Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) ka paralajmëruar për një tronditje të paparë energjitike, me prodhimin global të naftës që ka rënë me mbi 10 milionë fuçi në ditë në mars, ndërsa përpjekjet diplomatike midis Uashingtonit dhe Teheranit dështojnë.

Sipas raportit të fundit mujor nga IEA, të publikuar të martën, bota aktualisht po përballet me ndërprerjen më të madhe të furnizimit me naftë në histori.

Paraliza e linjave të transitit përmes Ngushticës së Hormuzit ka bërë që dërgesat jetësore të bien nga 20 milionë fuçi në ditë në shkurt në vetëm 3.8 milionë në fillim të prillit.

Kjo tkurrje akute e ka çuar çmimin e naftës së papërpunuar të Detit të Veriut në 130 dollarë për fuçi, ndërsa agjencia tani pret që kërkesa globale të tkurret me 80,000 fuçi në ditë gjatë gjithë vitit 2026, një përmbysje e ndjeshme nga parashikimet e mëparshme të rritjes.

Ndërsa çmimet e kontratave të ardhshme, të tilla si nafta e papërpunuar Brent dhe WTI, po tregtohen rreth 96-98 dollarë për fuçi në kohën e shkrimit të këtij artikulli, tregu fizik për dorëzim të menjëhershëm tregoi ngushtësi ekstreme, me ngarkesa të shpejta që u tregtuan 20-30 dollarë mbi nivelet referuese.

Shpallja e një armëpushimi dyjavor midis SHBA-së dhe Iranit ka dhënë një lehtësim të vogël, por IEA mbetet e kujdesshme. Agjencia vëren se është plotësisht e paqartë nëse kjo pauzë do të çojë në një paqe të qëndrueshme apo në një kthim në flukset e rregullta të transportit detar.

Një bllokadë e afërt e SHBA-së ndaj anijeve që hyjnë në portet iraniane, e cila pritet të hyjë në fuqi së shpejti, gjithashtu shton rrezik të mëtejshëm.

Pa një zgjidhje të përhershme të negociuar, IEA paralajmëron se bota duhet të përgatitet për një skenar "konflikti të zgjatur", ku tregjet e energjisë përballen me ndërprerje edhe më të rënda në gjysmën e dytë të vitit.

Pas negociatave të dështuara SHBA-Iran, Presidenti i SHBA-së Donald Trump deklaroi se Irani nuk është "i gatshëm të heqë dorë nga ambiciet e tij bërthamore" dhe kërcënimeve të ripërtërira që kushtëzojnë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit duke deklaruar se "është më mirë të fillojnë procesin e hapjes së shpejtë të kësaj rruge ujore ndërkombëtare!"

Prodhimi i OPEC, pakësimi i inventarit dhe shkatërrimi i kërkesës

Ndikimi fizik i konfliktit është më i dukshëm në të dhënat e prodhimit të aleancës OPEC+, ku shtetet anëtare kanë parë rënie të prodhimit të tyre për shkak të dëmtimit të infrastrukturës dhe pamundësisë për të lëvizur fuçitë.

Sipas të dhënave për marsin, furnizimi total i OPEC+ ra me 9.4 milionë fuçi në ditë në bazë mujore. Vendi me peshë të madhe i grupit, Arabia Saudite, pa furnizimin e tij të binte nga 10.4 milionë fuçi në ditë në shkurt në 7.25 milionë në mars.

Situata është edhe më e rëndë për Irakun, i cili pa prodhim të binte nga 4.57 milionë fuçi në ditë në 1.57 milionë, duke përfaqësuar një humbje prej gati dy të tretash të kapacitetit të tij.

Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe shënuan gjithashtu rënie të ndjeshme, me furnizimin e Kuvajtit që ra në 1.19 milion fuçi në ditë nga një nivel i lartë prej 2.54 milion në shkurt.

Ndërsa disa eksporte janë ridrejtuar përmes bregdetit perëndimor të Arabisë Saudite ose tubacionit ITP në Turqi, këto rrugë alternative janë rritur vetëm në 7.2 milionë fuçi në ditë, duke lënë një deficit masiv që tregu global po përpiqet ta mbushë.

Mungesa e naftës së papërpunuar ka shkaktuar atë që IEA e përshkruan si "shkatërrim të kërkesës", veçanërisht në sektorët petrokimikë dhe të aviacionit.

Kërkesa globale për naftë vlerësohet të jetë tkurrur me 2.3 milionë fuçi të tjera në ditë në prill.

Kjo rënie udhëhiqet nga prodhuesit aziatikë të petrokimikateve, të cilët janë detyruar të kufizojnë operacionet ndërsa furnizimet me lëndë të parë po pakësohen, ndërsa anulimet e fluturimeve në të gjithë Evropën dhe Azinë kanë çuar në një rënie vertikale të konsumit të karburantit për avionë.

Rafineritë që nuk preken drejtpërdrejt nga konflikti megjithatë po përballen me kosto rekord. Prodhimi global i naftës bruto pritet të bjerë me mesatarisht 1 milion fuçi në ditë gjatë gjithë vitit 2026.

Në Singapor, çmimi i distilateve të mesme arriti nivelet më të larta të të gjitha kohërave mbi 290 dollarë për fuçi, duke reflektuar dëshpërimin e rafinerëve për të siguruar çdo produkt të disponueshëm.

IEA vëren se, ndërsa marzhet e rafinimit u rritën përkohësisht, ngushtësia e përgjithshme në treg është e paqëndrueshme për industrinë globale.

Për të ruajtur operacionet bazë, shumë kombe tani po i pakësojnë në mënyrë agresive rezervat e tyre vendase.

Inventarët globalë të naftës të vëzhguar ranë me 85 milionë fuçi në mars, megjithëse agjencia thekson një "shkëputje" shqetësuese në gjeografi.

Ndërsa rezervat në vendet importuese aziatike ranë me 31 milionë fuçi, inventarët në fakt u rritën brenda Lindjes së Mesme dhe Kinës, duke u bllokuar në thelb pas bllokadës ose duke u mbajtur në magazina lundruese.

/Motilokal.com