Uraganet dhe tajfunet janë përbërës të një cikloni tropikal, një masë e madhe resh që mblidhen në qiell, duke u rrotulluar në kah të kundërt të akrepave të orës në presion të ulët. Më pas, ato mbledhin lagështi, duke u rritur në madhësi. Në qendër të një cikloni ekziston një zonë rrethore e quajtur sy. Moti në këtë zonë është relativisht i qetë. Syri është i rrethuar nga një mur syri, një unazë me stuhi me erëra të forta dhe kushte shumë të rënda të motit.

Ciklonet formohen gjithmonë mbi dete ose oqeane, vetëm në zonat tropikale dhe subtropikale, sepse ato kanë nevojë për ujëra të ngrohta oqeanike për të fituar forcë. Ajri i ngrohtë nga uji bie në kontakt me masat e sipërme të ajrit të ftohtë, duke krijuar re. Reshjet që rezultojnë transferojnë nxehtësi në atmosferë. Duke u përplasur me njëra-tjetrën, masat ajrore me temperatura të ndryshme formojnë një qendër me presion të ulët, e cila bëhet vendlindja e tajfuneve ose uraganeve.

Ciklonet tropikale nuk janë gjithmonë një kërcënim serioz për njerëzit. Ato ndodhin më shpesh nga sa mendoni, por vetëm disa fitojnë fuqi të mjaftueshme për t’u shndërruar në uragane ose tajfune.

Cikloni tropikal më i dobët quhet depresion tropikal. Ky është ende i njëjti masë e vorbullës së reve që vjen me stuhitë tropikale, por shpejtësia e erës nuk është aq e lartë. Shpërthimet më të forta mund të arrijnë deri në 63 km/orë, por kjo ndodh mjaft rrallë.

Nëse ndodheni në det gjatë një depresioni tropikal, kjo mund të jetë një problem serioz për ju, sepse shpejtësia e erës do të jetë e mjaftueshme për ta kthyer varkën tuaj përmbys. Pa përmendur stuhitë me shira dhe vetëtima, kur shpejtësia e erës tejkalon 64 km/orë. Një ciklon i tillë quhet stuhi tropikale. Shpërthimet e erës mund të arrijnë 129 km/orë. Nëse shpejtësia e saj është edhe më e lartë, atëherë një ciklon i tillë quhet uragan ose tajfun.

Cili është ndryshimi midis një tajfuni dhe një uragani?

Nuk ka pothuajse asnjë ndryshim. Të dy janë ciklone tropikale ndryshon vetëm rajoni ku formohen. Ciklonet me shpejtësi ere mbi 119 km/orë që formohen në Oqeanin Atlantik të Veriut ose në Paqësorin Verilindor quhen uragane, ndërsa ato që formohen në Paqësorin Veriperëndimor quhen tajfune.

Kur një ciklon ndodh mbi Paqësorin Jugor ose Oqeanin Indian, ai quhet thjesht ciklon tropikal, pavarësisht shpejtësisë së erës. Në çdo aspekt tjetër, këto fenomene janë identike. Një uragan mund të bëhet tajfun dhe anasjelltas nëse kalon Vijën Ndërkombëtare të Datës (180° gjerësi perëndimore).

Dëgjojmë më shpesh për uraganet sepse Oqeani Atlantik është më i ngrohtë se Paqësori dhe ujërat e tij krijojnë kushte më të favorshme për ciklonet. Uji avullohet nga sipërfaqja e oqeanit, avujt ngjiten, kondensohen dhe formojnë re që rrotullohen në erë. Kështu lindin përbindëshat atmosferikë që mund të mbulojnë zona të mëdha.

Tajfuni më i fortë i regjistruar është Tajfuni Haiyan (2013) mbi Filipinet, me shpejtësi prej rreth 311 km/orë dhe mbi 6,000 viktima.

Kategoria 1. Erërat janë pak më të forta se ato të një stuhie tropikale. Mund të arrijnë 145 km/orë.

Kategoria 2. Deri në 160 km/orë, mjaft për të rrëzuar pemë e tabela.

Kategoria 3. Fatkeqësi natyrore. Shpejtësia deri në 210 km/orë me shira të rrëmbyeshëm dhe stuhi.

Kategoria 4. Deri në 250 km/orë. Pemët bien, objektet fluturojnë në ajër. Shembull: Uragani Ian (2022), me shpejtësi 250 km/orë dhe mbi 160 viktima.

Kategoria 5. Mbi 250 km/orë, shkakton dëme ekstreme, shkatërrime totale dhe ndërprerje të gjata të energjisë. Uragani i Ditës së Punës (1935) arriti 298 km/orë. Katrina (2005) gjithashtu i përkiste kësaj kategorie.

Pse u jepen emra cikloneve tropikale me shpejtësi mbi 97 km/orë? Që të mos ngatërrohen në parashikime dhe njoftime, kur disa ndodhin në të njëjtën kohë.

Pra, uragan, tajfun apo ciklon janë të njëjtin fenomen: një vorbull e fuqishme atmosferike. Termi “uragan” përdoret në Amerikën e Veriut e Karaibe, “tajfun” në rajonin e Paqësorit, ndërsa “ciklon tropikal” në Oqeanin Indian dhe Paqësorin Jugor.

Fatkeqësisht, pavarësisht emrit, të gjitha mund të kenë pasoja shkatërruese. Prandaj është e rëndësishme të jeni të përgatitur.

/RainViewer/Motilokal.com