Nuk ka asnjë shenjë që emetimet e metanit po bien në nivel global.

Kjo është sipas raportit të fundit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë mbi metanin, i cili zbuloi një boshllëk shqetësues zbatimi në politikat aktuale. OKB-ja ka paralajmëruar vazhdimisht se vënia nën kontroll e emetimeve të metanit është thelbësore për të adresuar krizën klimatike. Emetimet e metanit kanë një efekt të fuqishëm serrë, me 1 ton metan që shkakton 80 herë më shumë ngrohje sesa 1 ton dioksid karboni gjatë 20 viteve. Kjo është arsyeja pse ulja e emetimeve të metanit është përshkruar si një frenim emergjence për adresimin e ndryshimeve klimatike.

Me shkencëtarët që paralajmërojnë për sythe të rrezikshme reagimi, ku ngrohja globale shkakton çlirimin e rezervave të mëdha të metanit nga poshtë shkrirjes së shtresave të akullit, stabilizimi i emetimeve po bëhet gjithnjë e më urgjent.

Analiza e ekipit tonë në Monitorin e Politikave të Klimës të Universitetit të Oksfordit përputhet me gjetjet e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë në lidhje me një boshllëk zbatimi në këtë fushë. Monitori i Politikave të Klimës është një bazë të dhënash online e mundësuar nga një rrjet pro bono prej më shumë se 60 firmash ligjore, e cila vlerëson se si politikat dhe rregulloret janë të përputhura - ose jo - me objektivat globale të klimës. Analiza përfshin 37 juridiksione, duke përfshirë 36 vende dhe një ekonomi të madhe nën-kombëtare (Kalifornia).

Kohët e fundit identifikuam mbi 100 politika për metanin në 32 juridiksione. Megjithatë, më pak se një e treta e këtyre politikave janë të detyrueshme. Katër vende India, Indonezia, Tailanda dhe Tanzania nuk kishin asnjë politik të identifikueshme për metanin. Kjo është shqetësuese pasi India dhe Indonezia së bashku përbëjnë më shumë se 12% të emetimeve globale të metanit.

Analiza e fundit tregon interes të vazhdueshëm për rregullimin e metanit me rreth 20% të politikave të lëshuara në vitet 2024 dhe 2025. Megjithatë, zbatimi dhe zbatimi i ligjit mbetet i dobët. Mbi dy të tretat e politikave për metanin treguan pak shenja zbatimi, siç janë provat e sanksioneve për mosrespektimin e tyre.

Shenjat e përparimit

Lidhur me politikat e metanit që lidhen me lëndët djegëse fosile, shumica e politikave kishin në fokus naftën dhe gazin: metani digjet (ose ndizet në flakë) gjatë nxjerrjes së naftës dhe, si përbërësi kryesor i gazit natyror, mund të rrjedhë nga tubat me defekt. Megjithatë, edhe në këtë sektor relativisht të rregulluar mirë, pak politika kërkonin zbulim publik, verifikim nga palë të treta ose metoda standarde për matjen e emetimeve.

Japonia shquhet si një lider në hartimin e politikave të forta mbi metanin nga burimet fosile. Akti i Japonisë për Promovimin e Masave Kundër Ngrohjes Globale (1998) urdhëron zbulimin publik të emetimeve në nivel objekti dhe verifikimin nga palët e treta të inventarëve të emetimeve. Japonia i uli me sukses emetimet e metanit me afërsisht 40% midis viteve 1990 dhe 2022.

Në kontekstin aktual të çmimeve të larta të energjisë, ulja e emetimeve të metanit mund të ndihmojë gjithashtu në përmirësimin e sigurisë energjetike dhe në uljen e shpërdorimit të burimeve natyrore.

Metani i qymyrit - metani që ose del gjatë minierave të qymyrit ose grumbullohet në minierat e papërdorura mbetet një boshllëk politikash globale. Më pak se gjysma e juridiksioneve të analizuara (15 nga 37) kishin politika që mbulonin metanin e qymyrit. Metani i qymyrit mbetet një problem në vende si Polonia, të cilat po e heqin gradualisht qymyrin, pasi çlirimi i metanit mund të vazhdojë shumë kohë pasi minierat të jenë mbyllur. Kjo thekson nevojën urgjente për veprim në këtë fushë.

Një pikë e verbër globale

Bujqësia përbën burimin më të madh njerëzor të emetimeve të metanit, duke përbërë rreth 40% të emetimeve të metanit, kryesisht nga gromësirat e lopëve (ndërsa pjesa tjetër vjen nga metani fosil dhe mbeturinat ushqimore). Megjithatë, menaxhimi i metanit bujqësor mbetet një problem global.

Më pak se gjysma e 100 politikave për metanin që identifikuam synonin posaçërisht bujqësinë. Trembëdhjetë juridiksione përfshirë BE-në, Francën dhe Poloninë nuk kishin asnjë politikë për metanin bujqësor. Së bashku, këto juridiksione përbëjnë më shumë se 20% të emetimeve globale të metanit.

Politikat bujqësore kishin gjithashtu më pak gjasa të ishin të detyrueshme vetëm 20% e politikave (13 nga 66) u gjetën të detyrueshme krahasuar me 44% për sektorin e energjisë elektrike. Ky çekuilibër sugjeron që qeveritë vazhdojnë t’i japin përparësi trajtimit të metanit në sektorin e energjisë, ndërkohë që anashkalojnë emetimet bujqësore.

Mungesa e ambicies në rregullimin e metanit shtrihet edhe në sektorin agro-ushqimor. Organizata e fushatës Changing Markets Foundation zbuloi së fundmi se vetëm tre nga kompanitë më të mëdha të qumështit dhe kafesë kanë një objektiv për të ulur emetimet e metanit deri në vitin 2030.

Siç vuri në dukje rishikimi vjetor i monitoruesit, fokusi në energji neglizhon rrugët e tjera të zbutjes, të tilla si ndryshimet në dietë në vendet e zhvilluara, kryesisht përmes uljes së konsumit të mishit të viçit dhe qumështit. Kjo mund të jetë transformuese në vendosjen e një freni emergjence ndaj ndryshimeve klimatike. Zhvendosjet drejt dietave më të qëndrueshme do të kishin gjithashtu përfitime të tjera shtesë për mjedisin dhe shëndetin publik.

Rënie prapa mes rritjes globale

Raporti i Monitorimit të Politikave të Klimës zbuloi një trend kthimi prapa nga një vend në veçanti SHBA-të. Në vitin 2025, mes njoftimeve të tjera, Agjencia Amerikane për Mbrojtjen e Mjedisit vonoi rregulloret e metanit për impiantet e naftës dhe gazit që u lëshuan në vitin 2024. Kohët e fundit, BE-ja është lobuar nga SHBA-të për të vonuar penalitetet për importuesit e naftës dhe gazit për metanin, megjithëse investitorët i kërkuan BE-së t'i rezistojë presionit nga politikanët amerikanë për ta zbutur rregulloren.

Megjithatë, ka shenja shprese në nivel global. Më shumë se gjysma e politikave të fundit për metanin kanë dalë në juridiksione afrikane dhe latino-amerikane. Kjo nxjerr në pah se si ekonomitë në zhvillim dhe ato në zhvillim po i japin përparësi veprimeve klimatike përmes hartimit të rregullave bazuar në kontekstet e tyre të dallueshme.

Pavarësisht rënies në disa juridiksione, tendenca e përgjithshme globale po shkon drejt politikave më të forta klimatike. Me politika dhe zbatim të fortë të tyre, ka ende një shans që bota të përballet me emetimet e metanit.

/theconversation.com/Motilokal.com