Nga Rabia Charef, Universiteti i Lancasterit

Energjia diellore ka një anë të errët: panelet ende ndërtohen për t'u hedhur, dhe ne rrezikojmë të krijojmë një mal me mbeturina që bllokojnë minerale të vlefshme. Bota tashmë përballet me deri në 250 milionë ton mbeturina diellore deri në vitin 2050, pasi panelet e instaluara gjatë bumit diellor të viteve 2000 dhe 2010 arrijnë në fund të jetëgjatësisë së tyre të shërbimit.

Këto panele nuk ishin projektuar për t'u riparuar, rinovuar ose çmontuar. Në fakt, proceset aktuale të riciklimit nxjerrin kryesisht qelq dhe alumin, ndërsa materialet që kanë vlerën më të lartë ekonomike dhe strategjike, siç janë argjendi, bakri dhe silici i cilësisë së lartë, humbasin përgjithësisht gjatë këtij procesi.

Industria tani përballet me një dritare të ngushtë për të rimenduar. Pa një ndryshim në dizajn, tranzicioni energjetik mund të përfundojë duke ndryshuar presionet mjedisore në vend që t'i zvogëlojë ato. Ndërtimi i teknologjisë me karbon të ulët është thelbësor, por me karbon të ulët nuk do të thotë në thelb i qëndrueshëm.

Një industri në rritje e projektuar për deponinë e mbeturinave

Jetëgjatësia mesatare e moduleve diellore është rreth 25 deri në 30 vjet. Kjo do të thotë që një valë masive instalimesh nga fillimi i viteve 2000 tani po arrin fundin e ciklit të saj jetësor. Vendet me tregje të zhvilluara të energjisë diellore si Gjermania, Australia, Japonia dhe SHBA-ja tashmë po shohin një rritje të ndjeshme të numrit të paneleve që po hiqen nga shërbimi.

Sfida nuk qëndron vetëm në shkallën e mbeturinave, por edhe në vetë projektimin e paneleve. Për t'i mbijetuar dekadave të motit, panelet diellore ndërtohen duke vendosur shtresa qelqi, qelizash dhe plastike, dhe më pas duke i lidhur ato aq fort me ngjitës të fortë sa bëhen një njësi e vetme dhe e pandashme.

Por kjo qëndrueshmëri ka edhe një anë negative. Meqenëse shtresat janë të lidhura kaq fort, ato janë jashtëzakonisht të vështira për t'u shkëputur, duke na penguar në mënyrë efektive të rregullojmë panelet kur ato prishen ose të rikuperojmë materialet kur ato hidhen (këto materiale mund të gjenerojnë 12.83 miliardë euro vlerë ekonomike deri në vitin 2050).

Kufijtë e riciklimit

Sidoqoftë, riciklimi duhet të jetë zgjidhja e fundit sepse shkatërron shumë nga vlera e ngulitur. Kjo për shkak se proceset aktuale janë të papërpunuara, kryesisht duke copëtuar panelet për të rikuperuar aluminin dhe qelqin e lirë, ndërkohë që humbasin metale me vlerë të lartë.

Për shembull, ndërsa argjendi përfaqëson vetëm 0.14% të masës së një paneli diellor, ai përbën mbi 40% të vlerës së tij materiale dhe rreth 10% të kostos së tij totale. Megjithatë, rrallë rikuperohet gjatë riciklimit. Gjatë riciklimit standard, panelet diellore grimcohen. Argjendi pluhurizohet në grimca mikroskopike që përzihen me mbetje qelqi, silikoni dhe plastike, duke e bërë shumë të vështirë dhe të kushtueshme ndarjen e tij.

Kjo është arsyeja pse strategjitë që synojnë të zgjasin jetëgjatësinë e paneleve diellore të tilla si riparimi dhe ripërdorimi janë shumë më superiore se riciklimi. Ato ruajnë vlerën e këtyre produkteve dhe shmangin koston masive të energjisë së copëtimit industrial. Ato mbajnë materiale të vlefshme në qarkullim dhe zvogëlojnë nevojën për të nxjerrë lëndë të para të reja. Ato madje mund të gjenerojnë të ardhura të reja për pronarët. Por ky vizion rrethor është i zbatueshëm vetëm nëse panelet diellore janë projektuar për t'u çmontuar dhe riparuar.

A mund të ridizajnohen panelet për t'u riparuar?

Të ecësh drejt një qasje të tillë do të thotë ridizajnimi i paneleve në mënyrë që ato të mund të riparohen, përmirësohen dhe në fund të fundit të çmontohen pa dëmtuar ose shkatërruar përbërësit brenda tyre. Ideja e projektimit për çmontim, e zakonshme në sektorë të tjerë, është gjithnjë e më thelbësore edhe për energjinë diellore.

Në vend të ngjitësve të përhershëm dhe shtresave të laminuara plotësisht, panelet mund të ndërtohen duke përdorur dizajne modulare dhe lidhje të kthyeshme. Komponentët si kornizat, kutitë e kryqëzimit dhe lidhësit duhet të jenë të lëvizshëm, ndërsa fiksimet mekanike ose ngjitësit inteligjentë që çlirohen vetëm në temperatura të larta mund të lejojnë që qelqi dhe qelizat të ndahen më lehtë.

Standardizimi i komponentëve dhe përmirësimi i dokumentacionit do t'i mbështeste më tej riparuesit, rinovuesit dhe ricikluesit gjatë gjithë ciklit jetësor të një paneli. Shkurt, gjenerata e ardhshme e paneleve diellore duhet të projektohet për të zgjatur më shumë, për të qenë të riparueshme dhe për të përdorur më pak materiale kritike - jo thjesht për të maksimizuar prodhimin e energjisë afatshkurtër.

Mjetet dixhitale mund të ndihmojnë

Nëse doni të riparoni ose ricikloni një panel pas vitesh, do t'ju duhet të dini se çfarë materialesh përmban, çfarë ngjitësish janë përdorur dhe si është montuar. Mjetet dixhitale mund të ndihmojnë këtu duke ruajtur informacion, duke vepruar në thelb si një ditar makine ose si një dosje mjekësore e pacientit.

Një shembull premtues është Pasaporta e re Dixhitale e Produkteve e BE-së. Këto pasaporta do të përfshijnë udhëzime mbi opsionet e riparimit, çmontimin, substancat e rrezikshme, historikun e ciklit jetësor dhe trajtimin në fund të jetës. Ato do të futen në përdorim progresivisht për grupet e produkteve me përparësi nga viti 2027, me zgjerim të mëtejshëm në shumë produkte të tjera, që pritet rreth vitit 2030.

Pasaporta e Produktit Dixhital vepron si një "listë përbërësish" statike për një panel diellor. Ajo tregon se nga çfarë është bërë një panel dhe si duhet të trajtohet. Binjakët dixhitalë , në të kundërt, funksionojnë më shumë si një sistem monitorimi në kohë reale.

Të përditësuara vazhdimisht me të dhëna të performancës, ato mund të sinjalizojnë kur një panel nuk funksionon mirë, është bërë shumë pluhur ose ka nevojë për riparim. Të përdorura së bashku, këto mjete mund t'i ndihmojnë teknikët të identifikojnë se cilat pjesë mund të riparohen ose ripërdoren dhe të sigurojnë që panelet diellore të çmontohen në mënyrë të sigurt në fund të jetëgjatësisë së tyre.

Megjithatë, edhe binjaku më i mirë dixhital nuk është shumë i dobishëm nëse vetë paneli është i ngjitur dhe i projektuar për t'u hedhur në deponi. Pa panele që janë ndërtuar për t'u riparuar ose çmontuar, dixhitalizimi do të ofrojë vetëm përfitime të vogla.

Mjetet dixhitale kanë gjithashtu gjurmën e tyre mjedisore, nga sensorët deri te ruajtja e të dhënave, gjë që e bën edhe më të rëndësishme që ato të mbështesin dizajne vërtet të riparueshme në vend që të kompensojnë ato të dobëta. Ne duhet të rimendojmë mënyrën se si i projektojmë panelet diellore tani, përpara se shpërthimi diellor i sotëm të zgjidhë problemin e mbetjeve të së nesërmes.

/Motilokal.com