“Ditë me shi, humor i rënduar.”
“Natyrë e ndritshme si dielli.”
“Fytyrë si rrufe.”
“Nuk ndihem mirë.”

Këto shprehje tregojnë sa shumë mund të ndikojë moti në humor, energji dhe edhe në mënyrën si funksionon mendja.

Natyrisht, lidhja jote me motin nuk është aq e thjeshtë sa “ftohtë = keq” apo “ngrohtë = mirë”.

Nëse jeton në një zonë të thatë, një ditë e freskët me erë mund të jetë shumë e këndshme. Nga ana tjetër, vapë dhe lagështi e verës mund të bëhen të padurueshme, sidomos nëse ecën apo shkon me biçikletë në punë.

Edhe preferencat personale kanë shumë peshë. Sipas një studimi më të vjetër, njerëzit zakonisht bien në një nga këto kategori:

• Dashamirës të verës: ndihen më mirë kur është ngrohtë dhe me diell
• Ata që nuk e durojnë verën: ndihen më keq në vapë dhe diell
• Ata që nuk e durojnë shiun: humori u bie kur bie shi
• Të paprekurit: moti nuk u ndikon shumë në humor

Pavarësisht dallimeve, moti dhe klima ndikojnë te njerëzit në disa mënyra kryesore.

Humori

Zakonisht lidhet kështu:

Humor më i ulët: temperatura shumë të ulëta ose shumë të larta, lagështia e madhe, shiu dhe mjegulla.
Humor më i mirë: temperatura mesatare, qiell i kthjellët dhe diell.

Energjia

Në të ftohtë, trupi ka tendencë të ngadalësohet, sikur kërkon pushim. Në temperatura më të ngrohta, energjia rritet, por vetëm deri diku. Kur nxehtësia bëhet e tepërt, fillon lodhja.

Edhe drita ka rol. Dita e gjatë dhe me diell të mban zgjuar dhe aktiv. Ditët e shkurtra ose me re të bëjnë më të plogësht.

Stresi

Ndoshta e ke ndjerë atë shqetësimin e lehtë para një stuhie. Trupi reagon ndaj rënies së presionit atmosferik, duke aktivizuar sistemin e stresit.

Temperaturat e larta gjithashtu rrisin nervozizmin. Në vapë, njerëzit shpesh bëhen më të irrituar dhe më të tensionuar.

Të menduarit dhe vendimmarrja

Moti i ngrohtë dhe me diell mund të:

• përmirësojë kujtesën
• të bëjë më të hapur ndaj ideve të reja
• të ndihmojë përqendrimin

Por gjithashtu mund të të bëjë më impulsiv, sidomos në vendime financiare.

Këto efekte ndihen më shumë kur je jashtë, jo thjesht duke parë nga dritarja.

Rreziku për vetëvrasje

Studimet tregojnë se tentativat janë më të shpeshta në pranverë dhe fillim vere. Arsyet nuk janë plotësisht të qarta, por mund të lidhen me:

• rritjen e dritës
• ndryshimet në kimikatet e trurit
• rritjen e temperaturës
• polenin dhe inflamacionin

Moti vetë nuk është shkaku i vetëm, por mund të jetë një faktor shtesë për dikë që tashmë është në rrezik.

Kush ndikohet më shumë?

Për shumë njerëz, moti ka ndikim të vogël. Por rreth 30% përjetojnë ndjeshmëri ndaj ndryshimeve të motit, me simptoma si:

• nervozizëm
• migrenë
• pagjumësi
• vështirësi në përqendrim
• dhimbje në plagë të vjetra

Kjo gjendje njihet si meteoropati dhe zakonisht kalon kur përmirësohet moti.

Prek më shpesh:

• gratë
• personat më në moshë
• ata me ndjeshmëri emocionale më të lartë
• njerëzit me çrregullime të humorit

Lidhja me çrregullimet mendore

Depresioni sezonal

Shfaqet zakonisht në vjeshtë dhe dimër, me lodhje dhe humor të ulët. Por tek disa ndodh e kundërta, pra përkeqësohen në pranverë dhe verë.

Depresioni i përgjithshëm

Mund të shfaqet në çdo kohë, por shpesh rritet në mot të ftohtë, me erë apo borë.

Çrregullimi bipolar

Shpesh ndjek një ritëm sezonal: depresion në dimër dhe episode maniake në pranverë dhe verë.

Ndryshimet klimatike

Temperaturat e larta:

• ulin ndjenjat pozitive
• rrisin zemërimin dhe lodhjen

Ndërkohë, rritja e temperaturave globale lidhet edhe me më shumë agresivitet dhe dhunë.

Ngjarjet ekstreme si përmbytje, zjarre apo stuhi mund të shkaktojnë:

• ankth
• depresion
• stres post-traumatik

Fëmijët janë veçanërisht të ndjeshëm.

Edhe pa u prekur direkt, shumë njerëz ndjejnë ankth për të ardhmen, që njihet si ankth klimatik.

Si të përballesh

Nuk mund ta ndryshosh motin, por mund të bësh disa gjëra:

• mbaj shënim si ndikon moti te ti
• kontrollo parashikimin dhe planifiko ditët
• qëndro brenda kur moti është i rëndë
• kërko ndihmë profesionale nëse simptomat zgjasin

Ka edhe trajtime të ndryshme, si terapi, terapi me dritë apo medikamente, varësisht nga rasti.

Për shumicën, moti ka ndikim të lehtë. Por për një pjesë të madhe, ndryshimet atmosferike ndikojnë realisht në gjendjen mendore.

Dhe me ndryshimet klimatike, këto efekte po bëhen gjithnjë e më të dukshme. Ndihma profesionale është e rëndësishme, por edhe përpjekjet për të përballuar ndryshimet klimatike kanë rol të madh në këtë histori.

/Motilokal.com