Në disa fluturime trans-Paqësor, mund të “udhëtoni në kohë” duke kaluar Vijën Ndërkombëtare të Datave. Për shembull, nëse nisesh nga San Francisco në Tokio në orën 5:00 pasdite të enjten, do të mbërrish në Japoni rreth orës 8:00 të mbrëmjes të premten. Kjo është 27 orë më vonë, edhe pse fluturimi zgjat vetëm 11 orë. Edhe më e çuditshme është në drejtimin e kundërt, ku mund ta festosh Vitin e Ri dy herë: duke u nisur nga Tokio më 1 janar dhe duke mbërritur në San Francisko ende në mbrëmjen e 31 dhjetorit. Sigurisht, nuk është udhëtim në kohë i mirëfilltë, por një efekt i mënyrës si e kemi ndarë kalendarin. Megjithatë, nëse një aeroplan do të mund të fluturonte mjaftueshëm shpejt, teorikisht mund të “tejkalonte” rrotullimin e Tokës.

Të kthehesh pas në kohë është e pamundur (përveç nëse ndonjë gjeni e ka zbuluar fshehurazi), por udhëtimi në të ardhmen është diçka që fizika e pranon si të mundshme. Sipas teorisë së hapësirë-kohës të Ajnshtajnit, koha ecën ndryshe për vëzhguesit që lëvizin me shpejtësi të ndryshme. Sa më shpejt të lëvizësh, aq më ngadalë kalon koha për ty. Nëse do të fluturoje rreth Tokës me shpejtësinë e dritës për një muaj, do të ktheheshe për të zbuluar se në Tokë kanë kaluar rreth 40 vjet.

Sot nuk kemi teknologji për shpejtësi të tilla, por nëse do të fluturoje me një shpejtësi të barabartë me rrotullimin e Tokës, mund ta “ngrish” kohën, duke qëndruar përherë në dritën e diellit ose në errësirë.

Sa shpejt duhet të fluturosh për ta arritur këtë?

Perimetri i ekuatorit të Tokës është rreth 40,075 km dhe planeti kryen një rrotullim të plotë çdo 24 orë. Kjo do të thotë që Toka rrotullohet me 1,667 km/orë. Për krahasim, shpejtësia e zërit është 1,225 km/h Pra, për të “ndalur” një ditë, duhet të udhëtosh më shpejt se rrotullimi i planetit një shpejtësi shumë më e madhe se ajo që arrijnë aeroplanët komercialë.

Një aeroplan tipik udhëton me 800–900 km/orë, pra pothuajse gjysma e shpejtësisë që do të duhej për të mbetur në dritë pa perënduar dielli. Për ta tejkaluar Tokën, do të duhej një aeroplan supersonik.

Aeroplanët që kanë arritur apo kaluar këtë kufi

Aeroplani i parë që e arriti shpejtësinë e rrotullimit të Tokës ishte Fairey Delta 2, një avion britanik i vitit 1956 që fluturoi me 1,822 km/h. Vetëm dy ekzemplarë u ndërtuan dhe nuk u përdorën kurrë gjerësisht. Më pas, teknologjia për aeroplanët supersonikë u zhvillua me shpejtësi.

Më i famshmi ndër ta ishte Lockheed SR-71 Blackbird, i projektuar gjatë Luftës së Ftohtë për të qenë aq i shpejtë sa askush të mos mund ta rrëzonte. Me një shpejtësi që kalonte 3,529 km/h, ai gjeneronte aq shumë fërkim me ajrin sa temperatura rreth trupit të tij arrinte mbi 538°C. Për këtë arsye u ndërtua nga titani dhe u lyer me bojë të zezë për disipimin e nxehtësisë. SR-71 u testua në vitin 1964 dhe hyri në shërbim në 1966. Në një fluturim të vitit 1976, vendosi ende rekordin e sotëm për shpejtësinë më të lartë të arritur nga një aeroplan me pilot. Po të kishte mundur të ruante atë ritëm pa ndalesa, do të përshkonte Tokën në më pak se 12 orë.

Concorde – aeroplani komercial që “luajti me kohën”

Në botën civile, Concorde ishte i vetmi aeroplan komercial supersonik. I krijuar nga Franca dhe Britania, ai fluturonte mesatarisht me 2,164 km/h, pothuajse dyfishi i shpejtësisë së zërit dhe mbi 480 km/h më i shpejtë se rrotullimi i Tokës.

Në vitin 1973, një fluturim special i Concorde 001 ndoqi hijen e një eklipsi diellor mbi Afrikën e Veriut. Ndërsa njerëzit në tokë e panë eklipsin për rreth shtatë minuta, pasagjerët në bord e përjetuan për plot 74 minuta, sepse aeroplani “i ndoqi” hijen e hënës, duke ngadalësuar perceptimin e kalimit të kohës.

Megjithatë, kostoja ishte shumë e lartë karburant, mirëmbajtje dhe kufizimet mjedisore e bënë të pamundur vazhdimin. Concorde u tërhoq përfundimisht në vitin 2003.

Pse edhe më të shpejtët nuk mund ta “thyejnë” kohën

Edhe pse Concorde fluturonte dyfishin e shpejtësisë së zërit, ai nuk mund ta tejkalonte rrotullimin e Tokës në praktikë. Problemet kryesore ishin: mungesa e kapacitetit të karburantit për një udhëtim pa ndalesa, ndalimet ligjore për fluturime supersonike mbi tokë për shkak të bum-eve sonike, dhe kufizimet teknike të qëndrueshmërisë në shpejtësi të tilla.

Në vitin 1995, një fluturim Concorde që u nis dhe përfundoi në New York arriti ta përshkonte botën në 31 orë e 27 minuta, një rekord që mbetet më afër rrotullimit të plotë të Tokës se çdo fluturim tjetër komercial.

E ardhmja megjithatë duket premtuese. Disa kompani po zhvillojnë aeroplanë supersonikë të rinj që mund të fluturojnë me më pak zhurmë dhe më shumë efikasitet. Nëse teknologjia përparon siç pritet, ndoshta një ditë do të mund të udhëtojmë rreth globit në më pak se 24 orë.

/Motilokal.com