Të qëndrosh zgjuar është një detyrë jashtëzakonisht e vështirë për shumë prej nesh. Qoftë për shkak të gjumit të pakët apo higjienës së dobët të gjumit, si të flesh me dritat ndezur, shumë njerëz nuk flenë mjaftueshëm. Dy nga mënyrat më të kënaqshme për të pakësuar atë përgjumje të përditshme janë konsumimi i sasive të mëdha të kafeinës dhe dremitja e shpejtë. Megjithatë, disa kanë zbuluar se kombinimi i këtyre gjërave është më efektivi, dhe neuroshkenca mund të na japë disa të dhëna se pse. Në thelb, dremitja dhe kafeina veprojnë kundër një kimikati që shkakton gjumë të quajtur adenozinë.

Neuronet kolinergjike çlirojnë neurotransmetuesin acetilkolinë. Ky lajmëtar kimik është jashtëzakonisht i rëndësishëm për nxitjen e zgjimit dhe çon në çlirimin e epinefrinës dhe norepinefrinës (të njohura edhe si adrenalinë dhe noradrenalinë, përkatësisht) nga gjëndrat mbiveshkore. Adenozina pengon neuronet kolinergjike, të cilat mund t'ju bëjnë të ndiheni të përgjumur. Ndërsa jeni zgjuar, adenozina grumbullohet gjatë gjithë ditës, veçanërisht gjatë rasteve të privimit nga gjumi. Anasjelltas, ndërsa flini, nivelet e adenozinës ulen në zonat e trurit përgjegjëse për gjumin dhe zgjimin.

Kafeina është një antagonist konkurrues i adenozinës, që do të thotë se kafeina lidhet me receptorët për adenozinën. Në thelb, kafeina bllokon adenozinën nga aktivizimi i receptorëve, duke parandaluar kështu neurotransmetuesin të fillojë procesin pasues që do të pengojë neuronet kolinergjike. Mendoni për kafeinën që sillet si një roje në basketboll, duke ndaluar adenozinën të lundrojë nëpër rrjetë. Duke penguar aftësinë e adenozinës për të nxitur përgjumjen, kafeina mund t'ju ndihmojë të ndiheni më zgjuar. Por ky efekt nuk është i menjëhershëm.

Çifti i fuqishëm

Kafeina dhe dremitja kanë dy qasje të ndryshme për të luftuar efektet e adenozinës. Siç u përmend më sipër, gjumi zvogëlon adenozinën, ndërsa kafeina konkurron me të. Prandaj, kombinimi i të dyjave mund të ketë një efekt sinergjik në largimin e lodhjes për një farë kohe. Për më tepër, një sy gjumë mund të ndihmojë ndërsa kafeina merr kohën e vet për të bërë punën e saj. Pasi të keni pirë një filxhan kafe, duhen afërsisht 10 minuta para se të filloni të ndjeni një efekt. Kjo është një kohë ideale për të bërë një sy gjumë të shpejtë, i cili nuk duhet të jetë më i gjatë se 20 minuta. Pastaj mund të zgjoheni duke u ndjerë të freskët dhe, e pra, më të zgjuar.

Për efektin më të mirë, është e rëndësishme të kufizoni kohën e pushimit. Ndërsa një sy gjumë i shpejtë mund t'ju ndihmojë të ndiheni të freskët, një sy gjumë i gjatë mund t'ju bëjë të ndiheni më të përgjumur se më parë. Nëse bini në një gjumë të thellë dhe ju prishet gjumi, kjo mund t'ju lërë me njëfarë inercie gjumi, e cila është ajo ndjesi që keni kur është e pamundur të zgjoheni me alarmin tuaj.

Kafeina dhe ADHD

Në disa raste, njerëzit me çrregullim të hiperaktivitetit dhe deficitit të vëmendjes (ADHD) raportojnë përgjumje pas konsumimit të kafeinës. Ndërsa arsyet neurobiologjike për këtë janë të panjohura, disa hipotetizojnë se kjo shkaktohet nga efekti që kafeina ka në dopaminë në tru. Zakonisht, terapitë për ADHD synojnë sinjalizimin e dopaminës, veçanërisht në lobin frontal, i cili është pjesa e trurit ku ndodhin vendimmarrjet dhe njohja. Ky sinjalizim ndikohet gjithashtu nga kafeina sepse është një antagonist i adenozinës, e cila pengon dopaminën. Prandaj, kafeina ndihmon në rritjen e sinjalizimit të dopaminës duke penguar efektet shtypëse të adenozinës.

Është interesante se stimuluesit kanë tendencë të jenë të dobishëm për individët me ADHD, kështu që disa individë kanë raportuar gjithashtu përfitime sjelljeje nga marrja e kafeinës. Sigurisht, kafeina nuk është një zëvendësim për trajtimin farmakologjik dhe disa studime nuk kanë gjetur ndonjë përfitim të përgjithshëm të kafeinës, ndërsa të tjerë kanë përshkruar mospërputhje në atë që përbën një dozë ideale. Prandaj, kërkohen më shumë kërkime për të kuptuar se si saktësisht ndërvepron kafeina me ADHD dhe nëse ajo shkakton vazhdimisht përgjumje. Në përgjithësi, duket se pavarësisht nëse keni ADHD apo jo, një sy gjumë i shpejtë pas një kafeje mund t'ju bëjë të ndiheni pak më të zgjuar.

/Motilokal.com