Përfitimet klimatike nga mbjellja e pemëve mund të jenë mbivlerësuar shumë, por një hulumtim i ri ka zbuluar se veprimi i shpejtë mund të sigurojë që ripyllëzimi të përmbushë potencialin e tij për të frenuar emetimet e rrezikshme.

Ripyllëzimi ose mbjellja përsëri e pemëve në zonat që janë pastruar dhe degraduar, konsiderohet një mjet i rëndësishëm për të frenuar ndryshimet klimatike. Bimët thithin karbonin nga atmosfera dhe e ruajnë atë në gjethet, rrënjët, kërcejtë dhe drurin e tyre, si dhe në tokë.

Por deri në ç’masë mbjellja e pemëve mund ta kufizojë në të vërtetë ndryshimin klimatik? Kjo është pyetja që unë dhe kolegët e mi shqyrtuam në një hulumtim të botuar sot.

Ne zbuluam se, ndërsa ripyllëzimi mund të kontribuojë ndjeshëm në përballimin e ndryshimeve klimatike, potenciali i tij global është vetëm një pjesë e vogël e asaj që është pretenduar. Nëse nuk ndryshojmë qasje, ripyllëzimi nuk ka gjasa të ndihmojë ndjeshëm në arritjen e emetimeve neto zero.

Mbështetja e emetimeve neto zero

Rreth 135 vende janë zotuar për emetime neto zero. Shumica e tyre, përfshirë Australinë , presin të largojnë dioksidin e karbonit (CO₂) nga atmosfera për të ndihmuar në arritjen e këtij qëllimi.

Ripyllëzimi pritet të luajë një rol të madh në këtë largim të CO₂.

Kina ka ndërmarrë ripyllëzimin më global deri më sot. Përpjekjet e saj kanë ruajtur 7 miliardë ton metrikë CO₂ gjatë katër dekadave.

Vende të tjera kanë bërë investime modeste. Për shembull, Programi 20 Milion Pemë i Australisë parashikohet të kapë rreth 0.2 milion ton ekuivalentë të CO₂ në vit deri në vitin 2030. Kjo barazohet me 0.04% të emetimeve kombëtare të gazrave serrë.

Por potenciali global për ripyllëzim është më kompleks nga sa mund të duket. Për shembull, presione të tilla si bujqësia dhe rritja urbane mund të kufizojnë tokën e disponueshme për mbjelljen e pemëve.

Ripyllëzimi mund të përbëjë gjithashtu një rrezik për biodiversitetin dhe ekosistemet kur përdoren speciet e gabuara të pemëve ose kur ato mbillen në vendin e gabuar.

Krijimi i një pamjeje më të qartë se si ripyllëzimi mund të ndihmojë në uljen e emetimeve globale është thelbësor për arritjen e objektivave neto zero të botës. Ky ishte fokusi i studimit tonë të ri.

Sa tokë është e disponueshme për ripyllëzim

Ne morëm të gjitha tokat në të gjithë botën që më parë kanë qenë të pyllëzuara, pastaj përjashtuam zonat urbane, ato që përdoren për bujqësi dhe ruajtje, si dhe ato në rrezik të humbjes së biodiversitetit.

Gjithashtu përjashtuam zonat ku ripyllëzimi mund të përkeqësonte ngrohjen globale domethënë, ku sipërfaqja më e errët e pemëve do të ishte më e madhe se efekti ftohës i heqjes së karbonit nga atmosfera. Për shembull, mbjellja e pyjeve në rajone me dëborë mund të shkaktojë ngrohje sepse kurorat e errëta thithin më shumë nxehtësi sesa dëbora, e cila reflekton nxehtësinë.

Së fundmi, ne përjashtuam rajonet ku kërkesa për ujë nga pemët në rritje do të zvogëlonte rrjedhat e përrenjve me 5% ose më shumë.

Dhe rezultati? Ne zbuluam se rreth 389 milionë hektarë në Tokë mund të përdoren potencialisht për ripyllëzim. Kjo është rreth gjysma e disa vlerësimeve të mëparshme.

Nga 389 milionë hektarë, pjesa më e madhe është në Amerikë (42%) dhe Evropë (26%). Vendet e Brazilit, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara kanë potencialin më të madh.

Aspirata nuk përputhet me realitetin

Gjithashtu, ne përmblodhëm angazhimet që kombet kanë marrë për ripyllëzimin sipas programeve dhe marrëveshjeve të ndryshme globale. Rreth 230 milionë hektarë ripyllëzime janë angazhuar për periudhën 2021-2030, që përbën 59% të sipërfaqes potenciale globale që identifikuam në studimin tonë.

Megjithatë, rreth 90% e angazhimeve janë bërë nga vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme ku toka për ripyllëzim është e kufizuar. Për shembull, rreth gjysma e tokës së zotuar për ripyllëzim është bërë nga vendet afrikane, por ato përmbajnë vetëm 4% të sipërfaqes globale që ne identifikuam si të përshtatshme për ripyllëzim.

Potenciali i kufizuar është kryesisht për shkak të shqetësimeve për biodiversitetin. Për shembull, pjesa më e madhe e tokës së ndarë nga Sudani, Republika Demokratike e Kongos dhe Etiopia përbëhet nga savana. Savanat janë ekosisteme të hapura natyrisht me pak pemë një habitat që shumë specie shtazore e kërkojnë për të mbijetuar dhe jo i përshtatshëm për ripyllëzim.

Në të kundërt, Evropa dhe Amerika e Jugut kanë angazhuar vetëm 13% dhe 16% të sipërfaqes së tyre të mundshme të ripyllëzimit.

Sa karbon mund të ruhet në të vërtetë?

Ne zhvilluam një model të ri të të mësuarit automatik, një program kompjuterik të zhvilluar nga vëzhgimet që mund të mësohet të njohë modelet e të dhënave.

Për të ndërtuar modelin, ne përdorëm vlerësime të përmbajtjes së karbonit në bimësi dhe toka, së bashku me vetitë e tjera të klimës dhe tokës, në rreth 3,190 vende. Gjysma e vendeve kishin pemë dhe gjysma tjetër jo.

Vendndodhjet përfshinin të gjitha rajonet kryesore pyjore globale, duke përfshirë pyjet tropikale, boreale (ato që rriten në mjedise të ftohta me gjerësi të lartë) dhe pyjet e eukaliptit të butë.

Me këtë model të ri, ne llogaritëm shkallën e ruajtjes së karbonit nga ripyllëzimi në secilin rajon, bazuar në kapacitetin e tij mbajtës të pemëve domethënë, sa pemë mund të mbillen në një vendndodhje të caktuar duke pasur parasysh klimën, tokën dhe kushtet e tjera.

Nëse pemët do të mbilleshin në 389 milionë hektarët e identifikuar në studimin tonë si të përshtatshëm për ripyllëzim, rreth 4.9 miliardë ton dioksid karboni mund të ruhen çdo vit deri në vitin 2050. Kjo bie në rreth 1.5 miliardë ton kur merren në konsideratë vetëm angazhimet aktuale kombëtare për tokën e përshtatshme.

Këto sasi janë të konsiderueshme. Por ato përbëjnë vetëm një pjesë të vogël të emetimeve vjetore të karburanteve fosile në botë.

Për të demonstruar më tej, ripyllëzimi global aktualisht ruan 1.9 miliardë ton metrikë CO₂ në vit. Kjo është 5% e 36 miliardë ton CO₂ të emetuar nga djegia e lëndëve djegëse fosile çdo vit.

Pra, ulja e emetimeve të lëndëve djegëse fosile mbetet mjeti kryesor për të trajtuar ndryshimet klimatike.

Rruga përpara

Hulumtimi ynë tregon se toka e përshtatshme për ripyllëzim global është mbivlerësuar. Për më tepër, angazhimet më të mëdha për ripyllëzim vijnë nga vendet me tokën dhe mjetet ekonomike më pak të përshtatshme. Ndërkohë, shumë vende të pasura me tokë të bollshme kanë premtuar më pak.

Pra, çfarë mund të bëhet?

Vendet me të ardhura të larta duhet të angazhojnë më shumë tokë për objektivat e ripyllëzimit. Ato gjithashtu duhet të sigurojnë financim për vendet me të ardhura të ulëta për ripyllëzim.

Rritja e tregjeve që i vënë një “çmim natyrës” mund të ndihmojë në nxitjen e ripyllëzimit në nivel global. Për shembull, po shfaqen skema që shpërblejnë pronarët e tokave për mbjelljen e pemëve dhe aktivitete të tjera restauruese.

Përfshirja e drejtpërdrejtë e komuniteteve lokale dhe popujve indigjenë do të mbështesë zbatimin më të gjerë të programeve të ripyllëzimit. Programet duhet të jenë në përputhje me prioritetet ekonomike lokale dhe vlerat kulturore.

Dhe e rëndësishmja, rezultatet tona tregojnë se ripyllëzimi nuk duhet të konsiderohet si zëvendësim as për ndalimin e shpyllëzimit diku tjetër, as për uljen e shpejtë të emetimeve të lëndëve djegëse fosile.

/Motilokal.com