Një panel ekspertësh globalë është krijuar për të ofruar kontribut shkencor për vendet që duan të zvogëlojnë varësinë e tyre nga lëndët djegëse fosile dhe të menaxhojnë rreziqet në rritje të çmimeve të larta të naftës, konfliktit gjeopolitik dhe dëmeve ekstreme nga moti.

Iniciativa u njoftua në ditën e hapjes së një takimi inovativ për veprimin klimatik në Santa Marta, ku mikpritësit kolumbianë hartuan një draft-udhërrëfyes për tranzicionin e tyre kombëtar të energjisë.

Kjo shënoi një fillim me ambicie të lartë të konferencës së parë globale mbi kalimin larg lëndëve djegëse fosile. Eventi, nga 24-29 prill, ka bashkuar më shumë se 50 kombe, dhjetëra qeveri lokale dhe rreth 2,800 përfaqësues të shoqërisë civile në një "koalicion të vullnetit" që synon të rigjallërojë përpjekjet ndërkombëtare për të zvogëluar emetimet e ngrohjes së planetit nga nafta, gazi dhe qymyri.

Paneli i ri shkencor për tranzicionin global të energjisë synon t'u shtojë peshë intelektuale këtyre përpjekjeve. Ekspertët në klimë, ekonomi dhe teknologji do t'u ofrojnë këshilla politikëbërësve që kërkojnë të krijojnë udhërrëfyes për të dalë nga epoka e karburanteve fosile.

Bazuar pjesërisht në modelin e komitetit të ndryshimeve klimatike të Mbretërisë së Bashkuar, ai përfshin objektiva kombëtare dhe sektoriale për eliminimin e lëndëve djegëse fosile në përputhje me skenarët që e kthejnë ngrohjen globale në 1.5 gradë Celsius deri në fund të shekullit.

Paneli do të kryesohet nga Vera Songwe, bashkëkryetarja kamerunase e Panelit të Ekspertëve të Nivelit të Lartë për Financat Klimatike; Ottmar Edenhofer, drejtori gjerman dhe kryeekonomisti i Institutit të Potsdamit për Kërkimin e Ndikimit Klimatik; dhe Gilberto M Jannuzzi, një profesor brazilian i sistemeve të energjisë në Universidade Estadual de Campinas.

Jannuzzi tha se kishte ende kohë për të sjellë një tranzicion energjetik. “Teknikisht, nuk ka problem. Problemi është se si të shpërndahet informacioni dhe të sigurohet financimi”, tha ai.

Formimi i panelit vjen pas thirrjeve të presidentit të Cop30 në Belém për të hartuar udhërrëfyes për përshpejtimin e tranzicionit larg lëndëve djegëse fosile dhe shpyllëzimit.

“Ne i inkurajojmë qeveritë dhe institucionet që të mbështeten në analizat e panelit, dokumentet e politikave dhe angazhimin në nivel vendi për të forcuar kontributet e përcaktuara në nivel kombëtar, për të informuar strategjitë sektoriale dhe për të përshpejtuar zbatimin e tranzicioneve të drejta dhe të rregullta të energjisë në kontekste të ndryshme kombëtare”, tha André Aranha Corrêa do Lago.

Organizatorët kolumbianë dhe holandezë të takimit të Santa Martës kanë shprehur gjithashtu mbështetje për iniciativën, e cila është nisur nga Johan Rockström i Institutit të Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin e Klimës dhe Carlos Nobre i Universitetit të São Paulos.

Rockström tha se prania e një të tretës së vendeve të botës në Santa Marta do të ndihmonte në mbajtjen e tranzicionit nga lëndët djegëse fosile në axhendën globale dhe do të tregonte se si mund të arrihet kjo. “Këto janë probleme të zgjidhshme që mund të krijojnë të ardhme më të mira për komunitetet lokale”, tha ai. “Paneli shkencor mund të luajë një rol unik në ofrimin e përditësimeve mbi atë që duhet të ndodhë vit pas viti.”

54 vendet që po marrin pjesë në konferencën e tranzicionit të shpejtë përfshijnë prodhues të mëdhenj të lëndëve djegëse fosile si Nigeria, Meksika, Brazili dhe Angola, për të cilët heqja dorë nga një burim i madh të ardhurash do të jetë sfiduese.

Këto sfida, dhe zgjidhjet e tyre të mundshme, u përshkruan në draftin e ri të planit për Kolumbinë, e cila merr rreth gjysmën e të ardhurave të saj nga eksporti nga qymyri. I hartuar nga ekspertë globalë me zyrtarë kolumbianë, plani thotë se një kalim i shpejtë në burime të rinovueshme më të lira dhe më efikase do të sillte përfitime afatgjata për sigurinë energjetike, shëndetin, klimën dhe ekonominë.

Ulja e përdorimit të lëndëve djegëse fosile me 90% deri në vitin 2050 do të lejonte që kërkesa për energji të vazhdonte të rritej, duke gjeneruar përfitime të drejtpërdrejta ekonomike të vlerësuara në 280 miliardë dollarë gjatë 24 viteve të ardhshme, llogarit plani. "Nevojiten investime të konsiderueshme paraprake për të arritur këtë tranzicion, por deri në fillim të viteve 2040, kjo do të sjellë kursime neto vjetore për ekonominë kolumbiane", thuhet në plan.

Autorët theksuan se ky skicë duhet të debatohet dhe të përpunohet, por shpresonin se mund të ndihmonte në informimin e debatit kombëtar.

“Jemi vërtet të entuziazmuar për planin rrugor”, tha prof. Piers Forster, drejtor i Qendrës Priestley për të Ardhmen Klimatike në Universitetin e Leeds. “Ai tregon se është efektive nga ana e kostos të hiqet gradualisht benzina dhe nafta. Dhe gjithashtu shumë efektive nga ana e kostos të ndërtohen burime të rinovueshme. Dhe tani të gjithë e vlerësojmë rëndësinë e sigurisë energjetike.”

Ai tha se shpresonte që vendet e tjera do të ndiqnin shembullin dhe do të zhvillonin udhërrëfyesit e tyre dhe këshillat e tyre për klimën. “Ne duam të punojmë me vendet për të ndërtuar kapacitete të brendshme për ta bërë vetë këtë, sepse ato i kuptojnë mundësitë, pengesat dhe ndjeshmëritë politike brenda vendeve të tyre.”

/Motilokal.com