Gjurmët e kondensimit, janë vijat e bardha që shpesh shihen në qiell pas aeroplanëve. Atlasi ndërkombëtar i reve, i cili i klasifikon retë, ka një kategori të veçantë për to: cirrus homogenitus, një shembull i reve të krijuara nga njeriu.

Gjurmët e kondensimit kontribuojnë në ndryshimet klimatike, duke shtuar ngrohjen së bashku me dioksidin e karbonit që emetohet nga aviacioni. Edhe pse sasia e saktë e ngrohjes që shkaktohet nga këto re të holla ende nuk dihet plotësisht, ajo që kuptohet deri tani sugjeron se reduktimi i tyre mund të ulë ndikimin klimatik të fluturimeve.

Gjurmët e kondensimit përbëhen nga kristale akulli. Këto reflektojnë dritën e diellit, duke bërë që sipërfaqja e Tokës të marrë më pak energji, por njëkohësisht ato bllokojnë një pjesë të rrezatimit infra të kuq që Toka lëshon. Në varësi të balancës mes këtyre dy efekteve të kundërta, një gjurmë e kondensimit mund të ngrohë ose të ftohë përkohësisht, por në mesatare globale dhe vjetore efekti ngrohës dominon.

Si formohen?

Gjurmët e kondensimit formohen pas aeroplanëve në lartësi rreth 10–11 km. Ato krijohen vetëm në zona mjaftueshëm të ftohta dhe me lagështi të lartë të atmosferës, ku avulli i ujit kondensohet mbi grimcat e blozës të emetuara nga motorët e aeroplanëve, duke formuar pika të lëngshme që më pas ngrijnë në kristale akulli. Rajonet ku shfaqen më shpesh janë Evropa, Atlantiku i Veriut dhe Amerika e Veriut lindore. Në Azi janë më të rralla.

Grimcat e blozës janë të nevojshme për formimin e gjurmëve të kondensimit, por edhe motorët që lëshojnë shumë pak blozë prapë mund t’i krijojnë ato. Grimca të tjera, që formohen në rrjedhën e gazrave të motorit, mund të marrin rolin e tyre dhe të çojnë në formimin e gjurmëve të kondensimit. Megjithatë, kombinime të caktuara të karburantit dhe teknologjisë së motorëve mund të ndihmojnë në reduktimin e tyre ose në uljen e ndikimit klimatik.

Karakteristikat e një gjurme të kondensimit varen fillimisht nga madhësia, forma dhe pozicioni i motorëve të aeroplanit, por kushtet atmosferike janë më vendimtare.

Në një atmosferë të thatë, gjurmët e kondensimit zgjasin vetëm disa minuta dhe kanë ndikim të vogël klimatik. Por kur atmosfera është mjaft e ftohtë dhe e lagësht, ato mund të rriten dhe të bashkohen duke formuar shtresa të mëdha reje akulli, të quajtura contrail cirrus.

Këto re ndikojnë në klimë sepse mund të zgjasin disa orë dhe të mbulojnë zona të mëdha, ndonjëherë edhe shtete të tëra.

Disa prej këtyre reve mund të kenë ndikim klimatik të barabartë me dhjetëra apo qindra ton dioksid karboni.

Dy efekte i bëjnë gjurmët e kondensimit veçanërisht të rëndësishëm. Edhe pse fillimisht formohen nga sasi shumë të vogla uji dhe grimcash bloze të lëshuara gjatë çdo minute fluturimi, ato pastaj thithin edhe lagështinë nga atmosfera dhe rriten. Për më tepër, kristalet e akullit thithin rrezatim infra të kuq në pothuajse të gjitha gjatësitë valore, ndërsa dioksidi i karbonit vetëm në disa të kufizuara.

Megjithatë, ndikimi i gjurmëve të kondensimit është i fortë por i shkurtër (disa orë), ndërsa dioksidi i karbonit ka ndikim më të dobët, por që zgjat për shekuj. Kështu, në fillim ndikimi klimatik i një fluturimi dominohet nga gjurmët e kondensimit, por pas disa vitesh dominon CO₂.

Rruga e aeroplanëve mund të ndryshohet për të shmangur zonat ku formohen gjurmët e kondensimit, duke ngadalësuar ngrohjen klimatike nga aviacioni. Por ende ka shumë paqartësi shkencore për të parashikuar saktë se cilat fluturime do të përfitonin më shumë nga kjo strategji.

Parashikimet meteorologjike të lagështisë në lartësi fluturimi duhet të përmirësohen, dhe një mënyrë është përmes matjeve më të sakta dhe më të shpeshta të lagështisë. Kjo është edhe qëllimi i projektit kërkimor Mist, ku punoj me Honeywell Aerospace UK dhe Boeing UK për të zhvilluar një sensor lagështie që ndihmon në zbulimin e formimit të gjurmëve të kondensimit dhe në vlerësimin e ndikimit të tyre klimatik.

Shumë projekte kërkimore po synojnë të kuptojnë më mirë ndikimin e gjurmëve të kondensimit dhe të gjejnë mënyra për të reduktuar ato që ngrohin klimën. Ndryshimi i karburantit apo teknologjisë së motorëve është i ngadalshëm, por optimizimi i rrugëve të fluturimit duke përdorur parashikime të motit mund të arrihet më shpejt.

/theconversation.com/Motilokal.com