Edhe një herë, kjo verë u ndje si një furrë zjarri. Një valë e nxehtë pas tjetrës përvëloi globin dhe të gjithë jemi pjesërisht fajtorë. Por shkencëtarët tani konfirmojnë edhe diçka tjetër: një grusht kompanish mbajnë një pjesë shumë më të madhe të këtij faji.

Në qershor, korrik dhe gusht. Gjatë gjithë kësaj vere të vitit 2025, që tani po i vjen fundi, bota dhe bashkë me të, Evropa "e vjetër" ka qenë skena e valëve të shumta të nxehtësisë. "Rekordthyes", "i paparë", "i pakrahasueshëm". Këto janë disa nga fjalët e përdorura nga media për t'i përshkruar ato. Por a janë këto përshkrime vërtet të sakta, apo thjesht rezultat i paragjykimeve perceptuese? Studiuesit nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Cyrih (ETH Zurich) kanë përgjigje sot.

Valë të nxehtit rekord, vit pas viti

Studiuesit nga ETH Zurich analizuan 213 valë të nxehti që ndodhën midis viteve 2000-2023 dhe secila prej tyre çoi në humbje njerëzore dhe ekonomike. Përfundimi është i habitshëm, të gjitha u përkeqësuan nga ndryshimet klimatike dhe gjërat vetëm sa po intensifikohen.

“Ndryshimi i klimës i bëri të gjitha ato valë të nxehtësisë më të mundshme dhe më intensive”, thotë autori kryesor Yann Quilcaille. Krahasuar me periudhën 1850-1900, gjasat e valëve të nxehtësisë u shumëzuan me 20 midis viteve 2000-2009 dhe me 200 midis viteve 2010-2019.

Ekipi identifikoi gjithashtu kontribuesit kryesorë. Vetëm 14 nga 180 kompanitë kryesore që emetojnë gazra serrë kryesisht prodhues të lëndëve djegëse fosile dhe çimentos, u gjetën të jenë po aq përgjegjëse sa 166 të tjerat së bashku.

Midis tyre: ExxonMobil, Saudi Aramco dhe Gazprom. Ndikimi i emetimeve të tyre tani mbështetet qartë nga të dhënat.

Ata e dinin dhe nuk bënë asgjë

“Shumica e studimeve përqendrohen në emetimet nga individë ose vende”, shpjegon Quilcaille. “Ne zgjodhëm të shqyrtojmë emetuesit kryesorë industrialë sepse gjurmët e tyre të karbonit janë të mëdha - dhe sepse ata vazhduan strategjitë e tyre të biznesit pavarësisht se e dinin që nga vitet 1980 se përdorimi i lëndëve djegëse fosile do të nxiste ngrohjen globale.”

Me fjalë të tjera, nuk ishte një gabim. Ishte mosveprim i llogaritur. Tani, shkenca ka atë që i nevojitet për të përcaktuar përgjegjësinë e saj. Nëse kjo do të forcojë zbatimin e parimit "ndotësi paguan" varet nga politikëbërësit.

Ndërkohë, studiuesit po i drejtohen modeleve të tjera ekstreme të motit nga thatësirat te shirat e rrëmbyeshëm të cilat tashmë po kërcënojnë jetë dhe ekonomi në të gjithë botën.

/Motilokal.com