Stuhitë superqelizore janë ndër ngjarjet më me ndikim të motit në Evropë. Ato zakonisht ndodhin në verë dhe karakterizohen nga një rrymë rrotulluese ajri e ngrohtë dhe e lagësht që sjell erëra të forta, breshër të madh dhe shi të rrëmbyeshëm. Ndikimi është i konsiderueshëm dhe shpesh çon në dëmtime të pronave, humbje bujqësore, kaos në trafik dhe madje edhe kërcënime për sigurinë njerëzore.

Bashkëpunimi midis Institutit të Gjeografisë, Qendrës Oeschger për Kërkime mbi Ndryshimet Klimatike dhe Laboratorit Mobiliar për Rreziqet Natyrore në Universitetin e Bernës dhe Institutit për Shkencën Atmosferike dhe Klimatike në ETH Zurich ka mundësuar një simulim të detajuar të këtyre stuhive. Harta e tyre dixhitale e stuhive me rezolucion të lartë lejon një përfaqësim të saktë të qelizave individuale të stuhive dhe kështu tejkalon mundësitë e mëparshme.

Studimi, i botuar në Science Advances, tregon se rajoni alpin dhe pjesë të Evropës Qendrore dhe Lindore mund të presin një rritje të ndjeshme të aktivitetit të stuhive deri në 50% më shumë në anën veriore të Alpeve me një rritje të temperaturës prej 3 gradë Celsius krahasuar me vlerat para-industriale.

Simulime në përputhje me realitetin

Ndërsa stuhitë superqelizore evropiane gjurmohen nëpërmjet radarit të motit, ndryshimet në rrjetet e radarëve të vendeve e bëjnë të vështirë një analizë gjithëpërfshirëse. "Kjo e bën më të vështirë zbulimin e stuhive ndërkufitare", shpjegon autorja përkatëse Monika Feldmann nga Laboratori Mobiliar për Rreziqet Natyrore dhe Qendra Oeschger për Kërkime mbi Ndryshimet Klimatike në Universitetin e Bernës. Për herë të parë, një lloj i ri modeli klimatik simulon stuhitë superqelizore me një saktësi prej 2.2 kilometrash, i zhvilluar si pjesë e projektit scClim.

Ekipi kreu një simulim njëmbëdhjetëvjeçar dhe e krahasoi atë me të dhëna reale të stuhive nga viti 2016 deri në vitin 2021. "Simulimi ynë pasqyron kryesisht realitetin, megjithëse kap pak më pak stuhi", vëren Feldmann. Kjo është e pritshme, pasi modeli kap vetëm stuhitë më të mëdha se 2.2 kilometra dhe që zgjasin më shumë se një orë, duke lënë jashtë ngjarjet më të vogla dhe me jetëgjatësi më të shkurtër.

Rajoni alpin: Një 'pikë e nxehtë e vazhdueshme me stuhi'

Simulimi nënvizon Alpet si një vatër e nxehtë për stuhitë superqelizore, siç thekson Feldmann. Simulimi tregon rreth 38 stuhi superqelizore për sezon në anën veriore të Alpeve dhe 61 në shpatet jugore.

Me një rritje prej 3 gradë Celsius, këto stuhi do të vazhdojnë të përqendrohen në rajonin alpin, me deri në 52% më shumë stuhi në veri të Alpeve dhe 36% më shumë në jug. Në të kundërt, Gadishulli Iberik dhe Franca jugperëndimore mund të shohin një rënie. Në përgjithësi, pritet një rritje prej 11% e stuhive superqelizore në të gjithë Evropën. "Këto ndryshime rajonale ilustrojnë efektet e larmishme të ndryshimeve klimatike në Evropë", shpjegon Feldmann.

Pak stuhi, ndikime të mëdha

Ky projekt përmirëson saktësinë e parashikimeve të stuhive superqelizore. Pavarësisht rrallësisë së tyre, këto stuhi përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të rreziqeve dhe humbjeve financiare që lidhen me stuhitë.

"Përfshirja e stuhive superqelizore në vlerësimet e rrezikut të motit dhe strategjitë për fatkeqësitë është thelbësore", thekson Feldmann. Rritja e këtyre stuhive paraqet sfida në rritje për shoqërinë, duke rritur dëmet e mundshme në infrastrukturë, bujqësi dhe pronë private dhe duke rritur rreziqet për publikun. "Të kuptuarit e kushteve që favorizojnë këto stuhi është çelësi për një përgatitje më të mirë."

/Motilokal.com