"Deti i plastikës", i dukshëm nga hapësira, midis inovacionit teknologjik, gjurmës mjedisore dhe pabarazive sociale.

Ishte në vitin 2007 kur astronauti spanjoll Pedro Duque deklaroi se e vetmja strukturë e ndërtuar nga njeriu e dukshme nga hapësira ishin serrat në Almeria. Ai i përshkroi ato si një njollë të qartë e të bardhë që dallohet nga kodrat e errëta të rajonit El Ejido në Spanjën jugore. Në një sipërfaqe prej 330,000 hektarësh, të njohur edhe si "deti i plastikës", miliona ton fruta dhe perime prodhohen dhe eksportohen në të gjithë Evropën. Mbulesat e bardha të serrave janë të dukshme nga hapësira dhe, sipas Observatorit të Tokës të NASA-s, reflektojnë rrezet e diellit aq fort sa zona shkëlqen si një pasqyrë.

Almeria është bërë simbol i bujqësisë intensive dhe inovacionit teknologjik, si dhe një pikë referimi për eksportet e perimeve, kontrollin biologjik të dëmtuesve dhe teknologjinë. Çdo vit prodhohen më shumë se 3 milionë ton prodhime, domate, speca, kastravecë, patëllxhanë. Në shtatë dekada, një nga rajonet më të varfra të Spanjës është transformuar në një nga ekonomitë bujqësore më dinamike të vendit.

Si filloi e gjitha

Në vitet 1950, zona ishte e thatë dhe pothuajse e shkretë. Fermerët filluan të përdorin mbulesë plastike për të ruajtur lagështinë e tokës dhe për të mbrojtur të korrat nga erërat e forta. Ata shpejt zbuluan se toka më e ngrohtë dhe lagështia e shtuar përmirësuan ndjeshëm rendimentet, krahasuar me kultivimin në natyrë. Praktika u përhap me shpejtësi në dekadat në vijim, duke krijuar një sistem të integruar bujqësor që tani mbështet jo vetëm ekonominë lokale, por edhe zinxhirin evropian të furnizimit me ushqime.

Një mikroklimë artificiale

Ngjyra e bardhë e plastikës reflekton rrezet e diellit në atmosferë si një pasqyrë, duke shkaktuar uljen e temperaturës në zonë me 0.3 gradë për dekadë, krahasuar me pjesën tjetër të vendit, e cila po përjeton një rritje mbi mesataren. Sipas Qendrës së Kërkimeve në Fushë të Barcelonës (BFSC), serrat kompensojnë temperaturat në rritje të shoqëruara me ngrohjen globale.

Studiuesit nga Universiteti i Almerias konfirmuan se shkaku i ftohjes në zonë ishte rritja e albinizmit, i cili është edhe më i fortë gjatë muajve të verës kur serrat zbardhen më tej. Sipas ekspertëve, deri në 45% e gjurmës totale të karbonit të të korrave mund të konsiderohet se kompensohet nga ky proces. Almeria paraqitet kështu si një shembull paradoksal ku bujqësia intensive është e lidhur me një fenomen lokal të ftohjes.

Një det mikroplastikash

Përdorimi i përhapur i plastikës, megjithatë, është një nga sfidat më serioze mjedisore në Almeria. Vlerësohet se çdo vit prodhohen rreth 33,000 ton mbetje plastike, shumica e të cilave hidhen ilegalisht. Në zonat ku toka është bërë shterpë, serrat braktisen. Mbulesat e konsumuara përfundojnë në det. Në të njëjtën kohë, rrezet e diellit e zbërthejnë plastikën në mikroplastika, të cilat transportohen nga ajri dhe arrijnë në det ose në tokë.

Në një rast të rëndësishëm, një autopsi e balenës zbuloi se ajo kishte konsumuar 17 kilogramë plastikë, shumica e së cilës vinte nga serrat. Përveç kësaj, zgjerimi i të korrave dhe zhvillimi urban në zonën përreth kërcënon biodiversitetin, veçanërisht një nga ligatinat e mbrojtura, një strehë për flamingot dhe specie të tjera. Në të njëjtën kohë, mbishfrytëzimi i ujërave nëntokësore dhe përdorimi i gjerë i pesticideve kanë shkaktuar ndotje të tokës dhe ujërave nëntokësore. Imazhi pothuajse surreal i serrave ishte vendi i xhirimit të sekuencës hapëse të filmit Blade Runner 2049, ndërsa "luajti" gjithashtu në serialin spanjoll të krimit Mar de plástico, të transmetuar nga stacioni spanjoll Antena 3.

Nga numri një në botë në supremacinë kineze

Për vite me radhë, Almeria mbajti titullin e serrës më të madhe në botë. Sot ajo mbetet më e madhja në Evropë, por lideri botëror është Weifang, në provincën Shandong të Kinës. Qyteti kinez, i njohur si "kryeqyteti i perimeve", shtrihet në të paktën 800,000 hektarë, më shumë se dyfishi i sipërfaqes së Almerias. Kina është shtëpia e 60% të serrave në botë, me Weifang që i siguron të gjithë vendit perime dhe fruta jashtë sezonit, të tilla si kastravecë, patëllxhanë, domate, luleshtrydhe, rrush, kivi dhe fruta dragoi.

Zgjidhja relativisht ekonomike e serrës ka rezultuar të jetë fitimprurëse për fermerët të cilët në këtë mënyrë rrisin ritmin, sezonin e të korrave dhe të ardhurat e tyre. Në të njëjtën kohë, ata kontrollojnë temperaturën dhe kushtet e ndriçimit, ndërsa zbatojnë inovacione teknologjike për një efikasitet edhe më të madh. Sipas hulumtimeve nga Universiteti i Kopenhagenit, rritja e kërkesës ka kontribuar në lulëzimin e serrave, me prodhimin total të domateve dhe kastravecave që është rritur gjashtëfish midis viteve 1990 dhe 2020, megjithëse nivelet e eksportit kanë mbetur të njëjta.

Progresi dhe pabarazitë

Rajoni i Almerías është një model për metodat e përparuara bujqësore, të tilla si ujitja me pika që drejton ujin në rrënjët e bimëve dhe siguron deri në 50% kursime uji, kontrolli biologjik i dëmtuesve dhe teknika të tjera të qëndrueshme. Megjithatë, zhvillimi i bujqësisë nuk është shoqëruar vetëm me sukses, por edhe me akuza serioze për shfrytëzim të punës, veçanërisht të migrantëve nga vendet e Afrikës Veriore dhe Subsahariane. Paga degraduese, orë të gjata pune në temperatura që tejkalojnë 40-45 gradë Celsius, punë e padeklaruar, ekspozim ndaj substancave toksike, kushte të pasigurta strehimi, shpesh në kampe të improvizuara të bëra prej kartoni ose plastike "chabolas" pa infrastrukturë bazë, ujë të rrjedhshëm ose energji elektrike, qasje e kufizuar në kujdes shëndetësor, janë vetëm disa nga pikat e errëta në rastin e Almerias.

Organizatat dhe sindikatat për të drejtat e njeriut po bëjnë thirrje për kontrolle më të rrepta dhe transparencë më të madhe në zinxhirin e furnizimit. Në vitet e fundit, ka pasur përpjekje për të shtrënguar kontrollet dhe për të zbatuar praktika më të qëndrueshme dhe më të përgjegjshme nga ana sociale. Por problemi nuk është eliminuar dhe mbetet një objekt debati publik në Spanjë.

E gjithë kjo na çon te një çështje që pak prej nesh e kanë marrë në konsideratë kur jemi para raftit të supermarketit duke zgjedhur perimet dhe frutat tona. Pas produkteve të freskëta të rregulluara me kujdes, shpesh ka punëtorë "të padukshëm" që thjesht mbijetojnë dhe na kujtojnë se çfarë fshihet pas shkëlqimit të bardhë të dukshëm nga Hapësira.

/newmoney/Motilokal.com

Foto: Getty Images/Ideal Image