Pothuajse gjysma e të gjitha vendeve nuk kanë sisteme paralajmërimi të hershëm për ngjarje ekstreme të motit, duke i lënë miliona njerëz, veçanërisht ata në vendet në zhvillim të prekshëm.

Ndërsa publikoi një raport të ri të hënën, Organizata Botërore Meteorologjike (OBM) e OKB-së bëri thirrje që të plotësohen boshllëqet në rrjetet globale të monitorimit dhe parashikimit. Alarmet në kohë janë thelbësore për të shpëtuar jetë, ndërsa ngjarjet ekstreme të motit shumohen për shkak të ndryshimeve klimatike, paralajmëroi ajo.

“Miliona njerëz nuk kanë mbrojtje nga moti i rrezikshëm, i cili po shkakton një dëm gjithnjë e në rritje mbi asetet ekonomike dhe infrastrukturën jetësore”, thuhet në një deklaratë të OBM-së, duke vënë në dukje se vdekjet e lidhura me fatkeqësitë janë gjashtë herë më të larta në vendet pa sisteme paralajmërimi të hershëm.

Organizata tha se fatkeqësitë që lidhen me motin, ujin dhe klimën kanë vrarë më shumë se 2 milionë njerëz në 50 vitet e fundit. Ajo shtoi se 90 për qind e këtyre vdekjeve kanë ndodhur në vendet në zhvillim.

“Ndikimet po shtohen ndërsa moti bëhet më ekstrem”, tha ajo.

'Më keqja në kontekstet e prekura nga konflikti'

OBM pranoi se ka pasur "përparim të madh" në monitorimin e klimës gjatë dekadës së fundit. Numri i vendeve që përdorin një formë të sistemeve të paralajmërimit të hershëm për shumë rreziqe është rritur nga 52 në të paktën 108.

Megjithatë, vazhdoi raporti, një vlerësim i 62 vendeve tregoi se gjysma e tyre posedojnë vetëm kapacitet bazë dhe 16 për qind kanë më pak se kapaciteti bazë.

“Situata është më e keqe në kontekste të brishta, të konfliktit dhe të prekura nga dhuna”, tha organizata.

Megjithatë, OBM po sheh përparim në Afrikë, me më shumë vende që kanë faqe interneti funksionale dhe lëshojnë alarme standarde.

“Paralajmërimi i hershëm do të thotë veprim i hershëm. Qëllimi ynë nuk është vetëm ta paralajmërojmë botën; por edhe ta fuqizojmë atë”, tha Sekretarja e Përgjithshme e OBM-së, Celeste Saulo, në një fjalim ndërsa institucioni i OKB-së hapi konferencën e tij vjetore në Gjenevë të hënën.

Bota është tronditur nga katastrofa të shumta të lidhura me motin në vitin 2025. Përmbytje të mëdha kanë tronditur vende duke përfshirë Pakistanin, Nigerinë dhe Korenë e Jugut . Zjarret kanë shkatërruar zona të mëdha në Evropën Jugore, si dhe në SHBA.

Kryetarja e Departamentit Federal të Punëve të Brendshme të Zvicrës, Elisabeth Baume-Schneider, u tha delegatëve në konferencë se asnjë vend apo rajon nuk u kursye nga efektet e ndryshimeve klimatike dhe motit ekstrem.

Ajo përmendi shembullin se si monitorimi i rregullt i një akullnaje malore i lejoi shkencëtarët të paralajmëronin për shembjen e saj të afërt në maj 2025, duke lejuar evakuimin e fshatit zviceran Blatten.

“Shkrirja e ngricave të përhershme do të çojë në mënyrë të pashmangshme në më shumë shembje të akullnajave dhe rrëzime shkëmbinjsh”, duke i bërë sistemet e paralajmërimit të hershëm jetike, tha ajo.

/Motilokal.com