një supermarket? Sa larg udhëton ushqimi juaj para se të arrijë në pjatën tuaj? A është i siguruar në mënyrë etike dhe të qëndrueshme?

Këto janë të gjitha pyetje që duhet t’i bëni vetes përpara se të gatuani përfundimisht vaktin tuaj dhe të gjitha meritojnë një përgjigje të informuar.

1. Kilometra Ushqimore

Transportimi i ushqimit në distanca të gjata gjeneron sasi të mëdha të emetimeve të karbonit, duke përkeqësuar më tej ngrohjen globale dhe problemet që lidhen me të.

Transporti ajror dhe tokësor janë më shkatërruesit, pasi përdorin shumë energji për të transportuar sasinë më të vogël të ushqimit. Ndërsa udhëtimi detar mund të jetë opsioni më ekologjik, ai prapëseprapë ka një shpenzim relativisht të lartë të karbonit.

Kështu, duke ngrënë ushqime lokale, mund ta zvogëloni shumë ndikimin tuaj në mjedis. Vizitoni shpesh tregun e fermerëve ose mbillni kopshtin tuaj në shtëpi për të përfituar nga kjo.

2. Organike kundrejt Jo-Organike

Fjala organik zakonisht vjen me një konotacion miqësor ndaj mjedisit. Megjithatë, disa ushqime organike mund të kenë një ndikim edhe më të keq në planet sesa ushqimet jo-organike.

Për shembull, një studim zbuloi se bizelet organike suedeze kishin një efekt 50% më të madh në mjedis sesa ato që kultivoheshin në mënyrë konvencionale.

Ndërkohë, ndryshimi midis grurit dimëror organik dhe joorganik ishte gati 70%. Ky ndryshim është kryesisht për shkak se kulturat organike kërkojnë sipërfaqe më të mëdha toke, duke rezultuar në emetime më të larta dhe më shumë shpyllëzim.

3. Të kultivuara kundrejt të kapura në natyrë 

Mund të mendoni gjithashtu se ushqimet e detit të kultivuara do të kishin më pak ndikim mjedisor sesa peshqit e kapur në natyrë, veçanërisht pasi peshkimi i tepërt po shkakton kaos në oqeane. Megjithatë, nuk është kështu. Akuakultura mbështetet në kimikate sintetike, ilaçe dhe antibiotikë për të kontrolluar shpërthimet bakteriale dhe parazitët.

Këta ndotës depërtojnë në ujëra, duke ndotur ekosistemet detare dhe duke vrarë si peshqit e egër ashtu edhe kafshët që i hanë ata. Kështu, ndërsa ngrënia e ushqimeve të detit mund të jetë më e mirë se mishi, ajo prapëseprapë ndikon negativisht në mjedis.

Si e gatuani?

Pasi të keni marrë në konsideratë se si ushqimi që hani dhe nga vjen ai ndikon në planet, është koha të hidhni një vështrim në metodat tuaja të gatimit.

Metodat ekologjike të gatimit janë jetësore për të luftuar ndryshimet klimatike, veçanërisht në vendet në zhvillim ku përgatitja e ushqimit mbi zjarre të hapura ose soba mund të përbëjë deri në 80% të  emetimeve të karbonit të zi.

Në vende si SHBA-ja, kjo përqindje mund të jetë më e ulët, por metodat e gatimit do të ndikojnë ende në mjedisin përreth.

1. Pjekje në skarë 

Pjekja e ushqimit në skarë mund të jetë një zgjedhje relativisht e mirë për mjedisin, varësisht nga burimi juaj i karburantit.

Për shembull, peletat e drurit janë të rinovueshme dhe nuk mbështeten në gaz ose lëndë djegëse të tjera të lëngshme për t'u ndezur dhe për të funksionuar. Ato janë gjithashtu më të pastra se qymyri dhe digjen më me efikasitet, duke ju lejuar të piqni ose tymosni ushqimin tuaj më gjatë pa përdorur aq shumë burime për karburant.

2. Në sobë 

Ngrohja e ushqimeve në një sobë me gaz ose elektrike është një metodë e njohur gatimi në SHBA dhe gjetkë. Megjithatë, kjo praktikë mund t'ju dëmtojë juve dhe planetin. Nëse e ngrohni ushqimin për një kohë shumë të gjatë ose e digjni aksidentalisht, grimcat e ngurta mund të ndotin ajrin brenda shtëpisë tuaj, duke paraqitur rreziqe shëndetësore për të gjithë ata që ndodhen brenda.

Yndyra dhe tymi mund të udhëtojnë gjithashtu përmes kapuçëve të shkarkimit, duke kulluar përfundimisht në çatinë tuaj dhe duke rrjedhur poshtë në kanalizimet e stuhisë, duke ndotur kështu rrugët ujore.

3. Skuqje

Tiganisjet e thella dhe madje edhe ato të vendosura në sobë gjithashtu kanë tendencë të kenë efekte negative në mjedis.

Ndërkohë që avullimi i vajrave luan një rol, asgjësimi i papërshtatshëm është gjithashtu një shkak për shqetësim. Në shumë vende, hedhja e yndyrës është e paligjshme sepse, nëse e hidhni në kanalizime, ajo përfundimisht do të ngurtësohet dhe do të depërtojë në kanalizimet lokale. Hedhja e saj jashtë mund të mbulojë edhe tokën, duke krijuar një mjedis toksik për bimët dhe jetën e egër.

Porositje për të marrë me vete

Nëse gatimi në shtëpi përbën një kërcënim për planetin, porositja e ushqimit për të marrë me vete duhet të jetë opsioni më miqësor ndaj mjedisit, apo jo? Epo, jo pikërisht.

Është e vërtetë që pajisjet e një restoranti shpesh do të jenë më efikase nga ana e energjisë dhe mund të gatuajnë sasi më të mëdha ushqimi brenda një periudhe më të shkurtër. Megjithatë, sasia e mbeturinave plastike dhe të letrës dhe gazi i nevojshëm për transportimin e ushqimit tuaj i kompensojnë këto përfitime.

Nëse duhet të porosisni ushqim për të marrë me vete, gjeni vende që janë afër shtëpisë (në këmbë ose me biçikletë nëse është e mundur!) dhe që përdorin pak paketim.

/Motilokal.com