Administrata Trump, të enjten, më 12 shkurt, anuloi një gjetje shkencore se ndryshimi i klimës përbën një rrezik për shëndetin publik, një ide që Presidenti Donald Trump e quajti "një mashtrim". Por studime të përsëritura shkencore thonë se është një dëm i dokumentuar dhe i matshëm.

Vazhdimisht, hulumtimet kanë zbuluar rritje të sëmundjeve dhe vdekjeve mijëra çdo vit në një botë që po ngrohet.

Zbulimi i Agjencisë për Mbrojtjen e Mjedisit në vitin 2009, nën administratën Obama, ka qenë baza ligjore e pothuajse të gjitha rregulloreve që luftojnë ngrohjen globale.

“Është çudi që administrata po e anulon konstatimin e rrezikimit, është e ngjashme me këmbënguljen se bota është e sheshtë ose mohimin e ekzistencës së gravitetit”, thotë dr. Howard Frumkin, një mjek dhe profesor emeritus i shëndetit publik në Universitetin e Uashingtonit.

Mijëra studime shkencore kanë shqyrtuar ndryshimet klimatike dhe efektet e tyre në shëndetin e njeriut në pesë vitet e fundit dhe ato tregojnë kryesisht se ndryshimet klimatike janë gjithnjë e më të rrezikshme për njerëzit.

Vdekjet që lidhen me nxehtësinë janë më shumë se dyfishuar në 25 vitet e fundit

Shumë veta arrijnë në përfundimin se në Shtetet e Bashkuara, mijëra njerëz kanë vdekur dhe edhe më shumë janë sëmurë për shkak të ndryshimeve klimatike në dekadat e fundit.

Për shembull, një studim mbi "Trendet e vdekjeve të lidhura me nxehtësinë në SHBA, 1999-2023" në revistën prestigjioze JAMA tregon se numri dhe shkalla vjetore e vdekjeve të lidhura me nxehtësinë është më shumë se dyfishuar në çerek shekullin e kaluar nga 1,069 në vitin 1999 në një rekord prej 2,325 në vitin 2023.

Një studim i vitit 2021 në revistën Nature Climate Change shqyrtoi 732 vende në 43 vende - përfshirë 210 në Shtetet e Bashkuara dhe përcaktoi se më shumë se një e treta e vdekjeve nga nxehtësia janë për shkak të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu. Kjo do të thotë se më shumë se 9,700 vdekje globale në vit i atribuohen ngrohjes nga djegia e qymyrit, naftës dhe gazit natyror.

Një studim i ri i publikuar këtë javë zbuloi se 2.2 për qind e vdekjeve gjatë verës në Teksas nga viti 2010 deri në vitin 2023 ishin të lidhura me nxehtësinë, "pasi ndryshimi i klimës sjell nxehtësi më të shpeshtë dhe intensive në Teksas".

Hulumtimet po lulëzojnë mbi dëmet shëndetësore të ndryshimeve klimatike

Në më shumë se 15 vjet, që kur qeveria përcaktoi për herë të parë ndryshimin e klimës si një rrezik për shëndetin publik, ka pasur më shumë se 29,000 studime të rishikuara nga kolegët që kanë shqyrtuar ndërthurjen e klimës dhe shëndetit, me më shumë se 5,000 që kanë shqyrtuar posaçërisht Shtetet e Bashkuara, sipas bazës së të dhënave kërkimore PubMed të Bibliotekës Kombëtare të Mjekësisë.

Më shumë se 60 për qind e këtyre studimeve janë botuar në pesë vitet e fundit.

“Studime të shumta dokumentojnë se ndryshimi i klimës rrezikon shëndetin, për një arsye të thjeshtë: Është e vërtetë”, thotë Frumkin, një ish-drejtor i Qendrës Kombëtare për Shëndetin Mjedisor i emëruar nga Presidenti George W. Bush.

Në një aktivitet të enjten në Shtëpinë e Bardhë, Trump nuk u pajtua, duke thënë: “Kjo nuk ka të bëjë fare me shëndetin publik. E gjitha kjo është një mashtrim, një mashtrim gjigant.”

Ekspertët nuk pajtohen fuqimisht

“Rreziqet shëndetësore po rriten sepse ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu tashmë kanë ndodhur. Merrni për shembull kupolën e nxehtësisë së vitit 2021, e cila vrau më shumë se 600 njerëz në Veriperëndim”, thotë Dr. Jonathan Patz, një mjek që drejton Qendrën për Kërkime Shëndetësore, Energjike dhe Mjedisore në Universitetin e Wisconsin-Madison. “Studimet e reja të atribuimit të klimës tregojnë se kjo ngjarje u bë 150 herë më e mundshme për shkak të ndryshimeve klimatike.”

Patz dhe Frumkin thonë se “shumica dërrmuese” e studimeve të rishikuara nga kolegët tregojnë dëmet shëndetësore nga ndryshimet klimatike. Studimet e rishikuara nga kolegët konsiderohen standardi i artë i shkencës sepse ekspertë të tjerë shqyrtojnë me kujdes të dhënat, provat dhe metodat, duke kërkuar ndryshime, duke vënë në pikëpyetje teknikat dhe përfundimet.

Studimet shqyrtojnë më shumë sesa vetëm nxehtësinë dhe vdekjet

Studimet e ndryshme shqyrtojnë aspekte të ndryshme të shëndetit. Disa shqyrtojnë vdekjet që nuk do të kishin ndodhur pa ndryshimet klimatike. Të tjerë shqyrtojnë sëmundjet dhe lëndimet që nuk kanë vrarë njerëz. Meqenëse studiuesit përdorën periudha kohore, metoda llogaritjeje dhe aspekte specifike të shëndetit të ndryshme, numrat përfundimtarë të përfundimeve të tyre nuk përputhen plotësisht.

Studimet shqyrtuan gjithashtu pabarazitë midis popujve dhe vendeve të ndryshme. Një fushë në rritje në kërkim janë studimet e atribuimit që llogarisin se çfarë proporcioni i vdekjeve ose sëmundjeve mund t'i atribuohet ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu, duke krahasuar vdekshmërinë dhe sëmundjet në botën reale me atë që simulimet kompjuterike tregojnë se do të ndodhte në një botë pa një rritje të gazrave serrë.

Vitin e kaluar, një ekip ndërkombëtar studiuesish shqyrtoi studime të kaluara për të përcaktuar një kosto vjetore shëndetësore të ndryshimeve klimatike.

Ndërsa shumë studime merren vetëm me vdekjet nga nxehtësia, ky ekip u përpoq të përfshijë një sërë llojesh vdekjesh nga ndryshimet klimatike, valët e të nxehtit, fatkeqësitë ekstreme të motit si Uragani Harvey i vitit 2017, zjarret në pyje, ndotja e ajrit, sëmundjet e përhapura nga mushkonjat si malaria - dhe gjeti qindra mijëra vdekje nga ndryshimet klimatike në nivel global.

Pastaj ata përdorën statistikat e vetë EPA-s që i japin një vlerë dollari jetës njerëzore 11.5 milionë dollarë në dollarët e vitit 2014 (9.7 milionë euro) dhe llogaritën një kosto vjetore globale “rreth të paktën 10 miliardë dollarëve” (8.4 miliardë euro).

Studimet gjithashtu e lidhin ndryshimin e klimës me infeksionet që transmetohen nga uji që shkaktojnë diarre, probleme të shëndetit mendor dhe madje edhe probleme me ushqyerjen, thotë Frumkin.

“Shëndeti publik nuk ka të bëjë vetëm me parandalimin e sëmundjeve, vdekjes dhe paaftësisë, por edhe me mirëqenien. Gjithnjë e më shumë po shohim njerëz të zhvendosur nga rritja e nivelit të deteve, stuhitë dhe zjarret që intensifikohen”, thotë dr. Lynn Goldman, mjeke dhe dekane emeritus në Shkollën e Shëndetit Publik të Universitetit George Washington.

"Ne vetëm sa kemi filluar të kuptojmë pasojat e plota të një klime në ndryshim në aspektin shëndetësor."

I ftohti gjithashtu vret dhe kjo po zvogëlohet

Çështja ndërlikohet kur llogariten vdekjet që lidhen me të ftohtin. Këto vdekje po ulen, megjithatë studimet tregojnë se në Shtetet e Bashkuara ka ende 13 herë më shumë vdekje nga ekspozimi ndaj të ftohtit sesa nga ekspozimi ndaj të nxehtit.

Një studim tjetër arrin në përfundimin se derisa bota të ngrohet edhe me 1.5 gradë Celsius nga tani e tutje, numri i vdekjeve që lidhen me temperaturën nuk do të ndryshojë shumë "për shkak të uljes kompensuese të vdekshmërisë që lidhet me të ftohtin dhe rritjes së vdekjeve që lidhen me të nxehtin".

Por ky studim tha se pasi temperaturat rriten përtej këtij pragu, dhe nëse shoqëria nuk përshtatet me nxehtësinë në rritje, “vdekshmëria totale rritet me shpejtësi”.

/Motilokal.com