Me Kinën që po udhëheq duke njoftuar uljen e parë të emetimeve, udhëheqësit botërorë thanë të mërkurën se po e marrin më seriozisht luftën kundër ndryshimeve klimatike dhe motit ekstrem vdekjeprurës që vjen me të.
Në samitin e nivelit të lartë të Kombeve të Bashkuara për klimën, Presidenti kinez Xi Jinping njoftoi se vendi më i madh ndotës i karbonit në botë do të synonte të ulte emetimet me 7 deri në 10 për qind deri në vitin 2035.
Kina prodhon më shumë se 31 për qind të emetimeve të dioksidit të karbonit në botë, dhe ato kanë qenë prej kohësh në rritje.
Njoftimi erdhi ndërsa më shumë se 100 liderë botërorë u mblodhën për të folur mbi urgjencën në rritje dhe nevojën për përpjekje më të forta për të frenuar çlirimin e gazrave që bllokojnë nxehtësinë.
Ndërsa negociatat e mëdha ndërkombëtare për klimën në Brazil janë gjashtë javë e gjysmë larg, Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres, thirri një samit të posaçëm të liderëve të mërkurën gjatë Asamblesë së Përgjithshme për t'u përqendruar në plane specifike për të frenuar emetimet nga qymyri, nafta dhe gazi natyror.
Pas më shumë se gjashtë orësh fjalimesh, premtimesh dhe njoftimesh, rreth 100 vende, përgjegjëse për rreth dy të tretat e emetimeve të botës, dhanë plane ose një lloj angazhimi për të frenuar më tej emetimet e lëndëve djegëse fosile dhe për të luftuar ndryshimet klimatike, tha Zëvendës Sekretarja e Përgjithshme Amina J. Mohammed.
Në një video-adresim, Xi u zotua se Kina do ta gjashtëfishonte energjinë e saj të erës dhe diellore nga nivelet e vitit 2020, do t’i bënte automjetet pa ndotje të zakonshme dhe “në thelb do të krijonte një shoqëri që përshtatet me klimën”.
Më pas, Evropa ndoqi një plan të ri më pak të detajuar dhe jo plotësisht zyrtar për luftimin e ndryshimeve klimatike.
Ursula von der Leyen, presidente e Komisionit Evropian, tha javën e kaluar se shtetet anëtare ranë dakord që objektivat e tyre për uljen e emetimeve të variojnë midis 66 dhe 72 për qind. BE-ja do ta paraqesë zyrtarisht planin e saj para negociatave të nëntorit.
Ndërsa premtimet e reja janë në drejtimin e duhur dhe tregojnë një angazhim më të fortë për të luftuar ndryshimet klimatike, “këto objektiva nuk do të jenë të mjaftueshme për të na mbajtur të sigurt nga shkatërrimi i klimës”, tha Jake Schmidt, drejtor i lartë strategjik për klimën ndërkombëtare në Këshillin e Mbrojtjes së Burimeve Natyrore.
Komentet e Trump për klimën kundërshtohen
Xi dhe udhëheqësi i Brazilit bënë gjithashtu deklarata të mërkurën pasdite që mund t'i kenë referuar sulmeve të Presidentit të SHBA-së Donald Trump një ditë më parë mbi energjinë e rinovueshme dhe konceptin e ndryshimeve klimatike.
“Ndërsa disa vende po veprojnë kundër kësaj, bashkësia ndërkombëtare duhet të qëndrojë e përqendruar në drejtimin e duhur”, tha Xi.
Presidenti brazilian Luiz Inácio Lula da Silva, i cili do të jetë organizatori i konferencës së ardhshme për klimën, tha: "Askush nuk është i sigurt nga efektet e ndryshimeve klimatike. Muret në kufij nuk do të ndalojnë thatësirat ose stuhitë", tha Lula.
"Natyra nuk përulet para bombave apo anijeve luftarake. Asnjë vend nuk qëndron mbi një tjetër."
Guterres tha: “Shkenca kërkon veprim. Ligji e urdhëron. Ekonomia e detyron. Dhe njerëzit po e kërkojnë këtë.”
Koha për t'u "zgjuar" mes katastrofave
Presidentja e Ishujve Marshall, Hilda Heine, tha se ishte atje për të lëshuar "një kërkesë që të gjithë ne të zgjohemi nga një komunitet, spitalet dhe shkollat e të cilit po shkatërrohen" nga baticat në rritje. Ajo tha se është zgjuar rregullisht nga përmbytjet dhe emergjencat e thatësirës në kombin e saj të vogël ishullor dhe se së shpejti do të jetë radha e të tjerëve.
“Nëse nuk zgjohemi tani dhe nuk i japim fund varësisë sonë nga lëndët djegëse fosile, udhëheqësit e çdo vendi në këtë sallë do të zgjohen nga thirrjet për katastrofa si zjarre në pyje, stuhi, valë të nxehti, uria dhe thatësira”, tha ajo.
Kryeministri pakistanez Muhammad Shehbaz Sharif tha se vendi i tij e di shumë mirë këtë, me përmbytjet e fundit që kanë prekur 5 milionë njerëz në mbi 4,000 fshatra, duke vrarë mbi 1,000 të tillë.
“Ndërsa po ju flas, vendi im po tronditet nga shirat e dendur të musoneve, përmbytjet e menjëhershme, rrëshqitjet e dheut dhe përmbytjet shkatërruese urbane”, tha ai.
"Po përballemi me këtë fatkeqësi në një kohë kur plagët e përmbytjeve të vitit 2022 që shkaktuan humbje që tejkalonin 30 miliardë dollarë (25.6 miliardë euro) dhe zhvendosën miliona njerëz janë ende të dukshme në të gjithë tokën tonë."
Anthony Albanese, kryeministri i Australisë, e quajti këtë një dekadë vendimtare për veprimin klimatik dhe tha se australianët e dinë pasojat e ngjarjeve më të shpeshta dhe ekstreme të motit, si ciklonet, përmbytjet, zjarret në shkurre dhe thatësirat.
“Australia e di që nuk jemi vetëm”, tha ai.
'Këtu duhet ta pranojmë dështimin'
“Ngrohja duket se po përshpejtohet”, tha shkencëtari i klimës Johan Rockstrom në një konferencë shkencore që hapi samitin.
“Këtu duhet të pranojmë dështimin. Dështimin për të mbrojtur popujt dhe kombet nga ndikimet e pakontrollueshme të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu.”
“Jemi rrezikshëm afër shkaktimit të ndryshimeve themelore dhe të pakthyeshme”, tha Rockstrom.
Shkencëtarja e klimës në Teksas Tech, Katharine Hayhoe, u tha udhëheqësve se çdo e dhjeta e një shkalle ngrohjeje është e lidhur me përmbytjet në përkeqësim, zjarret në pyje, valët e nxehtësisë, stuhitë dhe shumë vdekje të tjera: “Ajo që është në rrezik nuk është asgjë më pak se gjithçka dhe të gjithë ata që duam.”
Në një konferencë për shtyp, Lula tha se i kishte ftuar si Trumpin ashtu edhe Xi-në në negociatat e nëntorit për klimën, duke thënë se është e rëndësishme që udhëheqësit t’i dëgjojnë shkencëtarët.
Sipas marrëveshjes së klimës së Parisit të vitit 2015, 195 vende duhet të paraqesin plane të reja pesëvjeçare më të rrepta se si të frenojnë emetimet e karbonit nga djegia e qymyrit, naftës dhe gazit natyror.
Zyrtarët e OKB-së thanë se vendet duhet të paraqesin planet e tyre deri në fund të muajit, në mënyrë që të llogaritet se sa më shumë ngrohje pritet të ndodhë me Tokën nëse kombet bëjnë atë që premtojnë. Ish-Presidenti i SHBA-së, Joe Biden, paraqiti planin e Amerikës në fund të vitit të kaluar, përpara se të largohej nga detyra, dhe administrata Trump është distancuar nga plani.
Përpara vitit 2015, bota ishte në rrugën e ngrohjes prej 4°C që nga kohërat para-industriale, por tani e ka ulur atë në 2.6°C, tha Guterres.
Megjithatë, marrëveshja e Parisit vendosi një qëllim për të kufizuar ngrohjen në 1.5°C që nga mesi i shekullit të 19-të dhe bota është ngrohur tashmë me rreth 1.3°C që atëherë.
Ekspertët të zhgënjyer nga plani i Kinës për klimën
Simon Stiell, shefi i klimës i OKB-së, tha se plani kinez "është një sinjal i qartë se ekonomia globale e së ardhmes do të funksionojë me energji të pastër. Dhe se për çdo vend, veprimi më i fortë dhe më i shpejtë për klimën do të thotë më shumë rritje ekonomike, vende pune, energji të përballueshme dhe të sigurt, ajër më të pastër dhe shëndet më të mirë, për të gjithë ne, kudo".
Lula vlerësoi gjithashtu njoftimin e Kinës, por disa avokatë nuk u entuziazmuan. Ata thanë se Kina ka reputacionin për premtime të pamjaftueshme dhe përmbushje të tepërt të veprimeve për klimën.
“Objektivi i fundit i Kinës për klimën është shumë i turpshëm duke pasur parasysh rekordin e jashtëzakonshëm të vendit për energjinë e pastër”, tha ish-presidenti kolumbian Juan Manuel Santos, kryetar i grupit The Elders.
"Kina duhet të shkojë më tej dhe më shpejt."
Andreas Sieber, drejtor i asociuar i politikave dhe fushatave në organizatën mjedisore 350.org, tha se objektivi ishte "si zhgënjyes, ashtu edhe transformues".
"Ulja e emetimeve me 7-10 për qind deri në vitin 2035 nga nivelet maksimale nuk është në nivelin e duhur për të përmbushur nevojat e botës, megjithatë e ankoron emetuesin më të madh në botë në një rrugë ku teknologjia e pastër përcakton lidershipin ekonomik."
Por, përsëriti Sieber, Kina shpesh ka “premtuar më pak dhe ka përmbushur më shumë seç duhet” objektivat e saj klimatike.
"Tani testi i vërtetë qëndron në Planin e ardhshëm Pesëvjeçar, i cili duhet të shkojë më tej: heqja graduale e qymyrit, përshpejtimi i burimeve të rinovueshme dhe sigurimi që komunitetet në vijën e parë të përfitojnë nga tranzicioni energjetik."
/Motilokal.com
AP Photo/Yuki Iwamura
