Të dhënat shkencore tregojnë se gratë preken më shpesh dhe më intensivisht nga alergjitë sezonale sesa burrat.
Për shumë gra, pranvera nuk do të thotë vetëm pemë që çelin dhe ditë më të gjata, por shpesh edhe një betejë e vazhdueshme me alergjitë që duket se përkeqësohen vit pas viti. Sytë që kruhen, hundët që rrjedhin, kolla dhe madje edhe sulmet e astmës përbëjnë një rutinë të përditshme që, sipas ekspertëve, nuk është as ekzagjerim dhe as rastësi. Përkundrazi, të dhënat shkencore tregojnë se gratë preken më shpesh dhe më intensivisht nga alergjitë sezonale sesa burrat.
"Alergjitë po përkeqësohen çdo vit"
“Alergjitë po përkeqësohen çdo vit”, tha për WIRED Elise Liu, një profesoreshë në Departamentin e Alergjisë dhe Imunologjisë në Shkollën e Mjekësisë Yale. Një arsye kryesore, shpjegon ajo, është ndryshimi i klimës, i cili po zgjat sezonin e lulëzimit dhe po rrit përqendrimet e polenit në ajër. Megjithatë, ashpërsia e simptomave nuk shpjegohet vetëm nga faktorët mjedisorë.
Statistikat nga Qendra Kombëtare e Statistikave të Shëndetit në SHBA tregojnë se në moshë madhore, gratë kanë shkallë më të lartë të alergjive sesa burrat: rreth 29.5% krahasuar me 20.7%. E njëjta gjë vlen edhe për astmën, me shkallë prej 9.7% për gratë krahasuar me 6.2% për burrat. Është interesante se ky ndryshim nuk ekziston në fëmijëri. Përkundrazi, është atëherë - konkretisht midis moshave 6-15 vjeç - që djemtë kanë shkallë pak më të larta të alergjive dhe astmës sesa vajzat.
Ky ndryshim ndodh gjatë pubertetit dhe lidhet drejtpërdrejt me ndryshimet hormonale. "Nuk është rastësi", shpjegon Payel Gupta, një alergologe dhe zëdhënëse e Kolegjit Amerikan të Alergjisë, Astmës dhe Imunologjisë. "Ndryshimi ndodh pikërisht në kohën kur nivelet e hormoneve ndryshojnë." Sipas saj, estrogjeni rrit disa përgjigje imune që lidhen me inflamacionin, duke e bërë trupin më të ndjeshëm ndaj alergjenëve.
Në nivel qelizor, efekti është edhe më specifik. Estrogjeni aktivizon qelizat mastocite, të cilat çlirojnë histaminë substancën përgjegjëse për simptomat klasike të alergjisë si teshtima, sytë me lot dhe bllokimi. "Meqenëse qelizat mastocite te gratë aktivizohen më lehtë, duhet më pak ekspozim ndaj alergjenëve për të shkaktuar një reaksion", shpjegon Liu.
Rezultati nuk janë vetëm episode më të shpeshta, por edhe intensitet më i madh. Gratë përjetojnë shkallë më të larta të reaksioneve serioze alergjike, të tilla si anafilaksia, si dhe episode më të rënda të astmës. Një studim i botuar në revistën shkencore BMJ Open Respiratory Research tregoi se gratë përjetojnë përkeqësime më të shpeshta dhe ngushtim më të madh të rrugëve të frymëmarrjes krahasuar me burrat.
Por faktorët biologjikë nuk janë fajtorët e vetëm. Ekspertët thonë se gratë shpesh nuk diagnostikohen ose nuk trajtohen sa duhet. "Simptomat shpesh i atribuohen stresit ose nuk merren seriozisht", thotë Gupta, duke treguar një problem më të gjerë në mënyrën se si trajtohet shëndeti i grave.
Një faktor tjetër që e bën përvojën e alergjisë së një gruaje të ndryshme është cikli i saj menstrual. Luhatjet hormonale ndikojnë drejtpërdrejt në intensitetin e simptomave. "Shumë gra vënë re se alergjitë e tyre përkeqësohen para ciklit", thotë Gupta. Kjo fazë, e njohur si faza luteale, karakterizohet nga një rënie e progesteronit dhe ndryshime në nivelet e estrogjenit, të cilat mund të rrisin përgjigjen inflamatore.
Në raste të rralla, hormonet mund të shkaktojnë edhe një reaksion alergjik. Ekziston një gjendje e rrallë e njohur si mbindjeshmëri ndaj progesteronit, ku trupi reagon ndaj vetë hormonit. Simptomat variojnë nga urtikarie deri te reaksione serioze sistemike, madje edhe anafilaksi.
Pavarësisht ashpërsisë së problemit, alergjitë janë kryesisht të menaxhueshme me udhëzime të duhura. Ekspertët theksojnë rëndësinë e fillimit të trajtimit herët. "Mos prisni që simptomat të përkeqësohen", këshillon Gupta. "Antihistaminikët dhe sprejet nazale janë më efektive kur fillohen para se të mbarojë sezoni."
Ndjekja e simptomave në lidhje me ciklin mund të ofrojë gjithashtu informacion të vlefshëm për individualizimin e trajtimit. Në të njëjtën kohë, diagnoza përmes testeve të lëkurës ose të gjakut ndihmon në identifikimin e alergjenëve specifikë, duke lejuar ndërhyrje më të synuara.
Për alergjitë e rënda, imunoterapia e njohur edhe si "injeksione alergjie" është një nga trajtimet e pakta që jo vetëm lehtëson simptomat, por ndryshon edhe rrjedhën e vetë sëmundjes. "Është i vetmi trajtim që ndryshon shkakun themelor", vëren Gupta.
Vëmendje e veçantë kërkohet gjatë shtatzënisë, ku përzgjedhja e barnave duhet të bëhet me kujdes të shtuar. Në vitet e fundit, terapitë biologjike si dupilumabi dhe omalizumabi kanë fituar terren, megjithëse mungesa e të dhënave specifike për gjininë mbetet një problem.
Sidoqoftë, mesazhi kryesor nga ekspertët është i qartë: Gratë nuk duhet t'i durojnë simptomat në heshtje. "Nëse ato po ndikojnë në gjumin, punën ose cilësinë e jetës suaj, duhet t'i tregoni mjekut tuaj", thekson Gupta.
/Motilokal.com
