Mes rrugicave të pjerrëta, çative prej guri dhe shtëpive historike, Gjirokastra ruan gjurmën osmane si pak vende të tjera në Ballkan, shkruan paesionline.it.

Ka qytete që vizitohen për disa orë dhe të tjera që kërkojnë kohë për t’u kuptuar. Në jug të Shqipërisë, Gjirokastra i përket kategorisë së dytë: një qytet që nuk shfaqet menjëherë, por zbulohet ngadalë mes ngjitjeve, rrugicave me kalldrëm dhe pamjeve mbi luginën e Drinos. Këtu, Shqipëria merr një fytyrë më historike, më të prekshme dhe më të thellë.

Një qytet i ndryshëm në jug të Shqipërisë

Gjirokastra ndodhet në jug të vendit, në luginën e Drinos, dhe vetë pozicioni i saj shpjegon karakterin unik urban. E ndërtuar në shpat mali, ajo ka një strukturë të çrregullt rrugësh, shkallësh dhe kalldrëmesh, që e dallon ndjeshëm nga qytetet më të rregullta apo moderne shqiptare.

Vlera e saj historike është njohur nga UNESCO, e cila e ka përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore, së bashku me Beratin, si një nga shembujt më të ruajtur të një qendre urbane me karakter osman në Ballkan. Në Gjirokastër, qyteti nuk është muze i ngrirë: rrugët, shtëpitë dhe sheshet mbeten pjesë e jetës së përditshme.

Qyteti i gurit dhe arkitektura osmane

E njohur si “qyteti i gurit”, Gjirokastra e ndërton identitetin e saj mbi këtë material: çatitë, muret dhe rrugët krijojnë një peizazh unik urban.

Në qendër gjenden shtëpi tradicionale osmane dhe kulla banimi që dikur shërbenin për funksione familjare, mbrojtëse dhe përfaqësuese. Një nga shembujt më të rëndësishëm është Shtëpia Skenduli, e cila ofron një pamje të detajuar të jetës së një familjeje të pasur të qytetit në atë periudhë.

Organizimi në nivele, kombinimi i gurit me drurin dhe ndarja mes hapësirave publike e private tregojnë një mënyrë jetese të strukturuar dhe të veçantë, ende e lexueshme sot.

Pazari historik dhe jeta urbane

Pazari i vjetër është zemra e gjallë e qytetit. Rrugicat me kalldrëm, dyqanet dhe ndërtesat e ulëta krijojnë një vazhdimësi mes trashëgimisë dhe jetës së përditshme.

Në të njëjtën zonë gjenden edhe objekte të rëndësishme fetare, si xhamia e shekullit XVIII dhe disa kisha historike, që dëshmojnë zhvillimin shumë-shtresor të qytetit. Kjo bashkëjetesë e elementeve të ndryshme e bën Gjirokastrën një hapësirë urbane komplekse, jo thjesht një destinacion turistik.

Kalaja dhe panorama e qytetit

Në majë të qytetit ngrihet Kalaja e Gjirokastrës, një nga pikat më dominuese të gjithë luginës së Drinos. Nga aty, shihen çatitë prej guri, shpatet e malit dhe struktura e plotë e qytetit historik.

Kalaja nuk është vetëm një pikë panoramike, por edhe një hapësirë kujtese historike. Gjirokastra ka një vend të veçantë edhe në kulturën shqiptare: është vendlindja e shkrimtarit Ismail Kadare dhe e Enver Hoxhës, dy figura me ndikim të madh në histori, por në drejtime krejt të ndryshme.

Një ndalesë thelbësore në jug të Shqipërisë

Gjirokastra nuk është vetëm një destinacion i trashëgimisë, por një mënyrë për të kuptuar Shqipërinë përtej bregdetit. Ajo ofron arkitekturë osmane, strukturë urbane të ruajtur, histori të shtresëzuar dhe një përvojë që kërkon ecje dhe vëmendje.

Në një udhëtim në jug të vendit, ajo mbetet një nga ndalesat më të rëndësishme krahas qyteteve bregdetare dhe siteve arkeologjike, sepse lidh në një hapësirë të vetme historinë, jetën dhe peizazhin.

/Motilokal.com