Kur flasim për shëndetin, zakonisht mendojmë për shëndetin e qenieve të gjalla, njerëzve, kafshëve dhe bimëve. Megjithatë, kohët e fundit shkencëtarët po flasin gjithnjë e më shumë për shëndetin e mjedisit tonë, të planetit dhe madje edhe të universit.
Mbingarkesa dhe ndotja e shkaktuar nga njeriu në orbitën e Tokës po përkeqësohet me shpejtësi, kështu që shkencëtarët kanë zhvilluar një indeks të ri shëndetësor që vlerëson gjendjen e mjedisit hapësinor me kalimin e kohës.
Siç thekson Agjencia Evropiane e Hapësirës, Indeksi i Shëndetit Mjedisor Hapësinor do të ndihmojë në përcaktimin sasior të mënyrës se si sjellja njerëzore ndikon në mjedisin orbital në të ardhmen.
Indeksi i Shëndetit Mjedisor Hapësinor është një qasje elegante për të lidhur pasojat globale të praktikave të zbutjes së mbeturinave hapësinore me ndikimin e përcaktuar mjedisor të mbeturinave hapësinore, thotë Stijn Lemmens, Analist i Zbutjes së Mbeturinave Hapësinore në ESA, në një deklaratë për shtyp.
Ashtu si klimatologët e përdorin temperaturën si një tregues kyç të ngrohjes globale, komuniteti hapësinor do të jetë në gjendje të përdorë Indeksin e Shëndetit Mjedisor Hapësinor për të vlerësuar ndikimin e objekteve dhe misioneve në qëndrueshmërinë orbitale.
Indeksi pasqyron se sa i shëndetshëm ose i stresuar është mjedisi orbital dhe cilat do të jenë pasojat gjatë 200 viteve të ardhshme.
Ai përbëhet nga disa faktorë, rezultatet e të cilëve mblidhen së bashku për të formuar rezultatin përfundimtar. Para së gjithash, vlerësohet madhësia dhe forma e objektit në secilin mision hapësinor, sa gjatë do të qëndrojë objekti në orbitë, cila është aftësia e tij për të shmangur përplasjet, nëse objekti është i mbrojtur nga shpërthimet pas përfundimit të misionit dhe sa e mundshme është që të shpërbëhet dhe të krijojë mbeturina.
Një rezultat i lartë tregon një ndikim më të madh negativ në mjedis, ndërsa një rezultat më i ulët pasqyron sjellje më të qëndrueshme.
Cila është situata aktuale?
ESA mati gjithashtu indeksin aktual të shëndetit të mjedisit hapësinor. Vlera referuese është 1, e cila përfaqëson pragun për qëndrueshmëri afatgjatë. Çdo gjë mbi këtë vlerë do të thotë që mjedisi hapësinor mund të bëhet i paqëndrueshëm me kalimin e kohës.
Sipas të dhënave aktuale, duke pasur parasysh numrin e satelitëve dhe mbeturinave hapësinore, rreziku është tashmë katër herë më i lartë, që është shumë mbi pragun e qëndrueshmërisë dhe do të jetë e nevojshme të merren masa shumë më serioze për të zbutur mbeturinat hapësinore sesa ato që përdoren aktualisht.
Sepse, siç paralajmërojnë shkencëtarët, çdo objekt i ri tani rrit rrezikun kumulativ me kalimin e kohës. Ajo që sot është një ngjarje fragmentimi do të ketë pasoja për dekada të tëra.
Nëse mjedisi hapësinor bëhet vërtet i papërdorshëm, kostot e operimit në hapësirë do të rriten ndjeshëm. Orbita të caktuara mund të bëhen të paarritshme, duke ndikuar në fluturimet hapësinore njerëzore dhe në çdo mision të ardhshëm për të eksploruar dhe potencialisht për të kolonizuar planetë të tjerë.
/Motilokal.com
