Me nisjen e Vitit të Ri, modelet atmosferike mbi Evropë kanë hyrë në një fazë dukshëm më dimërore. Një shpërthim i fuqishëm arktik pritet të përfshijë gati dy të tretat e kontinentit, duke sjellë temperatura shumë nën mesatare, reshje të dendura bore dhe stuhi dimërore të përhapura nga Mesdheu deri në Ballkan dhe Evropën Qendrore e Lindore. Në disa rajone, temperaturat do të bien deri në 12–15 gradë Celsius nën vlerat normale sezonale, ndërsa i ftohti do të shtrihet deri në Afrikën Veriore, me borë të mundshme edhe në pjesë të Spanjës dhe Algjerisë.

Një nga elementët kyç të këtij konfigurimi është i ashtuquajturi bllok i Groenlandës, një kreshtë e fuqishme me presion të lartë në gjerësi të larta, e cila vepron si një digë atmosferike. Ky bllokim ka ndryshuar rrjedhën normale të ajrit mbi Atlantikun e Veriut dhe ka detyruar masa shumë të ftohta arktike të zbresin drejt jugut të Evropës. Si pasojë, Vorbulla Polare është ndërprerë dhe destabilizuar, duke krijuar kushtet për një periudhë të zgjatur moti dimëror në të gjithë kontinentin.

Roli i Vorbullës Polare dhe ndikimi stratosferik

Për të kuptuar intensitetin e këtij episodi, është e rëndësishme të kuptohet roli i Vorbullës Polare. Kjo është një sistem i madh qarkullimi ajror që rrotullohet rreth Polit të Veriut në shtresat e larta të atmosferës, kryesisht në stratosferë dhe pjesërisht në troposferë. Kur Vorbulla Polare është e fortë dhe e qëndrueshme, ajo mban ajrin ekstremisht të ftohtë të bllokuar në rajonet polare. Por kur ajo dobësohet ose ndahet, ajri arktik mund të depërtojë lehtësisht drejt gjerësive të mesme, duke sjellë valë të fuqishme të ftohti.

Gjatë dimrit 2025–2026, Vorbulla Polare është ndërprerë herët, që në fillim të dhjetorit. Kjo ka shkaktuar tashmë të ftohtë ekstrem në Siberi, Alaska dhe Kanada, me temperatura që kanë zbritur afër --60 gradë Celsius. Tani, sipas parashikimeve, Evropa është në radhë për të përjetuar pasojat e këtij konfigurimi. Një tjetër ngjarje e ngrohjes stratosferike po kontribuon në destabilizimin e mëtejshëm të Vorbullës, duke rritur gjasat që i ftohti të mbetet i “bllokuar” mbi Evropë deri në mesin ose fundin e janarit.

Ciklonet mesdhetare dhe “bombat e borës” në Ballkan

Ndërsa ajri i ftohtë arktik zbret drejt jugut, ai përplaset me ajrin më të ngrohtë dhe shumë të lagësht të Mesdheut. Kjo përplasje e masave ajrore krijon kushte ideale për ciklogjenezë intensive, pra për formimin e cikloneve të fuqishme mesdhetare. Këto sisteme pritet të shkaktojnë stuhi të forta dimërore, shpesh të quajtura “bomba bore”, veçanërisht mbi Ballkan dhe Evropën Qendrore e Lindore.

Nga e marta deri të premten, disa stuhi dimërore parashikohet të përshkojnë rajonin, duke sjellë reshje shumë të dendura bore, stuhi bore dhe kushte të vështira udhëtimi. Reshjet më intensive priten në Bosnje, Kroaci, Serbinë veriore, Slloveninë jugore, Hungarinë jugore, Rumaninë veriore dhe pjesë të mëdha të Ukrainës. Nga fundi i javës reshje bore parashihen edhe në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoni Lokalisht, trashësia e borës mund të kalojë 50 centimetra dhe në disa zona malore të arrijë edhe afër 100 centimetra. Alpet Perëndimore do të përjetojnë gjithashtu borë shumë të thellë.

Një element shtesë rreziku janë erërat shumë të forta, veçanërisht përgjatë vargmalit Dinarik dhe bregdetit të Adriatikut. Shpërthimet e erës mund të kalojnë 120–150 km në orë, duke krijuar kushte të rënda stuhish bore, bllokime rrugësh dhe ndërprerje serioze të qarkullimit.

Reshje ekstreme dhe kontraste rajonale

Ndërkohë që pjesa më e madhe e Ballkanit Qendror dhe Verior do të përballet me borë të dendur, zonat bregdetare të Malit të Zi, Shqipërisë dhe Greqisë Perëndimore do të ndikohen më shumë nga reshje shumë të fuqishme shiu. Ajri më i ngrohtë dhe i lagësht nga Mesdheu do të ushqejë sisteme intensive reshjesh, me sasi që mund të arrijnë deri në 400 mm deri në fundjavë, veçanërisht në Mal të Zi. Kjo rrit ndjeshëm rrezikun për përmbytje dhe rrëshqitje dheu.

Në anën tjetër të Mesdheut, ajri i ftohtë do të sjellë borë edhe në terrenet më të larta të Marokut dhe Algjerisë veriore, ku priten 20–30 cm borë e freskët. Në Spanjën veriore dhe Pirenej, akumulimet mund të arrijnë deri në 50 cm javën e ardhshme.

Evropa Perëndimore dhe stuhitë atlantike

Më në perëndim, Evropa Perëndimore do të vazhdojë të ndikohet nga rezervuari i ajrit të ftohtë arktik. Britania e Madhe, Irlanda, Franca, Beneluksi dhe Danimarka do të përjetojnë temperatura dukshëm më të ulëta se normalja, me potencial për borë edhe në zona që e nisën dimrin shumë të butë. Nga fundjava e ardhshme, Atlantiku i Veriut mund të dërgojë sisteme të reja të thella me presion të ulët drejt këtyre rajoneve. Një stuhi e fortë atlantike pritet të zhvillohet nga e premtja deri të dielën, me presion qendror shumë të ulët dhe mundësi për reshje bore në disa zona, në varësi të trajektores së saj.

Në tërësi, janari 2026 po nis me një nga konfigurimet më të ashpra dimërore të viteve të fundit për Evropën. Kombinimi i ajrit ekstremisht të ftohtë arktik, bllokimit të Groenlandës, destabilizimit të Vorbullës Polare dhe cikloneve mesdhetare krijon kushte për borë të thellë, temperatura shumë të ulëta, erëra të forta dhe reshje ekstreme. Ballkani dhe Evropa Lindore pritet të jenë ndër rajonet më të goditura, ndërsa as Evropa Perëndimore dhe Mesdheu nuk do të mbeten pa ndikim. Situata kërkon vëmendje të shtuar dhe përgatitje, pasi ndërprerjet e udhëtimit dhe ndikimet në jetën e përditshme pritet të jenë të konsiderueshme në ditët dhe javët në vijim.

/severe-weather.eu/Motilokal.com