I ftohti ekstrem nga një shpërthim dimëror që ka përfshirë SHBA-të ka bërë që disa pemë të “çahen”, sipas një postimi viral në rrjetet sociale. Megjithatë, nuk duhet pritur që pemët të shpërthejnë si makinat në filmat aksion.

“Pemë që çahen nga ngrica janë të mundshme në Midwest dhe në Rrafshnaltat Veriore të premten dhe të shtunën, pasi temperaturat pritet të bien 20 gradë nën zero”, shkroi Max Velocity, emri i vërtetë Max Schuster, krijues përmbajtjeje për motin me diplomë në meteorologji, në platformën X.

Temperaturat e ulëta vijnë si pasojë e një vale ajri arktik që po lëviz drejt jugut. Shërbimi Kombëtar i Motit ka paralajmëruar për të ftohtë kërcënues për jetën dhe erëra të ftohta që mund të arrijnë deri në minus 46 gradë Celsius, në të gjithë Rrafshnaltat Veriore. Paralajmërime për të ftohtë ekstrem janë lëshuar për pjesën më të madhe të Rrafshnaltave Veriore dhe Midwest-it të Epërm.

Por a mundet vërtet i ftohti ekstrem të shkaktojë shpërthime në pemë?

Varet nga mënyra se si e përkufizojmë fjalën “shpërthim”. Pemët mund të çahen në kushte shumë të ftohta për shkak të lëngut që përmbajnë. Ky lëng zakonisht mbetet i lëngshëm edhe në temperatura të ulëta, por kur temperaturat bien shumë, rreth minus minus 29 gradë Celsius, ai ngrin. Në disa zona, shpërthimi arktik që po vjen pritet të jetë mjaftueshëm i fortë për ta ngrirë lëngun e pemëve, duke bërë që ai të zgjerohet shpejt, tha për Milwaukee Journal Sentinel Bill McNee, specialist i shëndetit të pyjeve në Departamentin e Burimeve Natyrore të Uiskonsinit.

“Kjo krijon presion të madh fizik që mund të çojë në çarje të papritura nga ngrica. Degët mund të bien dhe njerëzit dëgjojnë një krismë shumë të fortë nga pema, pothuajse si një e shtënë me armë zjarri”, shpjegoi McNee.

Zakonisht çarja prek vetëm një pjesë të pemës, por në raste të rralla mund të ndodhin edhe shpërthime, shtoi ai.

“Nuk kam parë kurrë dëme të tilla personalisht, por nga ajo që kam parë dhe lexuar, është shumë e rrallë që brenda pemës të çlirohet aq shumë presion sa ajo pothuajse të shpërthejë”, tha McNee.

Edhe meteorologu Cody Matz iu referua këtij pretendimi në një artikull për Fox 9 në Minneapolis, duke shkruar se “mund të ndodhë dhe ndodh”, por se është “jashtëzakonisht e rrallë”. Ai theksoi se shumë njerëz që kanë jetuar gjithë jetën në Minesota apo Midwest-in e Epërm nuk kanë dëgjuar kurrë për pemë që shpërthejnë.

Organizata jofitimprurëse South Dakota News Watch, në bashkëpunim me organizatën e verifikimit të fakteve Gigafact, arriti në përfundimin se pretendimi se pemët shpërthejnë gjatë të ftohtit ekstrem është mashtrues. Megjithatë, u theksua se çarjet dhe thyerjet e shkaktuara nga temperaturat shumë të ulëta “mund të tingëllojnë si një shpërthim”.

Shpërthimi dimëror

Pavarësisht nëse pemët mund të “shpërthejnë” apo jo, disa zona pritet të përjetojnë fenomenin e rrallë të çarjeve nga ngrica. Shërbimi Kombëtar i Motit parashikon temperatura nën minus 6 gradë Celsius në pjesë të Dakotës së Veriut, Minesotës dhe Uiskonsinit gjatë fundjavës, ndërsa erërat e ftohta që kanë nisur më 22 janar pritet të jenë edhe më ekstreme.

“Ky shpërthim arktik do të shoqërohet me erëra të forta, duke krijuar erëra të ftohta shumë të rrezikshme”, thuhet në një përditësim të Qendrës së Parashikimit të Motit. “Temperaturat e ndjera mund të bien nën minus 45 gradë Celsius në Rrafshnaltat Veriore, ndërsa erërat nën zero do të shtrihen deri në Atlantikun e Mesëm, Luginën e Misisipit të Mesëm dhe Rrafshnaltat Jugore. Këto kushte paraqesin rrezik serioz për jetën, për shkak të hipotermisë dhe ngrirjes së lëkurës së ekspozuar.”

Ajri arktik pritet gjithashtu të nxisë një stuhi dimërore të fuqishme dhe afatgjatë, në kombinim me një front sipërfaqësor më në jug dhe një shqetësim atmosferik të nivelit të mesëm që kalon mbi Meksikën veriore.

Meteorologët i thanë Associated Press se një vorbull polare e shtrirë është shkaku kryesor i këtij shpërthimi arktik. Vorbulla polare është një zonë me presion të ulët dhe ajër shumë të ftohtë që qarkullon rreth poleve gjatë gjithë vitit. Rreth Polit të Veriut, ajo përbëhet nga erëra të forta dhe të ftohta që forcohen çdo dimër dhe, kur ndërpriten ose shtrihen, dërgojnë ajër të ftohtë drejt jugut.

Sipas Associated Press, një Arktik që po ngrohet si pasojë e ndryshimeve klimatike po ndikon në fuqizimin e vorbullës polare dhe në zhvendosjen e ajrit të ftohtë drejt jugut. Moti ekstrem dimëror shpesh lidhet me sjelljen e kësaj vorbulle, megjithëse studiuesit ende po përpiqen të kuptojnë plotësisht të gjithë faktorët që ndikojnë në të.

/Motilokal.com