Nëse jetoni në Spanjë, Portugali ose Francë, mund të jetë mirë të prisni para se ta lani makinën.

Një re masive pluhuri Saharian po përhapet aktualisht përmes Mesdheut dhe në Evropën Perëndimore, duke sjellë me vete perëndime portokalli, horizonte të mjegullta dhe një shtresë të hollë rëre shkretëtire që do të mbulojë gjithçka, nga xhamat e përparmë deri te panelet diellore.

Sipas parashikimeve të fundit nga Shërbimi i Monitorimit të Atmosferës Kopernikus (CAMS), retë pritet të lëvizin drejt veriut gjatë ditëve në vijim, duke ndikuar ndjeshëm në cilësinë e ajrit në të gjithë Gadishullin Iberik përpara se të arrijnë deri në Mbretërinë e Bashkuar dhe Skandinavi.

Ato grimca janë ngritur në ajër nga Sahara dhe kanë udhëtuar mijëra kilometra deri në Evropë. "Kjo thjesht tregon se ne jemi të lidhur përtej kufijve dhe kontinenteve nga përbërja e atmosferës", thotë Mark Parrington, Shkencëtar i Lartë në CAMS.

Ndërkohë që pluhuri krijon foto spektakolare me nuanca sepia, ai sjell gjithashtu një rrezik të heshtur për shëndetin. Shërbimet kombëtare të motit, përfshirë AEMET në Spanjë, IPMA në Portugali dhe Météo-France, kanë lëshuar paralajmërime në lidhje me cilësinë e degraduar të ajrit.

Shqetësimi kryesor gjatë një ngjarjeje pluhuri në Sahara është PM10, që do të thotë lëndë grimcore me diametër më të vogël se 10 mikrometra. Këto janë grimca relativisht të trasha, por janë mjaftueshëm të vogla për të kaluar në mushkëri, ku mund të irritojnë rrugët e frymëmarrjes, të përkeqësojnë astmën dhe të ndikojnë te grupet vulnerabël si të moshuarit dhe fëmijët e vegjël.

Nëse jetoni në një qytet evropian, ndoshta jeni më të njohur me ndotjen PM2.5, e cila është shumë më e imët dhe vjen nga gazrat e shkarkimit, proceset industriale dhe djegia e drurit. Meqenëse grimcat PM2.5 janë më të vogla, ato mund të depërtojnë më thellë në mushkëri dhe madje të hyjnë në qarkullimin e gjakut.

Ndërsa pluhuri i Saharasë përbëhet kryesisht nga grimcat më të mëdha minerale PM10, përqendrimi i lartë gjatë këtyre ngjarjeve mund të shkaktojë që nivelet totale të grimcave të rriten shumë përtej kufijve të sigurisë të Organizatës Botërore të Shëndetësisë në disa zona.

A është ndryshimi i klimës fajtor për ndotjen nga pluhuri?

Ngjarjet e pluhurit të Saharasë shpesh bëjnë bujë në media dhe, ndërsa na kujtojnë mjedise të nxehta dhe me pluhur, duhet të jemi të kujdesshëm kur i lidhim ato me një planet që po ngrohet.

Sipas Parrington, shkenca nuk është ende e vendosur. "Nuk ka një pamje të qartë se si shkretëtirëzimi ndikon saktësisht në burimin e pluhurit", shpjegon ai, duke iu referuar zgjerimit të Shkretëtirës Sahara në jug, të nxitur nga ndryshimet klimatike dhe aktiviteti njerëzor.

Parrington thekson se një pjesë e madhe e këtij pluhuri buron nga pika të nxehta specifike si Depresioni Bodélé në Çad, ku pluhuri është mjaftueshëm i lehtë për t'u ngritur në atmosferë nën kushte specifike presioni. Temperaturat më të larta, thatësira dhe avullimi më i lartë çojnë në lagështi më të ulët të tokës, dhe nëse i kombinoni këto efekte me menaxhimin e dobët të tokës, kjo është e favorshme për më shumë stuhi rëre dhe pluhuri.

Për më tepër, ka disa spekulime se ndryshimet në qarkullimin atmosferik të lidhura me efektet e ndryshimeve klimatike mund të rrisin frekuencën e stuhive të pluhurit të Saharasë që arrijnë në Evropë.

Megjithatë, shkencëtarët janë të kujdesshëm që t’i lidhin të dyja drejtpërdrejt, pasi nuk ka të dhëna të mjaftueshme historike për t’i lejuar ata të gjurmojnë një sinjal të qartë. “Me sa di unë, nuk ka studime përfundimtare që lidhin mënyrën se si shkretëtirëzimi, shpyllëzimi dhe gjëra të tjera po ndikojnë në pluhurin mineral në atmosferë, kështu që mendoj se është ende një çështje mjaft e hapur”, thotë Parrington për Euronews Green.

Çfarë duhet të prisni më vonë këtë javë?

Ndërsa pluhuri lëviz, banorët në zonat e prekura mund të shohin grimcat e përziera me shiun, duke lënë një mbetje të errët në sipërfaqe pasi uji të avullojë.

Zyrtarët e shëndetësisë rekomandojnë që njerëzit në zonat me ndikim të lartë të shmangin ushtrimet e lodhshme në natyrë ndërsa mjegulla vazhdon.

Për të tjerët, mund të jetë koha për të nxjerrë kamerën tuaj më të mirë për të kapur disa pamje të perëndimit të diellit në stilin marsian, ndërsa pluhuri shpërndan dritën e mbrëmjes në ngjyra të gjalla portokalli dhe të kuqe.

/Motilokal.com