Studiuesit amerikanë kanë zbuluar një arsye të drejtpërdrejtë shkencore për rënien e fokusit dhe vëmendjes gjatë ditës tek njerëzit që vuajnë nga pagjumësia ose nuk flenë mjaftueshëm natën, në gjetje që shpjegojnë atë që shumë njerëz ndiejnë në aspektin e konfuzionit mendor dhe reagimit të ngadaltë.

Një ekip kërkimor nga Instituti i Teknologjisë në Masaçusets (MIT) shpjegoi se kur truri privohet nga gjumi, ai fillon gjatë orëve të ditës të aktivizojë një mekanizëm jetësor që supozohet të funksionojë vetëm gjatë gjumit të thellë, i cili është pastrimi i trurit nga mbetjet nervore.

Studiuesit shpjeguan se ky proces varet nga një lëvizje e papritur e lëngut cerebrospinal brenda trurit, një lëng që luan një rol kyç në largimin e produkteve të mbeturinave që vijnë nga aktiviteti i trurit gjatë ditës.

Pastrimi i trurit në kohën e gabuar

Sipas studimit të botuar në revistën “Nature Neuroscience”, sistemi i pastrimit të trurit funksionon natën pa ndikuar në të menduarit ose vëmendjen, por kur gjumi është i pamjaftueshëm, truri përpiqet ta aktivizojë këtë mekanizëm gjatë zgjimit, duke çuar në një konflikt të drejtpërdrejtë me funksionet e përqendrimit dhe vëmendjes.

Studiuesit e shpjegojnë këtë mospërputhje me faktin se truri nuk është në gjendje të kryejë detyrat e të menduarit dhe pastrimit nervor njëkohësisht dhe në mënyrë efikase.

Një përvojë që zbulon qartë ndryshimin

Studimi u krye me 26 vullnetarë të cilët iu nënshtruan dy herë testeve të përqendrimit dhe skanimeve MRI; një herë pasi kishin fjetur mjaftueshëm dhe përsëri pasi ishin privuar nga gjumi gjatë gjithë natës.

Rezultatet treguan se vullnetarët reagonin më shpejt ndaj stimujve vizualë dhe dëgjimorë pas një gjumi të mirë nate, ndërsa përgjigjet e tyre ngadalësoheshin ndjeshëm kur gjumi ishte i dobët, deri në atë pikë sa disa prej tyre injoruan sinjalet kryesore gjatë testit.

Studiuesja Laura Lewis, një profesoreshë asistente në MIT, theksoi se problemi nuk ka të bëjë vetëm me lodhjen, por me një mekanizëm të qartë fiziologjik, duke shpjeguar se "valët e lëngut cerebrospinal fillojnë të rrjedhin gjatë periudhave të zgjimit kur dikush nuk është në gjumë, duke çuar në vëmendje të dëmtuar në ato momente".

Ajo shtoi, në deklaratat e raportuara nga faqja e internetit mjekësore "HealthDay", se koincidenca e këtyre valëve me zgjimin shpjegon ndjesinë e papritur të shpërqendrimit mendor dhe humbjes së fokusit.

Rezultatet e studimit tregojnë se gjumi nuk është një luks mendor, por një parakusht për ruajtjen e qartësisë së trurit dhe efikasitetit të përqendrimit. Kur truri nuk ka kohën e tij natyrale për t'u pastruar natën, ai përpiqet ta kompensojë këtë gjatë ditës, në kurriz të vëmendjes dhe kapacitetit mendor, gjë që shpjegon pse detyrat e përditshme duken më të vështira pas një nate pa gjumë.

/Motilokal.com