Ekspozimi i përsëritur ndaj valëve të të nxehtit po përshpejton plakjen tek njerëzit, sipas një studimi. Ndikimi është gjerësisht i krahasueshëm me dëmin që pirja e duhanit, përdorimi i alkoolit, dieta e dobët ose ushtrimet e kufizuara mund të kenë në shëndet, thanë studiuesit.
Temperaturat ekstreme janë gjithnjë e më të zakonshme për shkak të krizës klimatike, duke shkaktuar potencialisht dëme të përhapura dhe afatgjata në shëndetin e miliarda njerëzve, paralajmëruan shkencëtarët.
Hulumtimi përfaqëson një “ndryshim paradigme” në të kuptuarit e shkallës dhe ashpërsisë së ndikimit të nxehtësisë në shëndetin tonë, i cili mund të zgjasë gjatë gjithë jetës, sipas një eksperti.
Ishte e njohur tashmë se valët e të nxehtit shkaktojnë rritje afatshkurtra të vdekjeve të hershme, për shembull, pothuajse 600 vdekje të parakohshme të lidhura me një valë të nxehti të qershorit në Angli. Por analiza e re është një nga të parat që vlerëson ndikimin afatgjatë.
Studiuesit ndoqën 25,000 njerëz në Tajvan për 15 vjet dhe e krahasuan ekspozimin e tyre ndaj valëve të të nxehtit me moshën e tyre biologjike, një masë e shëndetit të përgjithshëm. Ata zbuluan, për shembull, se mosha biologjike u rrit me rreth nëntë ditë për njerëzit që përjetuan katër ditë të tjera me valë të të nxehtit gjatë një periudhe dyvjeçare. Punëtorët manualë, të cilët kanë tendencë të kalojnë më shumë kohë jashtë, u prekën shumë, me moshën e tyre biologjike që u rrit me 33 ditë.
Ndërsa rritja e moshës biologjike mund të duket mjaft e vogël, shkencëtarët vunë re se kjo ndodhi vetëm gjatë një periudhe dyvjeçare. Ata po hetojnë ndikimin e valëve të të nxehtit në plakjen gjatë gjithë jetës së njerëzve.
Studiuesit thanë gjithashtu se ndikimi i përgjithshëm mbi popullatat në të gjithë botën do të ishte i madh, sepse të gjithë vuajnë gjatë valëve të të nxehtit, dhe mosha më e lartë biologjike është një parashikues i fortë i rritjes së rrezikut të vdekjes.
“Nëse ekspozimi ndaj valës së të nxehtit grumbullohet për disa dekada, ndikimi në shëndet do të jetë shumë më i madh nga sa kemi raportuar”, tha dr. Cui Guo, në Universitetin e Hong Kongut, i cili udhëhoqi hulumtimin. “Valët e të nxehtit po bëhen gjithashtu më të shpeshta dhe po zgjasin më shumë, kështu që ndikimet në shëndet mund të jenë shumë më të mëdha (në të ardhmen).” Djegia e lëndëve djegëse fosile, shkaku kryesor i krizës klimatike, arriti nivele rekord në vitin 2024.
Profesor Paul Beggs, në Universitetin Macquarie në Sydney, Australi, dhe jo pjesë e ekipit të kërkimit, tha: “Shumë prej nesh kanë përjetuar valë të nxehti dhe kanë mbijetuar të padëmtuar ose të paktën kështu mendonim. (Ky hulumtim) tani tregon se ekspozimi ndaj valëve të të nxehtit ndikon në shkallën me të cilën plakemi.”
Ai shtoi: “Në vitin 2024, [shkencëtarët] zbuluan se ekspozimi ndaj nxehtësisë në jetën e hershme ndikon negativisht në zhvillimin e lëndës së bardhë të trurit tek fëmijët . Së bashku me zbulimin e ri se ekspozimi ndaj valës së nxehtësisë përshpejton plakjen tek të rriturit, kemi një ndryshim paradigme në të kuptuarit tonë të shkallës dhe rëndësisë së ndikimit të nxehtësisë në shëndetin tonë. Ndikimi mund të ndodhë në çdo moshë dhe mund të zgjasë gjatë gjithë jetës.”
Hulumtimi i ri, i botuar në revistën Nature Climate Change , përdori rezultatet e një sërë testesh mjekësore, duke përfshirë presionin e gjakut, inflamacionin, kolesterolin dhe funksionin e mushkërive, mëlçisë dhe veshkave, për të përcaktuar moshën biologjike të secilit person në studim. Studiuesit e krahasuan këtë me moshën aktuale të secilit person për të parë nëse ekspozimi i tyre ndaj valëve të të nxehtit ishte i lidhur me plakjen më të shpejtë.
Ata zbuluan se numri i përgjithshëm i ditëve me valë të nxehti të përjetuara kishte ndikimin më të madh në plakjen e përshpejtuar. Nuk dihet pse temperaturat e larta të zgjatura shkaktojnë plakje më të shpejtë, por dëmtimi i ADN-së ka të ngjarë të jetë pjesë e arsyes.
Analiza tregoi se efekti i dëmshëm i valëve të të nxehtit u pakësua me kalimin e kohës, por mbeti i konsiderueshëm. Kjo sugjeron që njerëzit po ndërmerrnin gjithnjë e më shumë hapa për t'u përballur me të nxehtin, siç është kalimi i më shumë kohës në hije dhe përdorimi i ajrit të kondicionuar aty ku ishte i disponueshëm.
25,000 të rriturit në studim ishin të gjithë pjesë e një plani të paguar për menaxhimin e shëndetit dhe mesatarisht ishin më të rinj, më të shëndetshëm dhe më të arsimuar se popullsia e përgjithshme. Njerëzit e moshuar dhe më të sëmurë janë më të prekshëm ndaj nxehtësisë, kështu që ndikimi në plakje ka të ngjarë të jetë më i madh se sa u gjet në studim.
Studimi mori në konsideratë peshën e njerëzve, zakonet e pirjes së duhanit dhe ushtrimeve fizike, si dhe çdo sëmundje para-ekzistuese si diabeti dhe kanceri, si dhe përdorimin e përgjithshëm të ajrit të kondicionuar në lagjen e tyre. Por të dhënat mbi faktorët potencialisht të rëndësishëm si koha e kaluar jashtë, freskia e banesave dhe përdorimi individual i kondicionerëve nuk ishin të disponueshme, me studiuesit që thanë se nevojiteshin hetime të mëtejshme.
Beggs tha se rezultatet e studimit ishin përgjithësisht në përputhje me ato të një studimi të kohëve të fundit në SHBA që tregoi se nxehtësia e jashtme përshpejtoi plakjen tek të rriturit e moshuar . Një analizë tjetër në SHBA, nga viti 2023, zbuloi se “ekspozimi i lartë ndaj nxehtësisë ekstreme shoqërohej me rënie më të shpejtë njohëse për [njerëzit me ngjyrë] dhe banorët e lagjeve të varfra”.
/Motilokal.com
