Fragmente mikroskopike nga e ashtuquajtura ana e errët e Hënës kanë zbuluar materiale me origjinë jashtëtokësore që nuk janë regjistruar kurrë më parë në satelitin natyror të Tokës. Shkencëtarët që analizojnë mostrat e kthyera nga misioni Chang'e-6 i Agjencisë Kombëtare Hapësinore të Kinës kanë zbuluar grimca që vijnë nga një trup meteori i pasur me ujë, por aq të brishtë sa rrallë do t'i mbijetonin kalimit nëpër atmosferën e Tokës.

Ky është zbulimi i parë i konfirmuar i mbetjeve të kondritëve karbonatikë të tipit Ivuna, ose kondritëve CI, në Hënë. Kondritët CI janë jashtëzakonisht të pasur me ujë dhe substanca të paqëndrueshme dhe kanë karakteristika strukturore të ngjashme me materialin në asteroidët Ryugu dhe Bennu.

Duke pasur parasysh rrallësinë e kondritëve CI në koleksionin e meteoritëve të Tokës, metodologjia jonë e integruar për identifikimin e materialeve ekzogjene në mostrat hënore dhe potencialisht të tjera të kthyera ofron një mjet të vlefshëm për rivlerësimin e përqindjes së kondritëve në Sistemin e brendshëm Diellor, theksojnë autorët e një studimi të ri të botuar në revistën Proceedings of the National Academy of Sciences.

Këta meteoritë janë porozë dhe të butë, me deri në 20 përqind të masës së tyre të lidhur me ujë brenda mineraleve. Brishtësia e tyre shpjegon pse më pak se një përqind e meteoritëve të Tokës janë kondritë CI. Në Hënë, shpejtësitë ekstreme të impaktit zakonisht avullojnë ose shpërndajnë materiale të tilla, duke e bërë ruajtjen e tyre jashtëzakonisht të rrallë.

Të udhëhequr nga gjeokimistët Jintuan Wang dhe Zhiming Chen të Akademisë Kineze të Shkencave, autorët e studimit shqyrtuan më shumë se 5,000 fragmente hënore nga Krateri Apollo brenda pellgut të gjerë të Polit të Jugut-Aitken. Ata u përqendruan në fragmente të pasura me olivinë, duke përdorur mikroskopinë elektronike dhe spektrometrinë masive.

Shtatë fragmente treguan raporte kimike dhe izotopike që nuk ishin në përputhje as me origjinën hënore dhe as me atë tokësore, por me minerale karakteristike të kondritëve CI siç është olivina (një mineral i pasur me magnez dhe hekur), duke përfshirë struktura kristalore qelqi që tregojnë ftohje të shpejtë pas impaktit.

Zbulimi ofron provat e para të drejtpërdrejta se kondritët CI kanë ndikuar në Hënë në fillim të historisë së saj dhe se materiali i tyre i ka mbijetuar këtyre ndikimeve. Shkencëtarët spekulojnë se këta meteoritë mund të kenë kontribuar në shtimin e substancave të paqëndrueshme dhe ujit në Tokë dhe Hënë. Misionet e ardhshme hënore për kthimin e mostrave do ta ndriçojnë më tej këtë kapitull kyç në evolucionin e Sistemit Diellor.

/Motilokal.com