Në vitin 1941, dy astronautë nisin një mision që duket i pamundur. Ata përpiqen të trajnojnë një robot për të operuar një stacion energjie diellore në hapësirë, i aftë të furnizojë me energji gjithë Sistemin Diellor. Kjo ishte vetëm fantazi, pjesë e tregimit “Arsyeja” nga Isaac Asimov. Por më pak se 20 vjet më vonë, shkencëtarët filluan ta marrin seriozisht idenë e prodhimit të energjisë së rinovueshme në hapësirë.

Së fundmi, studiues në King's College London thanë se deri në vitin 2050, panelet diellore në hapësirë mund të ulin me 80 për qind nevojën e Evropës për energji të rinovueshme tokësore. Pyetja është nëse kjo është realisht e arritshme.

Çfarë është energjia diellore me bazë në hapësirë

Sistemet e energjisë diellore në hapësirë përbëhen nga satelitë shumë të mëdhenj në orbitë të lartë, ku dielli është i dukshëm mbi 99 për qind të kohës. Ata mbledhin energjinë me reflektorë të ngjashëm me pasqyra dhe e transmetojnë në një pikë fikse në Tokë përmes një rrezeje të sigurt. Në Tokë, energjia shndërrohet në elektricitet dhe futet në rrjet për përdorim nga shtëpitë dhe bizneset.

Një studim i porositur nga Department for Energy Security and Net Zero tregon se sisteme të vogla mund të jenë konkurruese në kosto që në vitin 2040, sidomos nëse lidhen me infrastrukturën ekzistuese si parqet eolike në det.

A është kjo zgjidhja për t’u larguar nga lëndët djegëse fosile

Kalimi nga nafta dhe gazi po ecën ngadalë. Në samitin e klimës COP30 në Belém, mbi 90 vende mbështetën idenë e heqjes graduale të lëndëve djegëse fosile, por kjo nuk u përfshi në marrëveshjen përfundimtare.

Megjithatë, në vitin 2025, për herë të parë, era dhe dielli prodhuan më shumë energji elektrike se burimet fosile në Bashkimin Evropian. Pesha e energjisë fosile ra nga 36.7 për qind në 29 për qind të përzierjes totale.

Dr. Adam Law nga Loughborough University thotë se çdo teknologji e rinovueshme do të ketë rol, sidomos kur kërkesa për energji pritet të dyfishohet deri në vitin 2050. Ai thekson se në hapësirë ka rreth 1367 W për metër katror rrezatim të vazhdueshëm diellor, shumë më tepër se mesatarja në Mbretërinë e Bashkuar. Kjo do të thotë furnizim më i qëndrueshëm, pa ndërprerje nga moti apo kufizimet e rrjetit.

Kostoja reale

Në Tokë, energjia diellore është ndër më të lirat. Në vendet me shumë diell, prodhimi mund të kushtojë rreth 0.023 euro për njësi energjie. Por ndërtimi i një sistemi në hapësirë është histori tjetër. Parashikohet që zhvillimi të kërkojë rreth 15.8 miliardë euro për të arritur një prototip në shkallë gigavati.

Kostot e lëshimit kanë rënë ndjeshëm, kryesisht falë kompanive si SpaceX dhe raketave të ripërdorshme. Por sfida mbetet e madhe. Duhet prodhim në shkallë të gjerë, qeliza diellore rezistente ndaj rrezatimit dhe dizajn modular për të shmangur rritjen e mbeturinave orbitale.

Edhe mirëmbajtja do të jetë e ndërlikuar. Nëse ndodh një defekt në orbitë, ndërhyrja nuk është e thjeshtë.

Siguria dhe mjedisi

Sipas NASA, emetimet nga këto sisteme mund të jenë të krahasueshme me energjitë e rinovueshme tokësore dhe shumë më të ulëta se ato fosile.

Nga ana tjetër, ekziston rreziku i sulmeve kibernetike apo sabotimit. Infrastrukturat energjetike janë objektiva tërheqëse për shtete armiqësore. Raporte nga kompania Frazer Nash theksojnë se siguria duhet të jetë pjesë e projektimit që në fillim, me bashkëpunim ndërkombëtar dhe mbrojtje të fortë kibernetike.

Në fund, energjia diellore në hapësirë nuk është zgjidhje magjike. Është e shtrenjtë, teknologjikisht sfiduese dhe kërkon koordinim global. Por potenciali është real. Nëse realizohet si duhet, mund të bëhet një pjesë e rëndësishme e sistemit energjetik të së ardhmes.

/Motilokal.com