Gjithçka fillon me një shkrepëtimë që çan qiellin. Pak çaste më vonë dëgjohet një bubullimë e fuqishme. Shpesh na këshillojnë të qëndrojmë brenda, të shkëpusim pajisjet nga rryma ose të mos prekim objekte metalike. Disa nga këto këshilla bazohen në shkencë, por të tjera janë thjesht mite të trashëguara ndër breza.

Vetëtima është një nga forcat më të fuqishme të natyrës. Një goditje e vetme mund të bartë mbi 300 milionë volt energji elektrike dhe të arrijë temperatura aq të larta sa të shkrijë apo avullojë metalet. Ajo mund të shkaktojë vdekje të menjëhershme ose lëndime të rënda. Rreziku bëhet edhe më i madh kur njerëzit besojnë mite që krijojnë një ndjenjë të rreme sigurie.

Miti: Vetëtima nuk bie dy herë në të njëjtin vend

Kjo është një nga thëniet më të përhapura, por nuk është e vërtetë. Vetëtima godet aty ku kushtet janë më të favorshme. Strukturat e larta si kullat, rrokaqiejt dhe fenerët mund të goditen shumë herë gjatë të njëjtës stuhi. Për shembull, Empire State Building në Nju Jork goditet rreth 20–25 herë në vit.

Miti: Bizhuteritë tërheqin vetëtimat

Metali nuk e tërheq vetëtimën. Ajo ndikohet më shumë nga lartësia, izolimi dhe rruga më e lehtë drejt tokës. Megjithatë, nëse një person goditet nga vetëtima, bizhuteritë metalike mund t’i përkeqësojnë djegiet dhe lëndimet.

Miti: Nëse nuk bie shi, je i sigurt

Vetëtima mund të godasë edhe kur qielli mbi ju është i kthjellët. Ekziston fenomeni i quajtur “rrufeja nga qielli i kaltër”, kur vetëtima udhëton kilometra larg stuhisë para se të godasë tokën. Nëse dëgjoni bubullimë, jeni mjaftueshëm afër për t’u rrezikuar.

Miti: Shtrirja përtokë të mbron

Shumë njerëz besojnë se duke u shtrirë bëhen më pak të dukshëm për vetëtimën. Në fakt, kjo mund të rrisë rrezikun. Kur vetëtima godet tokën, rryma përhapet në sipërfaqe. Duke u shtrirë, trupi prek më shumë tokën dhe ekspozohet ndaj më shumë rryme elektrike.

Miti: Vetëtima bie vetëm gjatë shiut të dendur

Vetëtima mund të ndodhë pa reshje shiu. Ajo është regjistruar gjatë stuhive të borës, stuhive të pluhurit dhe madje edhe gjatë shpërthimeve vullkanike. Mungesa e shiut nuk do të thotë mungesë rreziku.

Miti: Tendat dhe kasollet ofrojnë mbrojtje

Tendat, strehët e hapura apo kasollet e vogla prej druri nuk janë vende të sigurta gjatë stuhive. Ato nuk kanë sistem tokëzimi dhe nuk mund ta largojnë energjinë elektrike në mënyrë të sigurt.

Miti: Brenda shtëpisë nuk mund të goditesh nga vetëtima

Qëndrimi brenda është shumë më i sigurt sesa jashtë, por nuk garanton mbrojtje të plotë. Vetëtima mund të kalojë përmes instalimeve elektrike, tubacioneve të ujit dhe strukturave metalike. Prandaj duhet të shmangni përdorimin e telefonave me kabllo, pajisjeve të lidhura në rrymë dhe ujit të rrjedhshëm gjatë stuhisë.

Miti: Viktimat e vetëtimës mbajnë energji elektrike në trup

Kjo është krejtësisht e pavërtetë. Një person i goditur nga vetëtima nuk mbetet i elektrizuar dhe mund të preket pa rrezik. Ndihma e shpejtë, sidomos reanimimi (CPR), mund të shpëtojë jetë.

Miti: Nëse nuk je objekti më i lartë, je i sigurt

Lartësia ka rëndësi, por nuk është faktori i vetëm. Vetëtima ndjek rrugën me rezistencën më të vogël. Pemët janë veçanërisht të rrezikshme, pasi përmbajnë lagështi dhe përçojnë mirë energjinë elektrike.

TË VËRTETAT

E vërtetë: Uji dhe vetëtima janë kombinim vdekjeprurës

Nëse vetëtima godet një liqen, lumë apo det, energjia elektrike përhapet shpejt në sipërfaqen e ujit. Kushdo që ndodhet në ujë ose afër tij është në rrezik serioz. E njëjta gjë vlen edhe për dushin apo përdorimin e ujit të rrjedhshëm gjatë stuhisë.

E vërtetë: Duhet të shmangni pajisjet e lidhura në rrymë

Vetëtima mund të shkaktojë tensione të fuqishme në rrjetin elektrik dhe të dëmtojë pajisjet ose të lëndojë përdoruesit. Mënyra më e sigurt është shkëputja e pajisjeve elektronike përpara se stuhia të afrohet.

E vërtetë: Makina e mbyllur është një strehë e sigurt

Një automjet me çati metalike dhe dritare të mbyllura ofron mbrojtje të mirë. Trupi metalik i makinës vepron si një “Kafaz Faradei”, duke bërë që energjia elektrike të kalojë rreth automjetit dhe jo përmes personave brenda tij. Megjithatë, motoçikletat, biçikletat dhe automjetet e hapura nuk ofrojnë të njëjtën mbrojtje.

Këshilla kryesore

• Nëse dëgjoni bubullimë, kërkoni menjëherë strehim.
• Shmangni pemët e vetmuara, kodrat dhe fushat e hapura.
• Mos notoni dhe mos përdorni ujë të rrjedhshëm gjatë stuhisë.
• Mos përdorni pajisje të lidhura në rrymë.
• Strehohuni në një ndërtesë të fortë ose në një automjet të mbyllur me çati metalike.

/Motilokal.com