Një reaktor kinez i bashkimit bërthamor ka arritur dendësi plazme që dikur konsideroheshin të pamundura në reaktorë të tillë, duke përfaqësuar një përparim të madh në kërkimin e bashkimit bërthamor.

Tokamaku eksperimental i avancuar superpërçues (EAST), i vendosur në qytetin kinez Hefei, është projektuar për të imituar proceset e bashkimit që furnizojnë me energji Diellin, me qëllimin për të siguruar një burim të pastër dhe pothuajse të pashtershëm energjie. Bashkimi ndodh kur atomet e lehta bashkohen në ato më të rënda nën temperaturë dhe presion ekstrem, duke çliruar energji, por vetëm nëse kushtet lejojnë që të prodhohet më shumë energji sesa konsumohet në bashkim.

Reaktorët e bashkimit Tokamak përmbajnë plazmë në dhoma në formë petulle duke përdorur fusha magnetike. Deri më tani, mendohej se plazma nuk mund të kalonte një dendësi të caktuar pa u bërë e paqëndrueshme, një limit i njohur si limiti i Greenwald. Në hulumtimin e fundit të botuar në revistën Science Advances, shkencëtarët që punojnë në EAST raportojnë se e kanë tejkaluar atë limit, duke arritur dendësi plazme 30 deri në 65 për qind më të larta se sa ishte e mundur më parë.

Këto rezultate janë shumë premtuese dhe duhet të hetohen në pajisje të tjera tokamak, tha për Nature Jeronimo Olaya, një fizikant i plazmës së shkrirjes në Komisionin Francez për Energjitë Alternative dhe Energjinë Atomike, i cili nuk ishte i përfshirë në kërkim.

Ekipi kinez përdori mikrovalë me fuqi të lartë për të ngrohur karburantin fillestar në mënyrë më efikase, duke zvogëluar sasinë e atomeve metalike që hyjnë në plazmë nga muret e brendshme të reaktorit. Më pak papastërti do të thotë më pak rrezatim i padëshiruar dhe stabilitet më i madh i plazmës. Injektimi i një gazi neutral siguroi më tej karburantin, ndërkohë që ftohte edhe zonat përgjatë mureve, duke e mbajtur plazmën të pastër në dendësi më të larta.

Dominique Escande, një bashkautor nga Universiteti i Aix-Marseille në Francë, ishte i pari që propozoi në një studim të vitit 2021 se kufiri i Greenwald mund të tejkalohet duke stabilizuar marrëdhënien midis plazmës dhe mureve të reaktorit.

Dendësia e lartë, temperatura e lartë dhe koha e gjatë e ruajtjes së energjisë janë të gjitha çelësi, tha Olaya, por ruajtja e të gjitha këtyre kushteve njëkohësisht ka qenë e pakapshme deri më tani.

David Hammer, një inxhinier bërthamor në Universitetin Cornell në SHBA, i cili nuk ishte i përfshirë në kërkim, shtoi për revistën Nature se kjo qasje mund të rrisë efikasitetin e tokamakëve pa investime të mëdha në magnete më të fuqishme.

Bashkautori i studimit kinez, Ping Zhu nga Universiteti i Shkencës dhe Teknologjisë Huazhong i Kinës, tha se ekipi planifikon të propozojë përsëritjen e eksperimentit në reaktorin e shkrirjes ITER në Francën Jugore.

/Motilokal.com