“Marrëveshja e gjelbër evropiane është diçka që ua kemi borxh fëmijëve tanë, sepse nuk e zotërojmë këtë planet.” Këto fjalë datojnë disa ditë para Krishtlindjeve të vitit 2019. Ato përcaktuan presidencën e parë të Ursula Von Der Leyen në Komisionin Evropian, por i përkasin asaj që tani duket si një epokë tjetër.

Tani, gjashtë vjet më vonë, pas pandemisë COVID-19 dhe një lufte (ende në vazhdim) në Evropë, çfarë ka mbetur nga marrëveshja e gjelbër evropiane? Si mund ta rregullojmë atë që ka mbetur prej saj? Dhe pse votuesit evropianë po vuajnë nga “lodhja klimatike” nëse ndryshimi klimatik po përshpejtohet? Këto janë disa nga pyetjet që një konferencë e ardhshme në Venecia do të përpiqet t'i adresojë.

Të veprosh për të siguruar që planeti të jetë i banueshëm për fëmijët tanë është padyshim një imperativ moral. Megjithatë, për BE-në është një imperativ që kërkon të paktën dy strategji të dallueshme (edhe pse të lidhura).

E para është ulja e emetimeve të gazrave serrë në Evropë. E dyta është bindja e pjesës tjetër të botës që të bëjë diçka me 94% të emetimeve të CO2 që prodhohen jashtë Evropës.

Historia e dhjetë viteve të fundit tregon sukses relativ në të parën, por shumë më pak në të dytën. Kjo mund të shpjegojë disi pse votuesit evropianë po frustrohen, ata ndiejnë se po bëjnë pjesën e tyre, megjithatë e gjejnë veten të ekspozuar ndaj një krize që gjenerohet kryesisht diku tjetër.

Që nga marrëveshja e Parisit, e cila premtoi zero emetime neto të CO2 deri në vitin 2050, bota e ka rritur ndotjen e saj me 10%. Gjatë kësaj kohe, BE-ja e ka ulur ndotjen e saj me 13%. Megjithatë, Evropa e kishte filluar këtë rrugë shumë kohë përpara se të detyrohej të vepronte nga marrëveshja e Parisit. Ajo tashmë i kishte ulur emetimet me 20% midis viteve 1990 dhe 2016.

Pjesa më e madhe e këtij progresi është për shkak të rritjes relativisht të dobët ekonomike të Evropës dhe presionit mbi industritë evropiane për të shmangur kostot e importit të energjisë. Sipas një dokumenti të botuar së fundmi, BE-ja ka bërë më mirë se kushdo tjetër (nëse marrim parasysh 25 vitet e fundit) në aspektin e rritjes së përqindjes së konsumit të energjisë që vjen nga burimet e rinovueshme edhe nëse mbetet prapa Kinës në elektrifikimin.

Ky është një rezultat i fortë, por BE-ja ka humbur një numër trendesh të rëndësishme inovative që do të ndihmonin tranzicionin dhe do të riformësonin ekonominë e saj gjatë këtij procesi. Kina është ende ndotësi më i madh, por po dominon pjesë të zinxhirit të furnizimit me burime të rinovueshme.

BE-ja dominon renditjen kur bëhet fjalë për pjesën e konsumit të energjisë që vjen nga burimet e rinovueshme. Megjithatë, është Kina ajo që dominon furnizimin si me panele diellore ashtu edhe me turbina me erë.

Lidershipi klimatik

Më shqetësuese është se BE-ja ka bërë shumë pak për të ndikuar në shpejtësinë me të cilën pjesa tjetër e botës po merret me emetimet. Duhet t’i kishte shfrytëzuar më shumë sukseset e saj në emetime si një mjet diplomatik për të nxitur të tjerët të përshpejtojnë tranzicionet e tyre, por vazhdon të përpiqet të gjejë vendin e saj në një botë që ndryshon me shpejtësi.

Evropa shpesh është rreshtuar me aleatin e saj më të madh, Shtetet e Bashkuara si në debatet rreth krijimit të fondit që synon të kompensojë vendet në zhvillim për "humbjet dhe dëmet" nga ndryshimet klimatike.

Me SHBA-në që po tërhiqet tani, Evropa do të detyrohet të gjejë partnerë të rinj në Konferencën e ardhshme të Konferencës së Pavarur të Klimës (COP) dhe duket se nuk është përballur me këtë sfidë. Në një shembull të kohëve të fundit, Wopke Hoekstra, komisioneri i BE-së për klimën, e kritikoi Kinën për dështimin në përcaktimin e objektivave mjaftueshëm ambicioze klimatike, ndërsa BE-ja nuk ka arritur të përcaktojë të vetat.

Ndryshimi i klimës nuk e ndan botën në të mirë dhe të keq ai ndan inovatorët nga mbrojtësit e status quo-së. Politikëbërësit e BE-së gabimisht e kanë parë ndryshimin e klimës thjesht si një faturë për t'u paguar dhe jo si një shans për të ndryshuar. Ai përqendrohet në rregulloret që kompanitë dhe qytetarët duhet t'i zbatojnë, në vend të investimeve të nevojshme për krijimin e industrive dhe teknologjive endogjene.

Kjo qasje ka dhënë efekt të kundërt. Zgjedhjet e fundit duket se i kanë ndëshkuar partitë e gjelbra dhe i kanë shpërblyer skeptikët ndaj klimës. Megjithatë, lodhja evropiane nga klima të paktën nuk ka të bëjë aq shumë me mohimin e vetë ndryshimit klimatik, sa me vënien në dyshim të qasjes që po ndërmerret. Kjo është diçka me të cilën mund të punohet. Por Evropa ka nevojë për ide të reja dhe ato mund të duhet të vijnë nga jashtë flluskës së Brukselit.

/theconversation.com/Motilokal.com