Parashikohet që ndryshimi i klimës të sjellë ngjarje më ekstreme të motit, siç janë valët e të nxehtit, uraganet dhe stuhitë; të shkaktojë ndryshime në biodiversitet; dhe të çojë në rritje të nivelit të detit. Këto ngjarje padyshim do të kenë efekte masive në ekonomi, siguri ushqimore, mjedise natyrore dhe shoqëri njerëzore në të gjithë botën. Por, përveç këtyre pasojave më të njohura, ndryshimi i klimës mund të ndikojë edhe në mënyrat se si jetojmë jetën tonë të përditshme dhe të ketë ndikime në proceset e sjelljes, psikologjike dhe fiziologjike që janë thelbësore për mirëqenien e njeriut.
Temperaturat globale të ambientit po rriten në përgjigje të ndryshimeve klimatike antropogjene dhe zgjerimit të ishujve të nxehtësisë urbane, dhe rritjet më të mëdha nga normalja janë regjistruar gjatë orëve të natës. Përveç kësaj, probabiliteti i përjetimit të gjumit të pamjaftueshëm ka qenë në rritje, në të gjithë botën, megjithëse shkaku nuk është hetuar. Tani, një studim i të dhënave të gjumit nga studiues nga Danimarka dhe Gjermania është përpjekur të zbulojë nëse këto dy tendenca janë ndoshta të lidhura.
Shkencëtarët përdorën të dhëna mbi modelet e gjumit të mbledhura nga 47,000 të rritur në 68 vende që përfshijnë të gjitha kontinentet përveç Antarktidës. Shtatë milionë të dhënat e gjumit të natës u kapën duke përdorur rripa dore për gjurmimin e gjumit të bazuar në akselerometër, të cilat më parë ishin treguar se përputheshin me vlerësimet e pavarura të zgjimit dhe gjumit. Të dhënat ditore të motit, temperaturës dhe klimës u aksesuan nga stacionet globale të motit në zonat ku ndodheshin pjesëmarrësit.
Gjumi i mjaftueshëm dhe i rregullt është i rëndësishëm për funksionimin e shëndetshëm mendor dhe fizik tek njerëzit, ndërsa gjumi i pamjaftueshëm është shoqëruar me performancë të reduktuar njohëse, produktivitet të zvogëluar, rritje të mungesave në punë, funksion të kompromentuar të sistemit imunitar, presion të lartë të gjakut, sëmundje kardiovaskulare, depresion, zemërim dhe sjellje vetëvrasëse. Studimet e mëparshme kanë zbuluar se si njerëzit ashtu edhe kafshët nuk flenë aq mirë kur temperaturat e ambientit janë të larta, gjë që ngre pyetjen se çfarë ndikimesh do të ketë ngrohja globale në modelet e gjumit të popullsisë së botës.
Prej kohësh dihet që ditët e nxehta rrisin vdekjet dhe shtrimet në spital dhe përkeqësojnë performancën njerëzore, megjithatë mekanizmat biologjikë dhe të sjelljes që qëndrojnë në themel të këtyre ndikimeve nuk janë kuptuar mirë. Të dhënat e fundit të vetë-raportuara nga Shtetet e Bashkuara kanë sugjeruar që cilësia subjektive e gjumit zvogëlohet gjatë periudhave të motit të nxehtë, por mënyra se si luhatjet e temperaturës mund të ndikojnë në ndryshimet në rezultatet e gjumit tek njerëzit që jetojnë në një sërë klimash globale ka mbetur e paqartë.
Rezultatet e studimit, të botuara sot në revistën One Earth, sugjerojnë se në netët e ngrohta kur temperatura është 30 gradë Celsius ose më shumë, gjumi reduktohet mesatarisht me pak më shumë se 14 minuta. Mundësia për të fjetur më pak se shtatë orë rritet gjithashtu me rritjen e temperaturave. Në fakt, ekipi llogariti se, deri në vitin 2099, temperaturat më të ngrohta mund të shkatërrojnë 50 deri në 58 orë gjumë në vit nga personi mesatar.
“Në këtë studim, ne ofrojmë provat e para në shkallë planetare që tregojnë se temperaturat më të ngrohta se mesatarja dëmtojnë gjumin e njeriut”, tha autori i parë i studimit, Kelton Minor, i Universitetit të Kopenhagenit. “Ne tregojmë se ky erozion ndodh kryesisht duke vonuar kohën kur njerëzit bien në gjumë dhe duke avancuar kohën kur zgjohen gjatë motit të nxehtë.”
“Trupat tanë janë shumë të përshtatur për të mbajtur një temperaturë të qëndrueshme të trupit tonë, diçka nga e cila varet jeta jonë”, shpjegoi Minor. “Megjithatë, çdo natë ato bëjnë diçka të jashtëzakonshme pa e ditur shumica prej nesh në mënyrë të vetëdijshme, ato çlirojnë nxehtësi nga bërthama jonë në mjedisin përreth duke zgjeruar enët e gjakut dhe duke rritur rrjedhjen e gjakut në duart dhe këmbët tona.” Ai vuri në dukje se që trupat tanë të transferojnë nxehtësinë në këtë mënyrë, mjedisi përreth duhet të jetë më i freskët se ne.
Studiuesit zbuluan se, nën rutinat normale të jetesës, njerëzit duket se përshtaten shumë më mirë me temperaturat e ftohta të jashtme sesa me kushtet më të nxehta. "Në të gjitha stinët, demografinë dhe kontekstet e ndryshme klimatike, temperaturat e ngrohta të jashtme vazhdimisht dëmtojnë gjumin, me sasinë e humbjes së gjumit që rritet progresivisht ndërsa temperaturat bëhen më të nxehta", tha Minor.
Efektet e temperaturës së lartë në pamjaftueshmërinë e gjumit nuk u shpërndanë në mënyrë të barabartë në popullata. Studimi zbuloi se humbja e gjumit është dukshëm më e madhe për banorët nga vendet me të ardhura të ulëta, si dhe për të moshuarit dhe femrat. Të moshuarit dihet se janë më të prekshëm ndaj shtrimit në spital dhe vdekjes nga kushtet ekstreme të nxehtësisë.
Është e mundur që njerëzit në vendet me të ardhura të ulëta të mos kenë qasje të lehtë në ajër të kondicionuar dhe se kjo mund të shpjegojë efektin e pabarabartë të temperaturave më të ngrohta në modelet e tyre të gjumit. Studiuesit vërejnë se, për shkak se zbuluan prova bindëse se ndikimi i temperaturave më të ngrohta në humbjen e gjumit është i pabarabartë në nivel global, hulumtimet e reja duhet të marrin në konsideratë veçanërisht popullatat më të cenueshme, veçanërisht ato që jetojnë në rajonet më të nxehta dhe historikisht më të varfra të botës.
“Rezultatet tona tregojnë se gjumi një proces thelbësor restaurues i rëndësishëm për shëndetin dhe produktivitetin e njeriut mund të degradohet nga temperaturat më të ngrohta”, tha Minor. “Për të marrë vendime të informuara për politikat klimatike në të ardhmen, duhet të marrim më mirë parasysh spektrin e plotë të ndikimeve të mundshme klimatike në të ardhmen që shtrihen nga zgjedhjet e sotme shoqërore të emetimeve të gazrave serrë.”
/Motilokal.com
