Bota e ka “nënvlerësuar seriozisht” shkallën e ngrohjes globale dhe ndikimin e saj në ekonomi, ndërsa shkencëtarët bëjnë thirrje për një “plan rimëkëmbjeje” urgjent.

Një raport i ri nga Instituti dhe Fakulteti i Aktuarëve (IFoA) dhe Universiteti i Exeter paralajmëron se temperaturat globale po përshpejtohen më shpejt se sa ishte parashikuar më parë. Kjo do të thotë që pa masa të menjëhershme, Toka tani ka të ngjarë të arrijë 2℃ mbi nivelet para-industriale para vitit 2050.

Kjo shkallë e ngrohjes është lidhur me ndikime “katastrofike” në shoqëritë dhe ekonomitë në mbarë botën, duke rrezikuar ndërprerje të mëdha të sistemeve të ujit dhe ushqimit, migrimit dhe shëndetit të njeriut.

Pse bota po ngrohet më shpejt nga sa mendonim?

Raporti i Parasol Lost sugjeron se kjo rritje e shkallës së ngrohjes është për shkak të humbjes së "ftohjes me aerosol", një efekt i fshehur i tendës së diellit të krijuar nga ndotja e ajrit. Ftohja me aerosol ka kompensuar rreth 0.5℃ të ngrohjes, por ndërsa bota po zvogëlon burimet e ndotjes, kjo tendë e fshehur e diellit tani po tërhiqet.

Studiuesit thonë se shkalla më e shpejtë e ngrohjes shpjegohet edhe nga ndjeshmëria e Tokës ndaj gazrave serrë. Kjo i referohet se sa do të rritet temperatura mesatare e sipërfaqes së Tokës në përgjigje të dyfishimit të emetimeve krahasuar me sasitë para-industriale.

Studimi paralajmëron se kjo do të thotë që politikëbërësit dhe institucionet financiare po i “nënvlerësojnë” rreziqet klimatike që mund të dëmtojnë sistemin financiar global, inflacionin e shkaktuar nga klima, “tronditjet” financiare dhe tërheqjen e kompanive të sigurimeve nga zonat me rrezik të lartë shumë më shpejt nga sa presin shumë njerëz.

Rreziku i ngrohjes globale për ekonominë

Vlerësimet e mëparshme parashikonin se dëmet e shkaktuara nga klima do të ishin aq të ulëta sa 2.1 përqind e PBB-së globale për një rritje të temperaturave prej 3℃ dhe më pak se tetë përqind e PBB-së globale për një rritje prej 6℃.

Megjithatë, analiza e fundit nga Forumi i Rrezikut Financiar Klimatik i Mbretërisë së Bashkuar sugjeron që firmat mund ta konsiderojnë si "të besueshëm" një skenar të goditjes së rëndë klimatike dhe natyrore që shkakton një tkurrje prej 15 deri në 20 përqind të PBB-së globale gjatë një periudhe pesëvjeçare.

Studiuesit thonë se rritja e madhe ndodh sepse shumë parashikime ekonomike nuk përfshijnë rreziqet që shkencëtarët po parashikojnë tani, të tilla si rritja e nivelit të detit, acidifikimi i oqeaneve dhe degradimi i natyrës.

Një plan rimëkëmbjeje për planetin

Sandy Trust, autorja kryesore dhe anëtare e bordit të qëndrueshmërisë së IFoA, thotë se bota tani ka nevojë për një plan “urgjent” rimëkëmbjeje.

“Nëse nuk ndryshojmë shpejt kursin, dëmet klimatike do të fillojnë të ndikojnë në rritje dhe prosperitet në të ardhmen”, paralajmëron ajo. “Paralelitet midis dështimit të menaxhimit të riskut të Krizës Financiare Globale dhe mosveprimit ndaj riskut të madh sistemik që paraqet ndryshimi klimatik janë të qarta. Të dyja karakterizohen nga një mbështetje e tepruar në rezultatet e modelit të riskut beninj dhe një dështim për të kuptuar riskun sistemik.”

Në Evropë, ekspertët paralajmërojnë se moti ekstrem i verës së vitit 2025 shkaktoi humbje ekonomike afatshkurtra prej të paktën 43 miliardë eurosh, me kosto totale që parashikohet të arrijnë një shifër marramendëse prej 126 miliardë eurosh deri në vitin 2029.

Humbjet e menjëhershme arrijnë në 0.26 përqind të prodhimit ekonomik të BE-së në vitin 2024, por autorët e studimit theksojnë se këto vlerësime janë ndoshta konservative pasi nuk përfshijnë ndikimet e përbëra kur ndodhin njëkohësisht ngjarje ekstreme, të tilla si valët e të nxehtit dhe thatësirat.

Ato gjithashtu nuk përfshijnë koston e rreziqeve si zjarret në pyje, të cilat thyen rekorde në të gjithë Evropën këtë vit, ose dëmet nga breshëri dhe era nga stuhitë.

“Po hyjmë në një realitet të ri të një bote me temperaturë prej 1.5°, ku rreziqet intensive fizike tani po kërcënojnë ekonomitë, kostot e jetesës dhe sistemet financiare, dhe pikat katastrofike të kthesës janë në horizont”, thotë dr. Jesse Abrams nga Universiteti i Exeter.

“Sot, ne tashmë mund të vëzhgojmë koston ekonomike të këtyre ndikimeve klimatike. Ndërsa shkalla e ngrohjes përshpejtohet, këto tronditje klimatike ka të ngjarë të vijnë më shpejt, duke sjellë ndikime më të menjëhershme dhe intensive në ekonomitë tona, për të cilat politikëbërësit dhe tregjet duhet të jenë të përgatitur.”

/Motilokal.com