Shkencëtarët kanë zbuluar një dobësi të fshehur gjeologjike nën shtresën e akullit të Grenlandës që mund të përshpejtojë shembjen e saj dhe të ndërlikojë ambiciet e SHBA-së në Arktik. Hulumtime të reja kanë zbuluar një shtresë të fshehur sedimentesh, të përbërë nga tokë e butë dhe rërë, e cila shkaktoi shkrirjen, shpërbërjen dhe shembjen e një pjese të madhe të akullnajës.

Sipas një studimi të ri nga Universiteti i Kalifornisë, San Diego, kjo shtresë, me trashësi deri në 200 metra (në disa vende edhe deri në 300 metra), vepron si një lubrifikant natyral, zvogëlon fërkimin midis akullit dhe substratit, duke lejuar që akullnajat të rrëshqasin më shpejt drejt oqeanit dhe duke përshpejtuar ndjeshëm humbjen e masës.

Bazuar në të dhënat nga 373 stacione matëse

Studimi, i botuar në revistën Geology, bazohet në një analizë të të dhënave sizmike të mbledhura nga 373 stacione matëse në të gjithë Grenlandën gjatë dy dekadave të fundit. Studiuesit matën vonesat në valët sizmike të shkaktuara nga tërmetet. Sinjalet u përhapën ngadalë përmes shtresës së butë, gjë që tregon qartë praninë e sedimenteve në vend të shkëmbinjve të fortë.

"Nëse më shumë ujë i shkrirë arrin në fund, këto sedimente mund ta zvogëlojnë më tej forcën e shtresës së akullit, të përshpejtojnë rrjedhën e akullit dhe të rrisin humbjen e akullit në oqean. Kjo do të thotë që disa rajone të Grenlandës mund të jenë më të ndjeshme ndaj ndryshimeve klimatike sesa sugjerojnë modelet aktuale", tha Yan Yang, autori kryesor i studimit dhe gjeofizikan në Institutin e Oqeanografisë Scripps.

"Siguria e komuniteteve bregdetare varet nga parashikimet e sakta, dhe të dish nëse substrati është shkëmb i fortë apo sedimente e butë është çelësi për përmirësimin e parashikimeve të rritjes së nivelit të detit", shtoi ai.

Burime të pasura natyrore

Sedimentet nuk janë të shpërndara në mënyrë të barabartë. Shtresat më të trasha (deri në 200-300 m) gjenden në zona më të ngrohta dhe më të lagështa ku akulli shkrihet nga poshtë, ndërsa ato janë më të holla ose mungojnë në zona më të ftohta dhe të ngrira. Kjo shpjegon pse disa pjesë të shtresës së akullit po shpërbëhen më shpejt se sa pritej. Zbulimi vjen në një kohë kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump (Trump) po ushtron presion intensiv mbi Danimarkën dhe Grenlandën që të marrin kontrollin e ishullit, gjoja për shkak të vendndodhjes së tij strategjike në Arktik, duke parandaluar ndikimin e Rusisë dhe Kinës dhe qasjen në burime të pasura natyrore.

Megjithatë, shtresa sedimentare përfaqëson një pengesë të madhe për minierat dhe shfrytëzimin e burimeve. Shpimi nëpër qindra metra argjilë dhe rërë të butë çon në bllokim të shpeshtë të shpimit, dëmtim të pajisjeve, ngadalësim të punës dhe rritje të madhe të kostove. Studimet nga viti 2022 (The Cryosphere) dhe 2024 (Annals of Glaciology) treguan se shpimi i qëndrueshëm kërkon shkëmb të ngrirë, jo sediment, përndryshe ndodhin bllokime dhe kushte të rrezikshme.

Numri në rritje i ajsbergëve që shkëputen në ujërat e afërta kërcënon platformat e mundshme të naftës në det të hapur, dhe izolimi ekstrem i Grenlandës dhe mungesa e infrastrukturës i bëjnë operacionet edhe më të vështira.

Kontrolli i plotë mbi Grenlandën është i nevojshëm

Administrata Trump thekson se kontrolli i plotë mbi Grenlandën është i nevojshëm për të parandaluar që Rusia dhe Kina ta përdorin ishullin si një "kalim kufitar" në një pushtim të mundshëm të Amerikës së Veriut. Që nga viti 2018, Kina e ka shpallur veten si një "vend pranë Arktikut" dhe po tregon interes për burimet dhe rrugët ujore të Grenlandës, raporton Daily Mail.

/Motilokal.com