Ne flasim shumë për atë që ndryshimi i klimës po i bën planetit. Flasim më pak për atë që po na bën neve miqësive, komuniteteve dhe rrjeteve informale të mbështetjes nga të cilat njerëzit varen kur gjërat shkojnë keq.

Një studim i ri ndërkombëtar ka filluar të hartëzojë këtë dëm dhe ajo që ka gjetur është thellësisht shqetësuese.

Ndikimi i ngadaltë i ndryshimeve klimatike

Hulumtimi u drejtua nga Marlee Bower nga Qendra Matilda për Kërkime në Shëndetin Mendor dhe Përdorimin e Substancave në Universitetin e Sidneit.

“Ndryshimi i klimës nuk është thjesht diçka që ndodh 'atje jashtë',” tha Bower. “Po riformëson mënyrën se si jetojmë, si lidhemi dhe në fund të fundit kush ka mbështetje kur gjërat shkojnë keq.”

Merrni për shembull një valë të nxehti. Shumica e njerëzve i mendojnë valët e të nxehtit si një rrezik për shëndetin dhe në fakt është.

Por ato ndryshojnë edhe sjelljen. Njerëzit qëndrojnë brenda dhe ndalojnë së shkuari në parqe, tregje dhe sheshe publike.

Ndotja e ajrit vepron në mënyrë të ngjashme. Mbyllja e shkollave dhe ndërprerjet e punës prishin rutinat që mbështesin në heshtje miqësitë dhe i mbajnë komunitetet në lëvizje.

Asnjë nga këto nuk është dramatike, por grumbullohet. Provat nga Kina dhe Tuvalu tregojnë se presioni i qëndrueshëm klimatik zvogëlon aktivitetin shoqëror, nxit depresionin dhe në disa raste i bën njerëzit të tërhiqen plotësisht nga jeta komunitare.

Ndikimi i fatkeqësive

Pastaj vijnë fatkeqësitë. Përmbytjet, ciklonet, zjarret në shkurre shpërndajnë komunitetet, shkatërrojnë hapësirat fizike ku mblidheshin njerëzit dhe ngatërrojnë jetën e përditshme për muaj ose vite.

Hulumtimet nga Republika Dominikane dhe Japonia zbuluan se edhe kur njerëzit u zhvendosën në një vend më të sigurt fizikisht pas një katastrofe, shumë prej tyre përfunduan më të izoluar dhe me shëndet më të keq se më parë.

Forcat më të ngadalta prodhojnë të njëjtin rezultat gjatë periudhave më të gjata. Në Australinë rurale, vitet e thatësirës kanë zvogëluar pjesëmarrjen e komunitetit dhe kanë lënë shumë njerëz thellësisht të izoluar.

Grumbullimi i stresit financiar, pasigurisë ushqimore dhe një mjedisi mediatik plot me dezinformata, çon në prishjen e besimit midis njerëzve.

Jo të gjithë humbasin njësoj

Studimi thekson se këto efekte nuk shtrihen në mënyrë të barabartë në të gjithë shoqërinë. Njerëzit që janë tashmë në vështirësi të ardhura më të ulëta, strehim me cilësi të dobët, aftësi të kufizuara, komunitete të margjinalizuara goditen më shumë nga ndikimet klimatike dhe kanë më pak mundësi për të zbutur goditjen.

“Shumë përballen me një barrë të dyfishtë”, tha Bower. “Ata janë më të prekshëm ndaj ndikimeve klimatike për shkak të vendit dhe mënyrës se si jetojnë, dhe kanë më pak mbështetje sociale dhe financiare për të mbështetur.”

Studiuesit e përshkruajnë atë që po shfaqet si një "boshllëk shëndetësor social".

Nga njëra anë, njerëz që arrijnë të qëndrojnë të lidhur pavarësisht gjithçkaje. Nga ana tjetër, njerëz që bëhen gjithnjë e më të izoluar dhe që për këtë arsye janë më të ekspozuar sa herë që vjen kriza e radhës.

Lidhjet shoqërore mund t'ju shpëtojnë jetën

Gjatë Kupolës së Nxehtësisë në British Columbia të vitit 2021, e cila vrau më shumë se 600 njerëz, ata me skizofreni - një gjendje e lidhur ngushtë me izolimin social përbënin rreth 8% të vdekjeve të lidhura me nxehtësinë.

Në përgjithësi, njerëzit me lidhje të dobëta shoqërore kanë vazhdimisht më shumë gjasa të vdesin në fatkeqësi sesa ata me lidhje të forta. Lidhja nuk është luks në rrethana të gabuara, është ndryshimi midis jetës dhe vdekjes.

“Nëse e injorojmë shëndetin social, humbasim një faktor të rëndësishëm që përcakton se kush i mbijeton ngjarjeve klimatike dhe kush jo”, tha Bower.

Efektet e valëzuara shkojnë edhe më tej. Komunitetet me nivele më të larta besimi dhe lidhjeje shoqërore kanë më shumë gjasa të mbështesin veprimet kolektive për klimën dhe të ndihmojnë njëri-tjetrin gjatë krizave të përbashkëta.

Ndërsa këto lidhje prishen, prishet edhe aftësia për t'iu përgjigjur në mënyrë kuptimplote çdo gjëje.

“Kur njerëzit ndihen të shkëputur, ata kanë më pak gjasa të marrin pjesë, të bashkëpunojnë ose të ndihmojnë njëri-tjetrin”, tha Bower. “Kjo kufizon aftësinë tonë për t'iu përgjigjur ndryshimeve klimatike në një mënyrë kuptimplote”.

Investimi në gjërat e gabuara

Qeveritë investojnë para në infrastrukturën fizike të klimës - barrierat kundër përmbytjeve, shërbimet e emergjencës, sistemet e paralajmërimit të hershëm .

Shumë më pak shkon në infrastrukturën sociale që përcakton nëse njerëzit kanë vërtet dikë të cilit t'i drejtohen kur testohen këto sisteme.

Duke pasur parasysh që shkëputja sociale prek deri në një në katër persona në nivel global, kjo duket si një llogaritje e gabuar serioze.

Studiuesit argumentojnë se lidhja sociale duhet të jetë e endur në politikën e strehimit, dizajnin urban, planifikimin e transportit dhe hapësirat publike që nga fillimi, jo të imponohet si një mendim i mëvonshëm.

Marrëdhëniet duhet të ekzistojnë para fatkeqësive

Zjarret në shkurret e Verës së Zezë të Australisë ofrojnë një ilustrim domethënës.

Njerëzit me lidhje të forta komunitare ia dolën mbanë me më pak vështirësi dhe u shëruan më shpejt. Por vetëm sepse këto lidhje ekzistonin që para zjarreve.

Fatkeqësia nuk krijoi qëndrueshmërinë. Marrëdhëniet e ndërtuara më parë po.

“Shpesh ka një rritje të ndjeshmërisë menjëherë pas një ngjarjeje, e ndjekur nga lodhja muaj më vonë”, tha Bower. «Njerëzit që ia dalin më mirë janë ata që ishin të lidhur më pare”.

Nuk mund të krijosh një komunitet në mes të një katastrofe. Kjo është puna që duhet të ndodhë tani, në heshtje, para se të ndodhë katastrofa tjetër.

“Nëse vazhdojmë ta trajtojmë ndryshimin klimatik si një problem shkencor ose teknik, politika klimatike do të dështojë. Shëndeti social u lejon komuniteteve të mbijetojnë dhe të rimëkëmben”, përfundoi Bower.

/Motilokal.com