Temperaturat e larta mund të shkaktojnë probleme serioze shëndetësore dhe madje edhe vdekje, veçanërisht tek të moshuarit dhe njerëzit me sëmundje të tjera. Verat jashtëzakonisht të nxehta të viteve 2022 dhe 2023 vlerësohet se kanë shkaktuar përkatësisht 60,000 dhe 50,000 vdekje të lidhura me nxehtësinë në Evropë. Për të mbrojtur njerëzit, nevojiten parashikime më të besueshme dhe sisteme paralajmërimi efektive.

Një studim i ri i botuar në Proceedings of the National Academy of Sciences tregon se është e mundur të parashikohen vdekjet që lidhen me nxehtësinë në Evropë. Studiuesit fillimisht zhvilluan vetë sistemin e parashikimit dhe më pas testuan se sa mirë funksiononte ai.

"E testuam në verat jashtëzakonisht të nxehta të Evropës në vitet 2022 dhe 2023 dhe ishim në gjendje të bënim parashikime rreth një javë më parë. Në të kaluarën, sistemet e paralajmërimit në përgjithësi janë bazuar vetëm në temperaturë. Sistemi ynë i parashikimit merr në konsideratë si të dhënat meteorologjike ashtu edhe statistikat shëndetësore, gjë që na mundëson të parashikojmë më saktë se si nxehtësia mund të ndikojë në vdekje", thotë Emma Holmberg, Postdoc në meteorologji në Departamentin e Shkencave të Tokës dhe autorja e parë e studimit.

Studiuesit vlerësuan vdekshmërinë duke zhvilluar një model statistikor bazuar në të dhënat e temperaturës dhe vdekshmërisë nga e gjithë Evropa. Për secilin rreth të përfshirë në studim, u llogarit marrëdhënia midis temperaturës dhe vdekshmërisë, duke bërë të mundur marrjen në konsideratë të ndryshimeve rajonale në klimë dhe ndjeshmërinë e popullsisë ndaj nxehtësisë. Modeli statistikor u kombinua më pas me parashikimet e temperaturës, duke u lejuar studiuesve të parashikojnë vdekshmërinë që lidhet me nxehtësinë.

Saktësi e lartë si në temperatura të moderuara ashtu edhe në të larta

Në shumicën e vendeve, parashikimet funksionuan shumë mirë kur studiuesit parashikuan vdekshmërinë në temperatura të moderuara të verës. Ky diapazon temperaturash është afër "temperaturës minimale vdekjeprurëse" - niveli në të cilin trupi është i ekspozuar ndaj stresit më të vogël nga nxehtësia.

"Është më e lehtë të bësh parashikime në temperatura të moderuara. Në rreth 20°C në Evropën Perëndimore, ndryshimet e vogla të temperaturës kanë pak ndikim në vdekshmëri, që do të thotë se gabimet e vogla në parashikime nuk ndikojnë ndjeshëm në parashikimet tona të vdekshmërisë", thotë Holmberg.

Një gjë që i habiti studiuesit ishte se parashikimet ishin të sakta edhe në rajonet më të nxehta, siç është Gadishulli Iberik gjatë verës rekord të vitit 2022.

"Pa një parashikim, mesatarja nga vitet e kaluara është mënyra më e mirë për të vlerësuar nxehtësinë. Megjithatë, për shkak se verat e viteve 2022 dhe 2023 ishin jashtëzakonisht të ngrohta, parashikimet ishin dukshëm më të sakta se mesatarja nga vitet e kaluara."

Përgatitja mund të mbrojë grupet vulnerabël

Për shkak të ndryshimeve klimatike, verat si ato të vitit 2022 do të bëhen gjithnjë e më të zakonshme. Në zonat me vdekshmëri të lartë të lidhur me nxehtësinë, parashikimi mund të jetë thelbësor për paralajmërimin e hershëm dhe ndërhyrjen në kohë.

"Duke përfshirë vdekshmërinë që lidhet me nxehtësinë në paralajmërimet për nxehtësinë, autoritetet mund të përqendrojnë burimet aty ku janë të nevojshme, veçanërisht tek të moshuarit, të sëmurët ose grupet e tjera të cenueshme", përfundon Holmberg.

/Motilokal.com