Pothuajse tre nga katër të rritur të moshuar në Shtetet e Bashkuara kanë përjetuar të paktën një ngjarje ekstreme të motit në dy vitet e fundit. Jeta në kushte të tilla me sa duket ka rritur shqetësimet e tyre në lidhje me ndikimin e ndryshimeve klimatike në shëndet.

Këto janë ndër gjetjet e reja të publikuara nga Sondazhi Kombëtar mbi Plakjen e Shëndetshme i Universitetit të Miçiganit, i cili anketoi mbi 3,400 persona të moshës 50 deri në 94 vjeç në të gjithë vendin në gusht 2024.

Sondazhi zbuloi se 59% e të anketuarve ishin të shqetësuar se si ndryshimi i klimës mund të dëmtonte shëndetin e tyre. Kjo shifër u rrit në 70% midis individëve që kishin kaluar një emergjencë të madhe moti, siç është një zjarr në pyll, një valë e nxehtë, një stuhi e fortë ose një ndërprerje e zgjatur e energjisë elektrike që zgjati më shumë se një ditë, brenda dy viteve të fundit.

Në të kundërt, vetëm 26% e atyre që nuk kishin hasur ngjarje të tilla shprehën shqetësime të ngjashme.

Sue Anne Bell është një infermiere praktikante dhe profesoreshë e asociuar në Shkollën e Infermierisë në UM, e cila specializohet në vlerësimin se si fatkeqësitë natyrore dhe krizat e shëndetit publik ndikojnë tek të moshuarit.

“Gjetjet tona sugjerojnë nevojën për të ndihmuar më shumë të moshuar të kuptojnë dhe të ndërmarrin hapa për t'u përgatitur për ndikimet e zjarreve në pyje, uraganeve, tornadove, valëve ekstreme të nxehtësisë, stuhive dimërore dhe më shumë, veçanërisht kur bëhet fjalë për ilaçet, furnizimet mjekësore, energjinë elektrike dhe aksesin në kujdes që këto emergjenca mund të prishin”, tha Bell.

Frika nga klima dhe mundësitë e humbura

Ndërsa një segment i konsiderueshëm i amerikanëve të moshuar janë të shqetësuar për pasojat e ndryshimeve klimatike, sondazhi tregon gjithashtu se vetëm 6% kanë pasur një bisedë me një ofrues të kujdesit shëndetësor rreth asaj se si moti ekstrem mund të rrezikojë shëndetin e tyre ose si të përgatiten në përputhje me rrethanat.

Temat e mundshme të diskutimit mund të përfshijnë mbrojtjen e mushkërive nga tymi i zjarreve në pyje, strategjitë për të menaxhuar pajisjet thelbësore mjekësore gjatë ndërprerjeve të energjisë elektrike dhe si të gjenden qendrat lokale të ftohjes ose ngrohjes kur temperaturat rriten ose bien ndjeshëm.

Rezultatet e reja dolën nga një sondazh i drejtuar nga Instituti për Politikat dhe Inovacionin e Kujdesit Shëndetësor i Universitetit të Miçiganit, me mbështetjen e Michigan Medicine, qendra akademike mjekësore e universitetit.

NORC në Universitetin e Çikagos administroi anketën, duke mbledhur të dhëna si në internet ashtu edhe me telefon. Mostra u peshua më pas për të pasqyruar profilin demografik të popullsisë së SHBA-së.

Përvoja personale rrit shqetësimin

Përveç 59% të përgjithshëm që kishin frikë nga ndryshimet klimatike, sondazhi zbuloi se disa nëngrupe raportuan nivele më të larta ankthi. Gratë, ato me shëndet të mirë ose të dobët mendor dhe banorët e zonave urbane treguan të gjithë një shqetësim të shtuar.

Me sa duket, përvoja e të jetuarit nëpër ngjarje të rënda moti, duke filluar nga uraganet dhe tornadot deri te stuhitë dimërore, luan një rol kritik në formësimin e perspektivave të amerikanëve të moshuar mbi lidhjen e klimës me mirëqenien.

Drejtori i sondazhit, Jeffrey Kullgren, është mjek i mjekësisë së brendshme në Sistemin Shëndetësor VA Ann Arbor dhe profesor i asociuar i mjekësisë së brendshme në Universitetin e Miçiganit.

“Këto lloj ngjarjesh mund të ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e një të moshuari për shembull, njerëzit me astmë dhe sëmundje të tjera të mushkërive mund të kenë probleme me frymëmarrjen për shkak të tymit të zjarreve në pyje, pajisjet mjekësore në shtëpi mund të preken nga ndërprerjet e energjisë elektrike dhe të moshuarit mund të jenë më të prekshëm ndaj të nxehtit dhe të ftohtit ekstrem”, tha Kullgren.

“Por ka edhe efekte indirekte, duke përfshirë stresin mendor, mungesën e qasje në ilaçe dhe kujdes mjekësor, dhe në raste ekstreme, mungesën e aftësisë për t’u evakuuar në mënyrë të sigurt ose për të gjetur strehim.”

Zgjerimi i shtrirjes së motit të ashpër

Të dhënat e sondazhit u mblodhën në gusht 2024, përpara katastrofave të mëdha të motit si Uragani Helene, i përshkruar si uragani më vdekjeprurës në SHBA që nga Katrina në 2005 dhe zjarreve në zonën e Los Angeles në janar 2025.

Zyrtarët vërejnë se vitet 2023 dhe 2024 panë një numër pothuajse rekord të ngjarjeve të motit që kushtuan më shumë se një miliard dollarë secila, një trend që është përshkallëzuar gjatë jetës së të moshuarve.

Sipas të dhënave të sondazheve, format më të përhapura të motit ekstrem të raportuara nga të moshuarit përfshinin nxehtësinë ekstreme (të përmendur nga 63%), cilësinë e dobët të ajrit nga tymi i zjarreve në pyje (35%), stuhitë e forta (31%) dhe ndërprerjet shumëditore të energjisë elektrike (13%).

Frika nga klima për brezat e ardhshëm

Shqetësimi i të moshuarve për ndryshimet klimatike shtrihet përtej shëndetit të tyre personal. 74 për qind thanë se kishin frikë edhe nga efektet e mundshme të një planeti që ngrohet tek brezat e rinj.

Më shumë se katër në dhjetë (43%) thanë se ishin “shumë të shqetësuar” dhe një tjetër 31% e identifikuan veten si “disi të shqetësuar”. Ndër ata që kishin përjetuar një ngjarje të rëndë moti, 83% shprehën shqetësim, krahasuar me 45% të atyre që nuk e kishin përjetuar.

Gatishmëria dhe këshillat për emergjencat

Pavarësisht këtyre shifrave, vetëm 8% e të moshuarve me probleme shëndetësore që kufizojnë aktivitetet e përditshme raportuan se kishin diskutuar përgatitjen për fatkeqësi me një profesionist të kujdesit shëndetësor, megjithëse kjo shifër ishte pak më e lartë se 5% midis të moshuarve në përgjithësi që e kishin bërë këtë.

64 për qind e atyre që biseduan me mjekët e tyre ndërmorën të paktën një hap konkret për t'u përgatitur më mirë.

Megjithatë, sondazhi nënvizon se nevojiten udhëzime më gjithëpërfshirëse. Burimet federale, të tilla si faqja e internetit Ready.gov e qeverisë amerikane, mund t'i ndihmojnë amerikanët e moshuar të hartojnë plane personale veprimi për stuhitë, zjarret në pyje, përmbytjet ose emergjenca të tjera.

Bell shton se rrethanat unike mjekësore të një individi të moshuar, të tilla si nevoja për pajisje mjekësore elektrike ose marrja e disa recetave ditore, mund të bëhen kritike nëse ndodh një ndërprerje e energjisë elektrike ose një skenar evakuimi.

Drejtimet e ardhshme të kërkimit

Duke ecur përpara, ekipi i sondazhit sugjeron që profesionistët e shëndetit, politikëbërësit dhe organizatat e komunitetit mund të punojnë së bashku për të theksuar lidhjet midis frikës nga ndryshimet klimatike, motit ekstrem dhe shëndetit të të moshuarve.

Iniciativa të tilla mund të përfshijnë: sistemet shëndetësore që ofrojnë në mënyrë proaktive vlerësime të rrezikut dhe këshilla parandaluese për pacientët e moshuar. Përveç kësaj, planifikuesit e qytetit mund të projektojnë qendra të aksesueshme ftohjeje dhe ngrohjeje, ose të sigurojnë transport të besueshëm për në ato qendra.

Për më tepër, grupet e komunitetit mund t'i ndihmojnë banorët e moshuar të furnizohen me ilaçe dhe artikuj thelbësorë mjekësorë përpara stuhive ose valëve të të nxehtit.

Ekspertët shpresojnë që këto gjetje të nxisin përpjekje më të gjera për të angazhuar të moshuarit mbi ndikimet shëndetësore të ndryshimeve klimatike, përpara se të godasë stuhia e madhe, vala e nxehtësisë ose zjarri në pyll.

/Motilokal.com