Parashikimet e organizatave ndërkombëtare tregojnë se viti 2026 pritet të jetë ndër vitet më të ngrohta të regjistruara ndonjëherë në Tokë.
Vlerësimi vjen nga Zyra Meteorologjike e Mbretërisë së Bashkuar dhe bazohet në studime të fundit që tregojnë një rritje të vazhdueshme të temperaturave mesatare globale. Sipas këtyre të dhënave, temperaturat pritet të jenë mbi nivelet rekord të viteve të mëparshme, duke theksuar edhe një herë urgjencën për të frenuar ngrohjen globale dhe pasojat serioze të ndryshimeve klimatike.
Rritja e temperaturave lidhet drejtpërdrejt me aktivitetet njerëzore dhe emetimet e gazrave serrë. Kombet e Bashkuara theksojnë se gazrat kryesorë që nxisin ndryshimet klimatike janë dioksidi i karbonit dhe metani, të cilët prodhohen, ndër të tjera, nga përdorimi i karburanteve fosile për transport dhe nga djegia e qymyrit për ngrohje dhe prodhim energjie.
Parashikimet për vitin 2026 vendosin një presion të ri mbi shtetet për të përmbushur angazhimet e tyre ndaj marrëveshjeve ndërkombëtare, në veçanti Marrëveshjes së Parisit, e cila synon të parandalojë rritjen e temperaturës globale mbi kufijtë kritikë.
Parashikimi për vitin 2026
Raporti vlerëson se temperatura mesatare globale në vitin 2026 do të jetë rreth 1.46°C mbi nivelet paraindustriale të periudhës 1850–1900, me një interval të mundshëm nga 1.34°C deri në 1.58°C. Kjo vlerë është pak më e ulët se rekordi prej 1.55°C i regjistruar në vitin 2024, që mbetet më i larti deri më tani.
Zyra Meteorologjike vlerëson se viti 2026 ka shumë gjasa të renditet mes katër viteve më të ngrohta të regjistruara ndonjëherë. Të dhënat globale të temperaturës, që nga viti 1850, tregojnë një trend të qartë rritës, veçanërisht në dekadat e fundit.
Adam Scaife, drejtues i ekipit të parashikimeve globale në Zyrën Meteorologjike, shprehet se tre vitet e fundit kanë tejkaluar nivelin prej 1.4°C mbi periudhën paraindustriale dhe se viti 2026 pritet të jetë viti i katërt radhazi me këto nivele. Ai thekson se, para kësaj periudhe, temperaturat globale nuk kishin kaluar kufirin prej 1.3°C.
Edhe meteorologu kryesor Nick Dunstone paralajmëron se pas shkeljes së parë të përkohshme të kufirit prej 1.5°C në vitin 2024, parashikimet tregojnë se një situatë e ngjashme mund të përsëritet në vitin 2026. Sipas tij, kjo tregon se bota po i afrohet me shpejtësi objektivit kritik të Marrëveshjes së Parisit.
Marrëveshja e Parisit dhe sfidat klimatike
Marrëveshja e Parisit, e miratuar në vitin 2015 gjatë samitit COP21, synon të kufizojë rritjen e temperaturës mesatare globale nën 2°C, me përpjekje për ta mbajtur atë sa më afër 1.5°C. Marrëveshja përfshin 194 palë, përfshirë shtetet dhe Bashkimin Evropian, dhe parashikon rishikimin e planeve kombëtare çdo pesë vjet.
Këto plane, të njohura si Kontribute të Përcaktuara Kombëtarisht, përfshijnë masa për uljen e emetimeve, përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike dhe rritjen e qëndrueshmërisë ndaj ngjarjeve ekstreme. Marrëveshja parashikon gjithashtu mbështetje financiare për vendet në zhvillim dhe mekanizma transparence për monitorimin e progresit.
Sipas OKB-së, Marrëveshja e Parisit ofron një kornizë afatgjatë për veprim global dhe shënon fillimin e tranzicionit drejt një bote me emetime neto zero.
Rreziqet e tejkalimit të 1.5°C
Shkencëtarët paralajmërojnë se tejkalimi i kufirit prej 1.5°C rrit ndjeshëm rrezikun e ndikimeve të rënda klimatike dhe kufizon mundësitë e përshtatjes. Edhe tejkalimet e përkohshme e përkeqësojnë situatën dhe e bëjnë më të vështirë kufizimin e dëmeve afatgjata.
Organizata Botërore Meteorologjike raporton se niveli aktual i ngrohjes globale ka arritur rreth 1.37°C mbi mesataren e periudhës 1850–1900. Sipas ekspertëve, çdo rritje e mëtejshme shoqërohet me më shumë valë të të nxehtit, thatësira, përmbytje dhe ngjarje të tjera ekstreme.
Procesi i rishikimit të Marrëveshjes së Parisit synon të nxisë veprime më ambicioze. Inventari i parë global, i publikuar në vitin 2023, tregoi se përpjekjet aktuale nuk janë të mjaftueshme dhe se nevojiten masa më të shpejta dhe më të forta për të shmangur tejkalimin e kufijve kritikë të temperaturës.
Zbatimi i plotë i marrëveshjes mbetet thelbësor, jo vetëm për mbrojtjen e klimës, por edhe për arritjen e Objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm dhe rritjen e qëndrueshmërisë globale ndaj sfidave mjedisore.
/Motilokal.com
