Ligatinat janë ekosisteme, në të cilat uji është faktori kryesor që kontrollon mjedisin dhe jetën bimore dhe shtazore që lidhet me to. Një përkufizim i gjerë i ligatinave përfshin ekosistemet e ujërave të ëmbla dhe detare dhe bregdetare, siç janë të gjitha liqenet dhe lumenjtë, akuiferët nëntokësorë, kënetat dhe moçalet, kullotat e lagështa, tokat me torfe, oazet, estuaret, deltat dhe fushat baticore, mangrovët dhe zonat e tjera bregdetare, shkëmbinjtë koralorë dhe të gjitha vendet e krijuara nga njeriu, siç janë pellgjet me peshq, fushat e orizit, rezervuarët dhe pellgjet e kripura.

Këto toka janë kritike për njerëzit dhe natyrën, duke pasur parasysh vlerën e brendshme të këtyre ekosistemeve, si dhe përfitimet dhe shërbimet e tyre, duke përfshirë kontributet e tyre mjedisore, klimatike, ekologjike, sociale, ekonomike, shkencore, arsimore, kulturore, rekreative dhe estetike në zhvillimin e qëndrueshëm dhe mirëqenien njerëzore.

Edhe pse mbulojnë vetëm rreth 6 për qind të sipërfaqes tokësore të Tokës, 40 përqind e të gjitha specieve bimore dhe shtazore jetojnë ose shumohen në ligatina. Biodiversiteti i ligatinave ka rëndësi për shëndetin tonë, furnizimin me ushqim, për turizmin dhe për vendet e punës. Ligatinat janë jetësore për njerëzit, për ekosistemet e tjera dhe për klimën tonë, duke ofruar shërbime thelbësore të ekosistemit, të tilla si rregullimi i ujit, duke përfshirë kontrollin e përmbytjeve dhe pastrimin e ujit. Më shumë se një miliard njerëz në të gjithë botën varen nga ligatinat për jetesën e tyre, kjo është rreth një në tetë njerëz në Tokë.

Pse janë në rrezik

Ligatinat janë ndër ekosistemet me shkallët më të larta të rënies, humbjes dhe degradimit. Treguesit e tendencave aktuale negative në biodiversitetin global dhe funksionet e ekosistemit parashikohet të vazhdojnë në përgjigje të faktorëve të drejtpërdrejtë dhe të tërthortë, siç janë rritja e shpejtë e popullsisë njerëzore, prodhimi dhe konsumi i paqëndrueshëm dhe zhvillimi teknologjik i lidhur me të, si dhe ndikimet negative të ndryshimeve klimatike.

Ligatinat po zhduken tre herë më shpejt se pyjet dhe janë ekosistemi më i kërcënuar i Tokës. Vetëm në 50 vjet që nga viti 1970 35% e ligatinave të botës janë humbur. Aktivitetet njerëzore që çojnë në humbjen e ligatinave përfshijnë kullimin dhe mbushjen për bujqësi dhe ndërtim, ndotjen, peshkimin e tepërt dhe shfrytëzimin e tepërt të burimeve, speciet pushtuese dhe ndryshimet klimatike.

Ky cikël vicioz i humbjes së ligatinave, kërcënimit të jetesës dhe thellimit të varfërisë është rezultat i të parit gabimisht të ligatinave si toka të shkreta në vend të burimeve jetëdhënëse të vendeve të punës, të ardhurave dhe shërbimeve thelbësore të ekosistemit. Një sfidë kryesore është ndryshimi i mentalitetit për të inkurajuar qeveritë dhe komunitetet që të vlerësojnë dhe të prioritizojnë ligatinat.

/Motilokal.com