Vdekjet nga nxehtësia, sëmundjet infektive dhe pasiguria ushqimore po rriten në të gjithë Evropën, ndërsa veprimi politik dhe ndërgjegjësimi publik mbeten prapa, sipas raportit të Lancet Countdown të vitit 2026.

Dritarja për veprime kuptimplote të përqendruara në shëndet po ngushtohet ndërsa ndikimet e ndryshimeve klimatike intensifikohen në të gjithë Evropën, sipas raportit të Lancet Countdown Europe të publikuar të mërkurën.

Edicioni i vitit 2026 i raportit paralajmëron se progresi i bërë në Evropë gjatë viteve të fundit nuk duhet të merret si i mirëqenë. Pavarësisht përshkallëzimit të rreziqeve shëndetësore, angazhimi publik, politik dhe mediatik mbi klimën dhe shëndetin po ngec ose po zvogëlohet pikërisht kur nevoja për veprim është më urgjente.

“Në të gjithë Evropën, ndikimet shëndetësore të ndryshimeve klimatike po intensifikohen më shpejt nga sa po vazhdon reagimi ynë”, tha Joacim Rocklöv, bashkëdrejtor i Lancet Countdown Europe dhe profesor në Universitetin e Heidelbergut.

Rreziqe të rritura shëndetësore

Raporti gjeti një rritje të dukshme të ndikimeve të drejtpërdrejta dhe të tërthorta shëndetësore të ndryshimeve klimatike në të gjithë kontinentin.

Nga ana e drejtpërdrejtë, pothuajse të gjitha rajonet evropiane të monitoruara përjetuan një rritje të vdekjeve që i atribuohen nxehtësisë gjatë viteve 2015-2024 krahasuar me vitet 1991-2000, me paralajmërimet ditore për nxehtësi ekstreme që u rritën me 318% gjatë së njëjtës periudhë.

Rritja e ekspozimit ndaj nxehtësisë po nxit gjithashtu shkallë më të lartë të sëmundjeve që lidhen me nxehtësinë, çrregullimeve të gjumit, përkeqësimit të sëmundjeve kronike dhe rezultateve të pafavorshme të lindjes.

Cilësia e dobët e ajrit është lidhur me një rritje të sëmundjeve të frymëmarrjes dhe kardiovaskulare, si dhe me rezultate të tjera të pafavorshme shëndetësore.

Në mënyrë indirekte, ndryshimi i klimës po nxit pasigurinë ushqimore në të gjithë Evropën për shkak të rritjes së temperaturave dhe thatësirës së përhapur. Raporti zbuloi se mbi një milion njerëz shtesë u prekën nga pasiguria ushqimore e moderuar ose e rëndë në të gjithë Evropën në vitin 2023, krahasuar me periudhën bazë 1981-2010.

Autorët vunë në dukje se ndryshimi i klimës po përshpejton gjithashtu përhapjen e sëmundjeve infektive, ndërsa temperaturat në rritje zgjerojnë habitatet e mushkonjave.

Rreziku mesatar i përgjithshëm i shpërthimeve të dengues në Evropë është pothuajse katërfishuar gjatë dekadës së fundit, duke u rritur me 297% që nga viti 1980–2010. Rastet e raportuara të virusit të Nilit Perëndimor, Chikungunya dhe Zika po rriten gjithashtu në të gjithë rajonin.

“Rritja e nxehtësisë, përkeqësimi i ndotjes së ajrit në familje, ekspozimi ndaj sëmundjeve infektive dhe kërcënimet në rritje ndaj sigurisë ushqimore po i vënë miliona njerëz në rrezik sot - jo në një të ardhme të largët”, tha Rocklöv.

“Zgjedhjet që bëjmë tani do të përcaktojnë nëse këto ndikime shëndetësore përkeqësohen shpejt apo nëse do të fillojmë të ecim drejt një Evrope më të sigurt, më të drejtë dhe më elastike.”

Megjithatë, raporti paralajmëron për një hendek të konsiderueshëm midis të kuptuarit shkencor dhe veprimit shoqëror. Ndërgjegjësimi publik duket i fragmentuar, me shqetësimet shëndetësore që prioritizohen gjerësisht, por rrallë të lidhura me ndryshimet klimatike si shkaku i tyre themelor.

Reagimi politik dhe publik nuk po arrin të mbajë ritmin

Nga 4,477 fjalime të mbajtura në Parlamentin Europian në vitin 2024, vetëm 21 prej tyre trajtuan lidhjen midis ndryshimeve klimatike dhe shëndetit. Ky model pasqyrohet në komunikimet e partive dhe strategjitë e mediave sociale, ku kryqëzimi klimë-shëndetësi pothuajse mungon.

Autorët paralajmërojnë se shkëputja midis provave alarmante dhe momentumit politik kërcënon të pengojë progresin.

Megjithatë, ata vunë në dukje se masa të tilla si investimi në energjinë e pastër tregojnë se veprimi pozitiv për klimën për shëndetin është i realizueshëm dhe efektiv, por ritmi duhet të përshpejtohet.

“Ridrejtimi i investimeve nga lëndët djegëse fosile në energji të pastër, përmirësimi i cilësisë së ajrit, mbrojtja e grupeve vulnerabël dhe përgatitja e sistemeve shëndetësore për tronditjet klimatike në rritje do të sjellë përfitime të menjëhershme dhe afatgjata shëndetësore”, tha Cathryn Tonne, bashkëdrejtoreshë e Lancet Countdown Europe dhe profesoreshë në Institutin e Barcelonës për Shëndetin Global (ISGlobal).

“Dritarja për veprim po ngushtohet, por Evropa ka një mundësi për të përforcuar lidershipin e saj në dekarbonizim dhe për të ndjekur veprime të shpejta, të koordinuara dhe të përqendruara në shëndet për klimën, për të mbrojtur jetët, për të zvogëluar pabarazitë dhe për të ndërtuar një të ardhme elastike dhe me karbon të ulët.”

/Motilokal.com