Të gjithë i kemi parë imazhet alarmuese. Tym që del nga pyjet e dendura të Amazonës. Zjarrfikës spanjollë që luftojnë me flakët nëpër tokat bujqësore. Shtëpi të nxirë të personazheve të famshëm në Los Angeles dhe qytete rajonale të tymosura në Australi.

Nëse keni ndjerë se zjarret në pyje dhe ndikimet e tyre ishin më ekstreme vitin e kaluar, keni të drejtë. Raporti ynë i ri, një bashkëpunim midis shkencëtarëve në të gjithë kontinentet, tregon se ndryshimi i klimës i ka mbingarkuar zjarret në botë në mënyra të paparashikueshme dhe shkatërruese.

Ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu e rritën sipërfaqen e djegur nga zjarret në pyje, të quajtura zjarre në shkurre në Australi, me një magnitudë prej 30 ballësh në disa rajone të botës. Pamja jonë e shkurtër ofron prova të reja të rëndësishme se si ndryshimi klimatik po rrit frekuencën dhe ashpërsinë e zjarreve ekstreme. Dhe shërben si një kujtesë e fortë e nevojës urgjente për të ulur me shpejtësi emetimet e gazrave serrë.

Provat janë të qarta, ndryshimi i klimës po i përkeqëson zjarret.

Model i qartë

Studimi ynë përdori vëzhgime satelitore dhe modelim të avancuar për të gjetur dhe hetuar shkaqet e zjarreve në pyje gjatë vitit të kaluar. Ekipi i hulumtimit mori në konsideratë rolin që luajtën ndryshimet klimatike dhe të përdorimit të tokës dhe gjeti një ndërlidhje të qartë midis klimës dhe ngjarjeve ekstreme.

Ekspertët rajonalë dhanë kontributin e tyre lokal për të kapur ngjarjet dhe ndikimet që satelitët nuk i kapën. Për Oqeaninë, këtë rol e luajtën unë dhe dr. Sarah Harris nga Autoriteti i Zjarrfikësve të Vendit.

Vitin e kaluar, një sipërfaqe toke më e madhe se India rreth 3.7 milionë kilometra katrorë u dogj në nivel global. Më shumë se 100 milionë njerëz u prekën nga këto zjarre dhe shtëpi dhe infrastrukturë me vlerë 215 miliardë dollarë amerikanë ishin në rrezik.

Klima e ngrohtë jo vetëm që do të thotë kushte më të rrezikshme dhe të prirura ndaj zjarreve, por ndikon edhe në mënyrën se si rritet dhe thahet bimësia, duke krijuar lëndë djegëse për përhapjen e zjarreve.

Në Australi, zjarret në shkurre nuk arritën shkallën ose ndikimin e përgjithshëm të sezoneve të mëparshme, siç ishin zjarret në shkurre të Verës së Zezë të viteve 2019-20. Megjithatë, më shumë se 1,000 zjarre të mëdha dogjën rreth 470,000 hektarë në Australinë Perëndimore dhe më shumë se 5 milionë hektarë u dogjën në Australinë qendrore. Në Viktoria, Parku Kombëtar Grampians pa dy të tretat e sipërfaqes së tij të djegura.

Në Shtetet e Bashkuara, analiza jonë tregoi se zjarret vdekjeprurëse në Los Angeles në janar ishin dy herë më të mundshme dhe dogjën një sipërfaqe 25 herë më të madhe se sa do të kishte ndodhur në një botë pa ngrohjen globale. Moti jashtëzakonisht i lagësht në Los Angeles në 30 muajt paraprakë kontribuoi në rritjen e fortë të bimësisë dhe hodhi themelet për zjarret gjatë një janari jashtëzakonisht të nxehtë dhe të thatë.

Në Amerikën e Jugut, zjarret në rajonin Pantanal-Chiquitano, i cili shtrihet në kufirin midis Brazilit, Bolivisë dhe Paraguait, ishin 35 herë më të mëdha për shkak të ndryshimeve klimatike. Zjarret rekord shkatërruan pjesë të Amazonës dhe Kongos, duke çliruar miliarda ton dioksid karboni.

Është e qartë se nëse emetimet globale të gazrave serrë vazhdojnë të rriten, valët më të rënda të nxehtësisë dhe thatësirat do t'i bëjnë zjarret në peizazhe më të shpeshta dhe intensive në të gjithë botën.

Por nuk është tepër vonë për të vepruar. Nevojiten veprime më të forta dhe më të shpejta për klimën për të ulur emetimet e lëndëve djegëse fosile, për të mbrojtur natyrën dhe për të zvogëluar pastrimin e tokës.

Dhe mund të përmirësohemi në reagimin ndaj rrezikut të zjarreve, nga menaxhimi i nuancuar i pyjeve deri te përgatitja e familjeve dhe rimëkëmbja afatshkurtër dhe afatgjatë nga fatkeqësitë.

Ekzistojnë dallime rajonale në zjarre, prandaj edhe reagimi duhet të jetë lokal. Ne duhet t'i japim përparësi njohurive lokale dhe rajonale, si dhe njohurive të Kombeve të Para, në reagimin ndaj zjarreve në shkurre.

Veprimi në COP30

Zjarret emetuan më shumë se 8 miliardë ton dioksid karboni në vitet 2024-25, rreth 10% mbi mesataren që nga viti 2003. Emetimet ishin më shumë se trefishi i mesatares globale në pyjet dhe ligatinat e thata të Amerikës së Jugut, dhe dyfishi i mesatares në pyjet boreale kanadeze. Kjo është një sasi thellësisht shqetësuese e ndotjes serrë. Vetëm emetimet e tepërta tejkaluan emetimet kombëtare të CO₂ nga lëndët djegëse fosile të më shumë se 200 vendeve individuale në vitin 2024.

Muajin tjetër, udhëheqës botërorë, shkencëtarë, organizata joqeveritare dhe shoqëria civile do të shkojnë në Belem të Brazilit për samitin vjetor të klimës të Kombeve të Bashkuara (COP30) për të folur rreth mënyrës së trajtimit të ndryshimeve klimatike.

Kontributi më i fuqishëm që vendet e zhvilluara mund të japin për të shmangur ndikimet më të këqija të zjarreve ekstreme është të angazhohen për të ulur me shpejtësi emetimet e gazrave serrë këtë dekadë.

/Motilokal.com